Ngành công nghiệp hàng không vũ trụ Trung Quốc đối mặt thách thức trong thực hiện kế hoạch hiện đại hóa

Theo nghiên cứu được công bố trên tạp chí Defence Industry Conversion in China vào tháng 5, các nhà cung cấp trong lĩnh vực quốc phòng Trung Quốc đang vật lộn với việc thực hiện các mục tiêu chiến lược quốc gia thành hành động cụ thể tại cấp doanh nghiệp. Các tác giả Gao Xufeng và Wu Ke từ công ty Sichuan Tianao Aerospace Information Technology, một chi nhánh của tập đoàn nhà nước China Electronics Technology Group Corporation chuyên về thiết bị hàng không vũ trụ và thiết bị truyền thông drone, đã tập trung phân tích các doanh nghiệp thiết bị hàng không vũ trụ, đặc biệt trong giai đoạn chuyển đổi quan trọng của kế hoạch năm năm thứ 15 (2026-2030).

Kế hoạch này nhằm xây dựng Trung Quốc trở thành cường quốc không gian vào năm 2030 và xem ngành hàng không vũ trụ là một trong những ngành trụ cột mới, đóng vai trò quan trọng trong phát triển quốc phòng và kinh tế quốc gia.

Nghiên cứu chỉ ra bốn thách thức chủ yếu ảnh hưởng đến việc hiện thực hóa kế hoạch của Bắc Kinh. Đầu tiên là khoảng cách giữa các chính sách chiến lược quốc gia và khả năng triển khai tại doanh nghiệp, giữa sự cứng nhắc trong hoạch định và biến động nhanh của thị trường. Tiếp đó là sự lệch pha giữa kế hoạch chiến lược và thực tiễn vận hành ở tuyến đầu. Ngoài ra, các tổ chức còn gặp phải tình trạng quản lý phức tạp với nhiều công cụ trùng lặp và hình thức khiến hiệu quả bị giảm sút.

Nghiên cứu này cũng nhấn mạnh rằng các doanh nghiệp quốc phòng cấp dưới gặp khó khăn trong việc giải mã các mục tiêu chung và mang tính khái quát của cơ quan trung ương thành các nhiệm vụ cụ thể, thiết thực phục vụ cho phát triển doanh nghiệp. Kế hoạch đôi khi chỉ mang tính hình thức, thiếu khả năng ứng phó với áp lực ngày càng tăng từ cạnh tranh quốc tế và các rào cản công nghệ.

Ngành công nghiệp mới nổi như thương mại không gian, internet vệ tinh và kinh tế tầng thấp phát triển với tốc độ rất nhanh, trong khi chu kỳ kế hoạch năm năm truyền thống lại tỏ ra có phần cứng nhắc, không kịp thích nghi với những biến động về công nghệ và thị trường. Các tác giả lưu ý rằng mặc dù các điều chỉnh định kỳ giúp tăng tính linh hoạt, thiếu chuẩn mực trong phương pháp phân tích có thể biến các sửa đổi thành những giải pháp mang tính vá víu và phản ứng thụ động.

Bài viết còn đề cập đến tình trạng hạn chế tham gia của nhân sự tuyến đầu vào quá trình xây dựng chiến lược, rào cản truyền thông giữa các bộ phận hoạch định chiến lược và các nhóm kỹ thuật, và sự thiếu rõ ràng về trách nhiệm trong việc thực hiện khiến các kế hoạch lớn trở nên tách rời khỏi quản lý hàng ngày.

Đáng chú ý, nhiều doanh nghiệp quốc phòng nhà nước áp dụng quá nhiều khung quản lý, dẫn đến trùng lặp và không tạo ra các kết luận có giá trị thực tiễn. Thay vì nâng cao chất lượng kế hoạch, sự tích tụ của các công cụ phân tích càng làm quá trình kéo dài mà không thêm nhiều giá trị.

Trước các thách thức này, nghiên cứu đề xuất thiết lập một cơ chế rõ ràng hơn để chuyển đổi chính sách quốc gia thành các nhiệm vụ cụ thể tại doanh nghiệp. Cơ chế này bao gồm việc phân tách các ưu tiên cấp chính phủ thành các dự án nghiên cứu, chuyển đổi các yêu cầu công nghệ trọng điểm thành danh sách nhiệm vụ R&D, và phân loại doanh nghiệp thành các ngành cốt lõi, then chốt và mới nổi để phân bổ nguồn lực hợp lý hơn.

Tác giả cũng gợi ý đơn giản hóa quy trình lập kế hoạch bằng cách sử dụng phân tích SWOT và phân tích chuỗi giá trị làm khung phân tích chính. Phương pháp này vừa phản ánh được môi trường cạnh tranh bên ngoài và năng lực nội tại của tổ chức, đồng thời tránh lặp lại các phân tích không cần thiết.

Để đảm bảo khả năng thực thi, các doanh nghiệp quốc phòng được khuyến nghị xây dựng hướng đi chiến lược dài hạn 5 năm, chi tiết hóa thành các mục tiêu 3 năm liên tục và các dự án trọng điểm, thiết lập danh mục công việc hàng năm liên kết với ngân sách và đánh giá hiệu quả hoạt động. Các đánh giá chiến lược định kỳ và điều chỉnh linh hoạt theo điều kiện thị trường cũng được nhấn mạnh.

Dù giúp định hướng các doanh nghiệp quốc phòng đồng bộ với mục tiêu quốc gia lâu dài và phản ứng nhanh trước sự thay đổi của thị trường và công nghệ, nghiên cứu còn giới hạn vì chỉ dựa trên một doanh nghiệp làm mẫu. Các tác giả cho biết cần mở rộng khảo nghiệm để kiểm chứng tính phổ quát của các kết quả qua nhiều trường hợp thực tế khác nhau.

Nghiên cứu này mang đến cái nhìn tổng quát về những rào cản và hướng đi khả thi giúp ngành công nghiệp hàng không vũ trụ Trung Quốc vượt qua khoảng cách trong việc thực hiện kế hoạch hiện đại hóa quan trọng giai đoạn 2026-2030, nhằm đẩy mạnh tiến trình xây dựng quốc gia thành cường quốc không gian.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.