Khó khăn trong nước có thể ảnh hưởng đến uy tín quốc tế của Tổng thống Zelenskyy

Trong tuần qua, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy đã có những bước tiến rõ nét trên mặt trận ngoại giao. Vào ngày thứ Hai, cuộc gặp đầu tiên với Thủ hiến Anh Andy Burnham tại Portsmouth đã khẳng định sự tiếp tục của sự ủng hộ vững chắc từ Vương quốc Anh đối với Ukraine. Tại Washington DC hôm sau, sau khi tham dự lễ tang của Thượng nghị sĩ Lindsey Graham, Zelenskyy có cuộc gặp được Nhà Trắng mô tả là "tích cực và hiệu quả" với cựu Tổng thống Donald Trump. Cùng với đó, Thượng viện Mỹ đã thông qua một dự luật rộng lớn về các biện pháp trừng phạt đối với Nga, bộc lộ sự hợp tác mạnh mẽ của Mỹ trong hỗ trợ Ukraine.

Bên cạnh thành công ngoại giao, Tổng thống Zelenskyy đang đối mặt với những thách thức rõ ràng trong quản lý chính trị trong nước. Việc sa thải Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov, người được đánh giá là một nhà cải cách trẻ trung, công nghệ cao và đã thực hiện nhiều thay đổi tích cực trong quân đội, đã gây ra những phản ứng tức giận từ công chúng và giới chuyên gia.

Fedorov, từng là Bộ trưởng Bộ Chuyển đổi số và phó Thủ tướng, đã cải tiến nhiều chính sách quân sự, bao gồm nâng lương và cải thiện các hợp đồng cho lực lượng bộ binh, đồng thời thúc đẩy minh bạch trong các quy trình đấu thầu. Ông cũng đã tận dụng công nghệ cao trong chiến tranh, ví dụ như liên hệ với Elon Musk để tắt dịch vụ Starlink đối với binh sĩ Nga, tạo ra lợi thế quan trọng trên mặt trận chiến trường.

Sự khác biệt về quan điểm với Thiếu tướng Oleksandr Syrskyi, người mang phong cách cũ kỹ và lạc hậu theo mô hình Liên Xô, dẫn đến mâu thuẫn giữa hai người. Mặc dù Syrskyi giữ chức vụ chỉ huy quân đội, trong khi Fedorov bị sa thải, nhưng áp lực dư luận buộc Zelenskyy phải sa thải Syrskyi và mời Fedorov quay lại. Tuy nhiên, Fedorov đã từ chối các vị trí cấp cao khác mà không phải là Bộ trưởng Quốc phòng, gây ra bế tắc chính trị kéo dài.

Cuộc khủng hoảng nội bộ này kéo theo các cuộc biểu tình hàng ngày tại Kyiv với khẩu hiệu thay đổi từ "Syrskyi ra đi, Fedorov trở lại" sang "Cải cách chứ không phải chiêu trò" và "Quyền lực thuộc về nhân dân". Đây là biểu hiện sâu sắc cho các mâu thuẫn giữa thế hệ lãnh đạo trẻ, hướng tới châu Âu, và lớp cũ với tư tưởng và phương thức quản lý Liên Xô, đồng thời phản ánh nguyện vọng trong dân chúng về một tương lai minh bạch và hiện đại cho Ukraine.

Dù đang trong thời kỳ chiến tranh và tình trạng thiết quân luật khiến việc bầu cử đình trệ, chính phủ Ukraine vẫn xem xét khả năng tổ chức một cuộc bầu cử phụ thuộc vào tình hình lệnh ngừng bắn. Việc ông Fedorov được yêu mến và có chỉ số tín nhiệm tăng cao hơn so với Tổng thống nhiều tuần gần đây cho thấy xu hướng quan trọng trong chính trị Ukraine cần được lưu ý.

Chiến tranh tại Ukraine đang chứng kiến sự chuyển đổi rõ rệt từ chiến thuật tập trung trên bộ sang ưu tiên không gian trên không với việc sử dụng các máy bay không người lái (drone). Ông Fedorov cũng như Syrskyi đã đặt trọng tâm vào việc phát triển bộ phận drone riêng biệt của Ukraine. Một số đơn vị drone tự chế được cho là đã tiêu diệt phần lớn hệ thống phòng không của Nga, đem lại lợi thế chiến thuật đáng kể cho Ukraine.

Mặc dù Nga vẫn đang tiến công chậm chạp, nhưng tổn thất nhân lực và vật chất là rất lớn với khoảng 30.000 binh sĩ thương vong mỗi tháng. Các nhà phân tích nhận định Ukraine chưa thể nói là thắng nhưng đang tiến trên con đường chiến thắng có cơ sở vững chắc hơn kể từ năm 2022.

Lựa chọn khôi phục vị trí Bộ trưởng Quốc phòng cho Fedorov hay không vẫn là một bài toán chính trị đau đầu đối với Zelenskyy khi ông phải cân bằng lợi ích nội bộ và phản ứng xã hội. Có giả thuyết cho rằng những nhóm lợi ích vẫn hưởng lợi từ cách làm việc cũ và chống lại sự trở lại của Fedorov vì ông sẽ tác động đến các khoản tài chính không minh bạch. Cuộc khủng hoảng này làm nổi bật cuộc chiến giữa thế hệ trẻ hiện đại hóa và các phe nhóm bảo thủ, lỗi thời trong giới lãnh đạo quân sự và chính trị Ukraine.

Thậm chí, trong hoàn cảnh chiến sự khốc liệt, các cuộc biểu tình được tổ chức với sự kiểm soát nhẹ nhàng, thể hiện ý thức của xã hội dân sự Ukraine rằng cuộc chiến này không chỉ là đánh bại Nga mà còn là xây dựng một xã hội công bằng, minh bạch và phát triển sau chiến thắng.

Ngày hôm nay, Tổng thống Volodymyr Zelenskyy trở lại Kyiv để đương đầu với làn sóng phản đối ngày càng gay gắt, trong bối cảnh ông phải dàn xếp những căng thẳng nội bộ trong lúc chiến tranh vẫn tiếp diễn ác liệt cả trên mặt trận chính trị lẫn quân sự.