Mỹ đánh giá quan hệ quân sự với Trung Quốc đã vững mạnh trở lại sau nhiều năm căng thẳng

Ngày 23/8, ông Alvaro Smith, Phó Trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ phụ trách Trung Quốc, Đài Loan và Mông Cổ, phát biểu tại buổi lễ kỷ niệm 99 năm ngày thành lập Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) tại đại sứ quán Trung Quốc ở Washington rằng, quan hệ liên lạc quân sự Mỹ - Trung hiện "mạnh hơn nhiều so với những năm trước". Ông Smith nhấn mạnh dưới sự chỉ đạo của Bộ trưởng Pete Hegseth, Mỹ đang tích cực khôi phục kênh liên lạc quân sự từng bị gián đoạn và đạt được tiến triển rõ ràng, vững chắc.

Đây là một trong số ít dịp gần đây có quan chức cấp cao Lầu Năm Góc tham dự sự kiện liên quan đến PLA, thể hiện nỗ lực khơi thông đối thoại trong bối cảnh quan hệ chiến lược phức tạp giữa hai nước.

Ông Smith cho biết Mỹ không tìm kiếm xung đột với Trung Quốc mà hy vọng duy trì quan hệ song phương dựa trên sự hòa bình và tôn trọng lẫn nhau. Lầu Năm Góc đã chuyển sang cách tiếp cận mới trong quan hệ quân sự với Trung Quốc dựa trên đối thoại thẳng thắn, tôn trọng và minh bạch, với mục tiêu giảm leo thang căng thẳng đồng thời thúc đẩy các ưu tiên quốc gia của Mỹ.

Ông nhấn mạnh việc duy trì kênh liên lạc quân sự mở là yếu tố then chốt giảm nguy cơ hiểu lầm, sai lầm tính toán và tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau, đóng vai trò như một kênh tin cậy để dự phòng khủng hoảng, bất chấp các biến động chiến lược khác.

Dù quan hệ kinh tế vẫn còn căng thẳng với các biện pháp thuế quan, kiểm soát xuất khẩu và trừng phạt lẫn nhau, hoạt động tiếp xúc quân sự giữa hai bên đã được tăng cường trong những tháng gần đây với nhiều cuộc trao đổi ở đa cấp độ. Tuần trước, Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ phụ trách chính sách Elbridge Colby đã tiếp đón Thứ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Ma Zhaoxu tại Lầu Năm Góc trong cuộc gặp cấp cao mới nhất.

Ông Colby cho biết dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Donald Trump cùng Bộ trưởng Hegseth, tiếp xúc giữa Mỹ và Trung Quốc được tiến hành trong tinh thần tôn trọng, thẳng thắn và thực tế. Ông đã trực tiếp thảo luận với ông Ma Zhaoxu và dự kiến tiếp tục các cuộc trao đổi trong những tháng tới.

Tại sự kiện, Đại tá Liu Zhan, sĩ quan phụ trách lĩnh vực quốc phòng tại đại sứ quán Trung Quốc tại Mỹ, bày tỏ hoan nghênh việc cải thiện quan hệ quân sự song phương và cho rằng hai bên đều có lợi ích duy trì mối quan hệ ổn định, xây dựng. Ông cũng nhắc tới nỗ lực hợp tác giữa hai quân đội trong việc tìm kiếm hài cốt lính Mỹ mất tích tại Trung Quốc trong Thế chiến II. Vào đầu tháng 7, các đội tìm kiếm của Mỹ đã tới Trung Quốc tiếp tục công tác này.

Quan hệ quân sự giữa Mỹ và Trung Quốc từng đối mặt với giai đoạn đóng băng nghiêm trọng dưới thời chính quyền của Tổng thống Joe Biden. Vào năm 2022, căng thẳng tăng cao sau chuyến thăm Đài Loan của Chủ tịch Hạ viện Mỹ Nancy Pelosi khiến Bắc Kinh đình chỉ nhiều cơ chế đối thoại quan trọng với Washington, cho đó là vi phạm chủ quyền Trung Quốc đối với Đài Loan.

Vấn đề Đài Loan là điểm nhạy cảm nhất trong mối quan hệ giữa hai bên. Bắc Kinh coi Đài Loan là lãnh thổ không thể tách rời và có thể dùng vũ lực để thống nhất nếu cần thiết. Đa số quốc gia, trong đó có Mỹ, không công nhận Đài Loan là quốc gia độc lập, nhưng Washington phản đối mọi hành động chiếm đoạt Đài Loan bằng vũ lực và đã cam kết cung cấp vũ khí cho đảo này.

Sau sự kiện năm 2022, các cuộc trao đổi cấp cao về quân sự gần như bị hạn chế trong suốt năm tiếp theo và các quan chức Mỹ cho biết phía Trung Quốc nhiều lần từ chối đề nghị đối thoại nhằm giảm thiểu nguy cơ hiểu lầm hoặc tính toán sai. Mối liên hệ quân sự bắt đầu khôi phục sau khi lãnh đạo hai nước đồng ý hồi cuối năm 2023 nối lại tiếp xúc quân sự.

Năm ngoái, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đã có cuộc gặp trực tiếp với người đồng cấp Trung Quốc, Đô đốc Dong Jun ở Malaysia, đánh dấu lần đầu tiên các bộ trưởng quốc phòng hai nước nói chuyện trực tiếp từ khi Tổng thống Trump tái đắc cử. Tháng 12 năm ngoái, các quan chức cấp cao quốc phòng Mỹ và Trung Quốc tiếp tục gặp nhau tại Washington, củng cố thêm dấu hiệu tái thiết lập quan hệ quân sự.

Mặc dù có nhiều dấu hiệu tích cực, quan hệ quân sự giữa Mỹ và Trung Quốc vẫn đối mặt nhiều thách thức. Lầu Năm Góc cáo buộc các chiến đấu cơ và tàu chiến Trung Quốc thực hiện các hoạt động chặn đánh thiếu an toàn và không chuyên nghiệp với lực lượng Mỹ hoạt động tại Biển Đông và eo biển Đài Loan.

Tại diễn đàn Đối thoại Shangri-La năm nay tổ chức tại Singapore, Bộ trưởng Hegseth cảnh báo về sự gia tăng quân sự mang tính lịch sử của Trung Quốc và kêu gọi các quốc gia trong khu vực tăng cường chi tiêu và năng lực quốc phòng. Bên cạnh đó, Mỹ cũng đưa một số công ty Trung Quốc vào danh sách đen với cáo buộc liên quan đến quân đội Trung Quốc.

Theo SCMP China