Thời tiết cực đoan ảnh hưởng nặng nề đến nông nghiệp địa phương tại Đức

Đợt nắng nóng gay gắt vào cuối tháng 6 với nhiệt độ cao trên 40 độ C đã gây ảnh hưởng rõ rệt tới nông nghiệp Đức. Trong khi lúa mạch ở nhiều vùng đã sẵn sàng thu hoạch, các loại cây trồng khác lại chịu thiệt hại nặng do hạn hán trùng với giai đoạn phát triển nhạy cảm. Corn (ngô) chịu ảnh hưởng đặc biệt nghiêm trọng, với nhiều cây không hình thành củ, đồng nghĩa với thất bại toàn bộ vụ mùa, theo Horst Gömann của Hội đồng Nông nghiệp Bắc Rhine-Westphalia.

Ở ngô, phần năng lượng tập trung chủ yếu trong các củ. Nếu thiếu đi củ, sản lượng sẽ giảm mạnh. Tác động từ đợt nóng này ở các vùng trồng trọt khác tại châu Âu còn lớn hơn, khiến giá trị thu hoạch lúa mì tại Liên minh châu Âu và Vương quốc Anh giảm khoảng 9 triệu tấn, tương đương 3% tổng sản lượng, theo phân tích của Coceral, hiệp hội thương nhân ngũ cốc châu Âu.

Hạn hán và nhiệt độ cao cũng ảnh hưởng đến lúa mì và lúa mạch. Lúa mạch bị thu hoạch sớm hơn vài tuần so với thông thường và dự kiến sản lượng năm nay thấp hơn mức trung bình, trong khi lúa mì ước tính mất khoảng 10% sản lượng. Để phòng ngừa những rủi ro do thời tiết cực đoan, nhiều nông dân Đức hiện tập trung vào đa dạng hóa các loại ngũ cốc với thời gian phát triển khác nhau nhằm phân tán rủi ro. Lúa mạch có ưu thế tự nhiên khi chín sớm hơn lúa mì, giúp hoàn thành quá trình hình thành hạt trước khi hạn hán lớn diễn ra giữa mùa hè.

Trong khi đó, ngành trồng hoa quả lo ngại về sương muối trễ. Do biến đổi khí hậu khiến mùa đông ấm hơn, các nụ hoa thường hình thành sớm hơn, nhưng đêm lạnh có thể kéo dài tới mùa xuân làm hại hoa. Các nhà vườn bảo vệ hoa bằng hệ thống tưới phun sương tạo lớp băng giữ nhiệt, tránh nhiệt độ giảm sâu. Hệ thống này cũng được dùng tưới khi khô hạn kéo dài vào mùa hè.

Giải pháp kỹ thuật khác bao gồm lưới chắn mưa đá được tận dụng để che bóng cho cây, giảm khả năng bị cháy nắng. Ngoài ra, thí nghiệm với phim pin mặt trời bán trong suốt để tạo bóng che vừa giữ điện năng, vừa bảo vệ cây cũng đang được triển khai ở các vùng trồng hoa quả và rượu vang. Tuy nhiên, theo Gömann, tưới tiêu dù quan trọng nhưng chỉ hiệu quả kinh tế với rau củ, khoai tây và hoa quả, còn ngũ cốc và ngô thì chi phí đầu tư quá cao so với lợi nhuận.

Nguồn nước tưới chủ yếu lấy từ tầng chứa nước ngầm. Mặc dù gặp nhiều đợt hạn hán, Đức vẫn không bị thiếu nước nghiêm trọng. Vấn đề lớn hơn là lượng mưa phân bố không đồng đều, tập trung vào mùa đông trong khi mùa hè ngày càng có nhiều đợt khô hạn kéo dài.

Để ứng phó với điều kiện khí hậu mới, việc chọn tạo giống đóng vai trò quan trọng. Giống cây có nguồn gốc từ vùng khí hậu ấm hơn châu Âu đang được trồng tại Bắc Rhine-Westphalia. Ví dụ, giống lúa mì sử dụng nhiều gen từ Pháp, nơi điều kiện khí hậu đã có phần tương tự như Đức hiện nay.

Giống cây ngũ cốc lùn bán thân dài đã phổ biến nhiều năm với ưu điểm chịu được mưa bão, gió mạnh và sử dụng nước hiệu quả hơn. Nghiên cứu còn tập trung vào giống lúa mì có rễ dài hơn, có khả năng phát triển sâu khi lớp đất trên cạn kiệt nước, đang được thực hiện tại Viện Julius Kühn - Trung tâm Nghiên cứu Liên bang về Cây trồng của Đức.

Nông nghiệp Đức cũng thử nghiệm các loại cây mới như đậu tương và kê nhưng trên quy mô rất nhỏ. Việc trồng rượu vang đang từ từ mở rộng về phía bắc, phản ánh sự thay đổi trong vùng phân bố thực vật do khí hậu ấm lên.

Chất lượng đất được đánh giá quan trọng không kém cây giống mới, với việc tránh nén chặt đất để rễ dễ dàng phát triển sâu hơn.

Theo Horst Gömann, nông dân luôn phải thích nghi với điều kiện thay đổi nhưng hiện nay tốc độ biến đổi khí hậu nhanh hơn nhiều so với trước đây. Những biến đổi này vốn diễn ra hàng thế hệ thì nay chỉ nhận thấy rõ trong vài thập kỷ. Song song đó, nông nghiệp hiện đại có nhiều lựa chọn hơn nhờ phát triển giống mới và công nghệ.

Ông nhận định những hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hán nghiêm trọng năm 2018, 2019 và các đợt nắng nóng gần đây không phải ngẫu nhiên mà phù hợp với xu hướng biến đổi khí hậu đang nổi lên. Vì thế nông nghiệp cần tiếp tục cải tiến và thích nghi nhanh hơn bao giờ hết để tồn tại và phát triển trong tương lai.