Mỹ công bố hình ảnh lực lượng tuần duyên hợp tác với Đài Loan giữa lúc Bắc Kinh tăng cường tuần tra

Vừa qua, Viện Hoa Kỳ tại Đài Loan (AIT) - thực thể tương đương đại sứ quán Mỹ tại Đài Bắc - đã đăng tải lên mạng xã hội tấm ảnh chưa rõ thời gian ghi lại hoạt động phối hợp trên biển giữa lực lượng tuần duyên của Mỹ và Đài Loan. Theo AIT, hai bên cùng hợp tác trong các lĩnh vực tìm kiếm, cứu hộ, cứu nạn, ứng phó thảm họa và thực thi pháp luật trên biển.

Thông cáo của AIT nhấn mạnh Mỹ đánh giá cao sự hợp tác của Đài Loan trong công tác an ninh và an toàn hàng hải, đồng thời ủng hộ những đóng góp quan trọng của Đài Loan cho các vấn đề toàn cầu, bao gồm trao đổi về thực thi pháp luật hàng hải và hợp tác quốc tế. Mặc dù không đề cập trực tiếp đến Trung Quốc, các chuyên gia đánh giá thời điểm công bố bức ảnh cho thấy sự ủng hộ rõ ràng của Washington với Đài Loan trước những căng thẳng gia tăng trong khu vực.

Hình ảnh do Mỹ công bố xuất hiện ngay sau khi Trung Quốc thông báo lực lượng tuần duyên nước này bắt đầu "tuần tra thực thi pháp luật định kỳ" tại vùng biển phía đông Đài Loan. Động thái này diễn ra sau khi Nhật Bản và Philippines khởi động đàm phán chính thức về phân định vùng đặc quyền kinh tế và biên giới biển, điều mà Bắc Kinh xem là vi phạm chủ quyền và quyền lợi hàng hải của mình.

Theo dữ liệu từ Bộ Quốc phòng Đài Loan, chỉ riêng trong tháng 6 đã có 110 hoạt động của tàu tuần duyên và các lực lượng nhà nước Trung Quốc tại vùng biển quanh Đài Loan. Đến ngày 26/7, lại tiếp tục có thêm 110 hoạt động tương tự, cho thấy Bắc Kinh đang cố gắng thiết lập sự hiện diện thường trực quanh hòn đảo này.

Các nhà phân tích quân sự nhận định vùng biển phía đông Đài Loan có vị trí đặc biệt quan trọng trong kế hoạch quân sự khu vực vì nó là một trong số ít cửa ngõ tương đối an toàn để các lực lượng hải quân nước ngoài có thể tiếp cận Đài Loan. Trong trường hợp xảy ra tấn công hoặc phong tỏa của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc, khu vực này có thể trở thành tuyến hành lang thiết yếu để Mỹ, Nhật vận chuyển binh lính, nhiên liệu và vật tư quan trọng sang hỗ trợ Đài Loan.

Chung Chih-tung, nghiên cứu viên tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Đài Loan (INDSR), nhận định hoạt động liên tục của Trung Quốc không chỉ giúp Bắc Kinh thu thập thông tin tình báo và làm quen môi trường tác chiến mà còn là cách chuẩn bị chiến tranh và triển khai chiến lược ngăn chặn tiếp cận - từ chối vùng (A2/AD).

Thay vì tổ chức các cuộc tập trận quân sự quy mô lớn quanh Đài Loan, Bắc Kinh ngày càng ưu tiên sử dụng lực lượng tuần duyên và các tàu khác của các cơ quan chính phủ để duy trì sự hiện diện thường xuyên ở phía đông hòn đảo, giảm thiểu phản ứng quốc tế và chi phí chính trị của các hoạt động quân sự lớn, đồng thời củng cố tuyên bố chủ quyền và thử thách phản ứng của Đài Loan cùng các bên trong khu vực.

Chính quyền Đài Loan đã lên tiếng phản đối các hoạt động tuần tra và thu thập thông tin của tàu tuần duyên Trung Quốc, xem đó là hành động bất hợp pháp và không chính đáng. Ví dụ, trong tháng trước, một tàu tuần duyên Trung Quốc đã yêu cầu thông tin thủy thủ đoàn ba tàu thương mại nước ngoài đi qua vùng biển phía đông Đài Loan, một nỗ lực được giới chức Đài Bắc đánh giá nhằm lập tiền lệ khẳng định quyền tài phán tại khu vực.

Đặc biệt, Bộ Nông nghiệp Trung Quốc cũng gia tăng hoạt động khi một tàu khảo sát ngư nghiệp thuộc bộ này đã tiến hành cuộc khảo sát kéo dài một tuần tại vùng biển phía đông, gây phản ứng phản đối từ Đài Loan.

Shen Yu-chung, Phó Chủ tịch Hội đồng Các vấn đề Đại lục Đài Loan, khẳng định hành động của Bắc Kinh "bất hợp pháp và không có căn cứ" và Đài Loan đã chính thức phản đối. Ông cảnh báo nếu cộng đồng quốc tế chấp nhận các hoạt động tuần tra của Bắc Kinh như một chuyện thường tình, các tàu thương mại nước ngoài có thể bị quấy rối khi đi qua vùng biển này.

Shen cho biết Đài Loan sẽ tiếp tục trao đổi với Bắc Kinh qua các kênh liên lạc hiện có và thông qua các bên thứ ba khi cần thiết, dù không nêu rõ đối tượng cụ thể. Ba nước gồm Nhật Bản, Philippines và Mỹ đều bác bỏ yêu sách cho rằng Trung Quốc có quyền lực thi hành pháp luật chính đáng tại khu vực này.

Su Tzu-yun, nhà phân tích cấp cao của INDSR, nhận định việc AIT công khai bức ảnh là hành động mang tính ngăn chặn có chủ đích, gửi đi tín hiệu chiến lược rõ ràng đến Bắc Kinh. Ông lưu ý Trung Quốc dường như đang thiết lập sự hiện diện thường trực của lực lượng tuần duyên nhằm hỗ trợ cho việc phong tỏa hàng hải hơn là thực hiện một cuộc phong tỏa hải quân truyền thống.

"Lo ngại lớn là lực lượng tuần duyên có thể chuyển từ tuần tra sang thực thi pháp luật, điều này sẽ cho phép Bắc Kinh tiến hành phong tỏa hoặc cô lập Đài Loan bất ngờ trên biển," Su cảnh báo.

Chen Kuo-ming, chuyên gia quân sự và là biên tập viên của tạp chí Defence International ở Đài Bắc, cho rằng chiến lược này có thể gây đe dọa nghiêm trọng đến các tuyến vận tải biển nối Đài Loan với Nhật Bản. Ông nhận định nếu xung đột xảy ra, Bắc Kinh có thể tập trung kiểm soát tuyến đường từ bờ đông bắc Đài Loan, khiến hành lang vận tải chạy từ Yilan, Suao tới đảo Yonaguni – hòn đảo được coi là điểm kết nối sống còn giữa Đài Loan và thế giới ngoài trong thời chiến – trở nên vô cùng quan trọng.

Đảo Yonaguni là đảo có người sinh sống nằm ở cực tây Nhật Bản, cách Đài Loan chỉ 111 km (69 dặm) về phía đông.