Mantis Biotech phát triển AI theo dõi sức khỏe nhận thức cá nhân cho phụ nữ

Mantis Biotech, công ty công nghệ tại Mỹ, vừa giới thiệu Parva, một phần mềm trí tuệ nhân tạo (AI) giúp giám sát sức khỏe nhận thức của người dùng thông qua việc theo dõi hành vi gõ phím và di chuyển chuột máy tính trong cuộc sống hàng ngày. Thay vì dựa trên các đánh giá y tế định kỳ, Parva xây dựng hồ sơ nhận thức liên tục của từng người, ghi nhận xu hướng tập trung, nhịp sinh hoạt hàng ngày và các mô hình công việc để phát hiện những biến đổi tinh tế trong chức năng nhận thức.

Ý tưởng nền tảng là so sánh người dùng với chính họ qua thời gian thay vì đối chiếu với chuẩn mực từ các dữ liệu dân số vốn thiên lệch theo giới tính và không phản ánh chính xác từng cá nhân.

Các phương pháp đánh giá hiện hành chủ yếu dựa trên các cuộc hẹn y tế định kỳ, thường diễn ra mỗi tháng một lần với các khoảng thời gian không cố định. Cách này khiến việc theo dõi sự thay đổi của tình trạng nhận thức gặp nhiều khó khăn bởi nó chỉ phản ánh trạng thái tại một điểm thời gian cụ thể, thiếu tính liên tục.

Với phụ nữ, điều này càng bất lợi do các triệu chứng thường thay đổi theo chu kỳ nội tiết tố hàng tháng. Ví dụ, khả năng tự điều chỉnh cảm xúc dao động theo hormone sinh dục, gây khó khăn cho việc chẩn đoán chính xác các bệnh như rối loạn tiền mãn kinh, Alzheimer hay hội chứng hậu COVID-19 (long COVID) – những chứng bệnh có tỷ lệ ảnh hưởng cao hơn đáng kể ở nữ giới.

Khác với nhiều thuật toán y tế dựa trên dữ liệu thu thập từ các nhóm nhân khẩu học lớn và thường ưu tiên dữ liệu của nam giới, Parva chỉ tập trung phân tích các tín hiệu thụ động từ chính người dùng như thời gian phản hồi bấm phím, chuyển động chuột, mức độ tập trung vào một tác vụ, giúp xây dựng mức nền cá nhân (baseline) chính xác.

Ví dụ, chẩn đoán rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) thường bỏ sót phụ nữ do tiêu chí đánh giá chỉ dựa trên mẫu nam. Parva giúp đánh giá cải thiện hay suy giảm dựa vào so sánh với mẫu của chính cá nhân đó, từ đó giúp phát hiện chính xác hơn.

Robyn Schlicher, người dùng Parva, từng trải qua các triệu chứng suy giảm nhận thức sau khi bị bệnh virus năm 2020. Cô cho biết Parva tự động xác định mức nền nhận thức khi bắt đầu sử dụng và giám sát liên tục suốt thời gian, không cần dùng thiết bị đeo hay can thiệp phức tạp. Phần mềm luôn chạy ngầm khi cô làm việc trên máy tính, giúp cô theo dõi trạng thái tâm trí một cách khách quan.

Hiện Parva được phân phối chủ yếu qua các phòng khám chuyên về các bệnh nhận thức lâu dài như ADHD, trầm cảm, suy giảm chức năng điều hành, rối loạn thần kinh và các phòng khám tiền mãn kinh hay thần kinh học.

Quá trình nghiên cứu của CEO Georgia Witchel bắt nguồn từ lĩnh vực mô phỏng vật lý dự đoán chấn thương thể thao chuyên nghiệp. Sau đó, bà chuyển hướng sang nghiên cứu các công nghệ chăm sóc sức khỏe nhận thức do gánh nặng kinh tế của các bệnh như chứng mất trí đã lên tới hàng trăm tỷ USD hàng năm tại Mỹ.

Đặc điểm quan trọng của Parva là tập trung vào dữ liệu từng cá nhân thay vì dựa vào dữ liệu thống kê đại trà, vốn khó thể hiện chính xác sự đa dạng cá thể, nhất là ở các nhóm bệnh phức tạp.

Tính đến nay, Mantis Biotech đã huy động được 7,4 triệu USD từ các nhà đầu tư như Decibel, Y Combinator và Liquid 2. Công ty hoạt động trong các phân khúc thị trường mới gồm dấu ấn sinh học số, sinh trắc học hành vi và mô hình số y tế cá nhân, các thị trường được dự báo tăng trưởng mạnh trong thập kỷ tới.

Trên thị trường có nhiều công ty tương tự như Mindstrong, Altoida, Evidation Health, nhưng thường tập trung vào một bệnh hoặc tín hiệu duy nhất. Trong khi đó, Parva cung cấp nền tảng giám sát liên tục kết hợp điều phối xét nghiệm và hỗ trợ tìm kiếm bác sĩ chuyên khoa phù hợp.

Hiện Parva chưa được FDA chính thức công nhận là công cụ chẩn đoán hay điều trị, mà chỉ đưa ra các mức cảnh báo rủi ro dựa trên phân tích dữ liệu. Mantis đang trong quá trình hoàn thiện thủ tục để xin cấp phép và mở rộng khả năng thanh toán từ các quỹ bảo hiểm.

Dù vậy, phần mềm đã cung cấp giá trị quan trọng cho người dùng khi giúp họ có cơ sở so sánh và theo dõi sự thay đổi nhận thức theo thời gian, từ đó hỗ trợ hiệu quả hơn trong các cuộc thăm khám và tư vấn y tế.

Đối với nhóm phụ nữ – vốn có nhiều yếu tố sinh học phức tạp và bị bỏ sót trong nhiều nghiên cứu y tế truyền thống – công nghệ này mở ra khả năng phát hiện và can thiệp sớm, cải thiện chất lượng cuộc sống và kiểm soát bệnh tật hiệu quả hơn.