Sagrada Família: Kiệt tác kiến trúc và thử thách cho Barcelona suốt một thế kỷ

Kỷ niệm 100 năm ngày mất của kiến trúc sư Antoni Gaudí, thành phố Barcelona đã tổ chức nhiều sự kiện tôn vinh di sản của ông, trong đó nổi bật nhất là basilica Sagrada Família. Công trình này được mệnh danh là "Kinh Thánh bằng đá" bởi vì mỗi ngóc ngách của nhà thờ đều được thiết kế nhằm kể lại các bí mật trong cuộc đời của Chúa. Tháng 6 vừa qua, Giáo hoàng đã cử hành một thánh lễ tại đây để tưởng nhớ Gaudí và khẳng định Sagrada Família là biểu tượng hữu hình của Thiên Chúa vô hình, với các ngọn tháp hướng lên trời cao nhằm tôn vinh đấng thiêng liêng.

Giống như Giáo hoàng Robert Prevost, kiến trúc sư Gaudí sống với tấm lòng khiêm nhường, bày tỏ sự kính trọng đối với người nghèo và thiên nhiên như một biểu hiện của sự hòa hợp thần thánh. Thật đáng buồn khi Gaudí từng bị nhầm là người ăn xin khi bị tai nạn xe điện năm 1926 và qua đời sau đó tại một bệnh viện dành cho người nghèo ở tuổi 73.

Khi Gaudí mất, Sagrada Família mới hoàn thành khoảng 15%, với hầm mộ và tường ngoài của tiền đường được xây dựng, cùng bốn tháp đang trong quá trình hoàn thiện. Kiến trúc sư từng trả lời về việc hoàn thành: "Khách hàng của tôi không vội vàng", điều này vẫn đúng cho tới nay khi dự kiến hoàn thiện công trình sẽ rơi vào những năm 2030.

Việc xây dựng đã trải qua nhiều khó khăn, đặc biệt trong thời kỳ Nội chiến Tây Ban Nha (1936), khi atelier của Gaudí bị phá hủy, khiến nhiều bản vẽ và mô hình bị mất hoặc hư hại nghiêm trọng. Các đồng nghiệp của ông đã phải phục hồi lại thiết kế từ khúc ghép còn lại và hình ảnh, dựa trên các công thức toán học chính xác trong bản thiết kế của ông. Đặc trưng của Gaudí là tránh những đường thẳng, dựa vào hình dạng tự nhiên như các cột trông giống như thân cây tỏa cành lên trần nhà tạo nên không gian như một khu rừng bằng đá.

Bằng ánh sáng được lọc qua các cửa kính màu, từ màu xanh lá tượng trưng cho sự sống cho đến màu đỏ thể hiện đau thương và cái chết, nội thất basilica mang đến trải nghiệm vừa thần bí vừa vượt ngoài thực tại, có thể giống như bối cảnh trong một bộ phim khoa học viễn tưởng. Nguồn thu chủ yếu dựa vào tiền vé tham quan và quyên góp, với gần 4,9 triệu lượt khách năm 2025 và doanh thu lên tới 134,5 triệu euro. Đây là công trình kiến trúc được viếng thăm nhiều nhất tại Tây Ban Nha.

Tuy nhiên, sự bùng nổ khách du lịch cũng gây ra nhiều hệ lụy cho cư dân địa phương, từ việc tăng giá thuê nhà, đẩy người dân bản địa khỏi khu vực, cho đến chuyển đổi các cửa hàng nhỏ thành cửa hàng lưu niệm phục vụ khách du lịch. Việc này làm phai nhòa ý nghĩa ban đầu của công trình vốn được xây dựng dành cho lao động nghèo thời cách mạng công nghiệp, trở thành nơi chủ yếu phục vụ khách tham quan và thương mại.

Tháp chính của basilica, tháp Chúa Giêsu, vừa đạt chiều cao kỷ lục 172,5 mét vào tháng 2 với sự lắp đặt của một cây thánh giá bằng thép và kính được sản xuất tại Đức. Nhờ đó, Sagrada Família đã vượt qua Ulmer Münster để trở thành nhà thờ cao nhất thế giới. Tuy nhiên, hiện tháp này vẫn chưa được mở cửa cho công chúng vì còn công tác hoàn thiện hệ thống thang máy và các tiện ích khác.

Dự kiến, từ năm 2027, khách tham quan sẽ có thể lên tới đỉnh tháp để chiêm ngưỡng toàn cảnh thành phố Barcelona và biển Địa Trung Hải. Đến lúc đó, du khách và người dân sẽ có thể chứng kiến trọn vẹn một biểu tượng kiến trúc và tâm linh đã trải qua gần một thế kỷ xây dựng và là dấu ấn không thể thiếu của thành phố.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.