Hơn 1.000 nhân viên AI kêu gọi Mỹ hỗ trợ điều phối phát triển trí tuệ nhân tạo

Tuần qua, một bức thư thu hút sự chú ý khi được hơn 1.000 nhân viên làm việc tại các công ty hàng đầu trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) cùng ký tên, kêu gọi chính phủ Mỹ hỗ trợ một nỗ lực quốc tế nhằm phát triển các công cụ kỹ thuật và quản trị để kiểm soát tốc độ phát triển của AI tiên tiến. Bức thư này tiếp tục là một trong nhiều tuyên bố công khai gần đây đề cập đến ảnh hưởng và vai trò tương lai của AI đối với xã hội.

Khác với trước đây, khi mỗi năm chỉ có một số thông báo lớn về đột phá trong lĩnh vực AI, hiện tại các tin tức về đổi mới công nghệ AI xuất hiện gần như hàng ngày, thậm chí theo từng giờ hoặc phút. Điều này cho thấy sự phát triển công nghệ đang diễn ra với tốc độ thần tốc, khiến xã hội và các nhà hoạch định chính sách khó khăn trong việc theo kịp và xây dựng khung pháp lý phù hợp.

Tốc độ phát triển nhanh chóng này tạo ra thách thức lớn, khi các chính sách mới vẫn đang trong quá trình nghiên cứu và xây dựng, trong khi những luật lệ bảo vệ người dùng trước các rủi ro từ AI gần như chưa được triển khai hiệu quả. Các nhà quan sát cho rằng nếu một quốc gia cố gắng làm chậm bước tiến AI, nước đó có thể bị tụt lại phía sau so với phần còn lại của thế giới, tạo ra sự bất cân xứng trong tiến trình phát triển công nghệ.

Do đó, ý tưởng về việc kiểm soát tốc độ phát triển AI phải được thực hiện đồng thời trên phạm vi toàn cầu được cho là hợp lý hơn. Tuy nhiên, để điều này trở thành hiện thực cần có cơ chế giám sát và đánh giá chính xác tốc độ phát triển của AI, tương tự như các quá trình kiểm soát tên lửa hạt nhân, nếu không mọi cam kết chỉ là các thỏa thuận trên giấy mà không thể kiểm chứng.

Điều đáng chú ý là trong lĩnh vực AI, việc phát triển các công cụ công nghệ cao để hỗ trợ quản lý và giữ cho hệ thống vận hành ổn định đang được tiến hành mạnh mẽ. Do vậy, mục tiêu xây dựng những công cụ để đo lường và kiểm soát tốc độ phát triển AI hoàn toàn khả thi. Tuy nhiên, những công cụ này cần được hoàn thiện hơn nữa để trở nên dễ dùng và được nhiều quốc gia chấp nhận, tránh gây ra các rủi ro như bị lợi dụng làm công cụ xâm nhập mạng hoặc tấn công gây thiệt hại rộng rãi.

Bức thư có tên “Pacing the Frontier” (Điều phối ranh giới AI tiên tiến) chỉ dành cho những nhân viên thuộc các công ty AI dẫn đầu, với yêu cầu phải xác minh bằng email công ty hoặc chứng minh công việc để được ký tên. Điều này gây ra không ít tranh luận khi nhiều nhà khoa học và chuyên gia AI không thuộc các doanh nghiệp hàng đầu cảm thấy bị loại bỏ. Ngoài ra, có ý kiến chỉ trích việc một người chỉ cần là nhân viên ở bất cứ vị trí nào tại công ty AI tiên phong cũng có thể ký tên, dù không đóng góp trực tiếp vào phát triển AI.

Phía tổ chức thúc đẩy bức thư cho biết việc giới hạn người ký tên theo cách này sẽ dễ dàng xác minh và đảm bảo tính nghiêm túc của bản kiến nghị thay vì mở rộng cho công chúng, tránh rối loạn do lượng lớn chữ ký không thẩm định được.

Bức thư đề nghị chính phủ Mỹ hỗ trợ một nỗ lực quốc tế nhằm phát triển các công cụ kỹ thuật và quản trị để chủ động điều phối tốc độ phát triển AI tiên tiến. Từ ngữ được dùng là “yêu cầu” thay vì “đòi hỏi” nhằm tránh gây phản ứng mạnh, tạo điều kiện thuận lợi cho việc kêu gọi sự đồng thuận.

Tuy nhiên, nội dung thư không xác định rõ mức độ hỗ trợ cụ thể hay ngân sách mà Mỹ cần chi cho việc này. Điều này khiến nhiều người phân vân liệu sự hỗ trợ có mang tính biểu tượng hay thực tế có thể tạo ra ảnh hưởng lớn. Bên cạnh đó, cũng chưa rõ liệu chính phủ Mỹ có cam kết sẽ áp dụng những công cụ được phát triển hay không, hay chỉ đơn thuần hỗ trợ phát triển mà không triển khai sử dụng rộng rãi.

Việc kiểm soát tốc độ phát triển AI là một công việc phức tạp bao gồm nhiều bước quan trọng, trong đó có phát triển và thử nghiệm công cụ, chứng minh tính an toàn và khả năng vận hành, quyết định áp dụng công cụ, thuyết phục các chính phủ và nhà phát triển AI tuân thủ, rồi cuối cùng là đảm bảo thực hiện nghiêm chỉnh trên quy mô quốc tế.

Bức thư chỉ tập trung yêu cầu bước đầu tiên là phát triển các công cụ, trong khi hàng loạt công đoạn tiếp theo đòi hỏi nhiều thời gian, nguồn lực và sự hợp tác toàn cầu chặt chẽ. Thời gian để hoàn thiện toàn bộ quy trình này có thể kéo dài và chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố chính trị, kỹ thuật và kinh tế.

Việc này cho thấy dù ý tưởng hỗ trợ điều phối phát triển AI có nhiều tiềm năng và ý nghĩa, không thể phủ nhận những khó khăn trong việc biến thành hiện thực hiệu quả.