Zelensky đề xuất Trump nhờ Elon Musk hỗ trợ chiến lược dùng Starlink trong chiến tranh với Nga

Trong cuộc gặp kín tại Nhà Trắng hôm thứ Ba, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã trình bày một kế hoạch nhằm giúp nước này vượt qua một mùa đông chiến tranh tiếp theo với Nga. Theo đó, Ukraine mong muốn khai thác tối đa mạng lưới liên lạc vệ tinh Starlink do Elon Musk điều hành để hỗ trợ các cuộc tấn công bằng drone vào sâu bên trong lãnh thổ Nga – một phương án thay thế quy mô cho việc cung cấp tên lửa phòng không Patriot hiện đang giảm sút do cuộc chiến tại Iran khiến kho tên lửa Mỹ bị cạn kiệt.

Tuy nhiên, theo hai quan chức giấu tên am hiểu cuộc trò chuyện, cựu Tổng thống Donald Trump đã không thể đưa ra cam kết rõ ràng về hỗ trợ này, khiến tương lai của kế hoạch trở nên mơ hồ. Cùng ngày, Nga tiến hành một đợt tấn công tên lửa lớn với hơn 70 quả, gây thương vong và làm nổ một quả rocket ngay trên lãnh thổ Ba Lan.

Hiện tại, Elon Musk chỉ cho phép hệ thống Starlink được sử dụng trong lãnh thổ Ukraine, bao gồm cả những khu vực bị Nga chiếm đóng như Crimea. Việc sử dụng Starlink để điều hướng drone trên đất Nga vẫn chưa được chấp thuận, khiến các cuộc tấn công bằng drone dài hạn của Ukraine phải dựa vào hệ thống điều hướng khác ít chính xác hơn.

Người sáng lập công ty Fire Point, nhà sản xuất các drone xa tầm dùng cho Ukraine, Denys Shtilerman nhấn mạnh rằng nếu được cấp quyền sử dụng Starlink để tấn công các bệ phóng tên lửa hành trình của Nga trên đất Nga, hiệu quả sẽ vượt trội hơn rất nhiều so với việc chỉ dùng tên lửa phòng thủ Patriot để đánh chặn. Ông cho biết Starlink sẽ “mở rộng vùng tiêu diệt” lên tới 500 km, hoặc xa hơn nếu cần thiết.

Tuy Zelensky đã đề nghị gặp Elon Musk trong chuyến thăm Mỹ gần đây để thảo luận ý tưởng này, tỷ phú công nghệ đã từ chối. Trong cuộc hội đàm tại Nhà Trắng, Trump chỉ cho biết sẽ cân nhắc nhưng không xác nhận sẽ chấp thuận, đồng thời hứa sẽ thảo luận với Musk mà không đưa ra thời gian cụ thể cho các quyết định tiếp theo.

Elon Musk từ lâu đã thể hiện sự do dự trong việc sử dụng Starlink cho mục đích quân sự, vốn được thiết kế để cung cấp internet cho các hoạt động dân sự như học tập và giải trí. Trong các cuộc tấn công quyết liệt của Ukraine, Musk từng bày tỏ lo ngại về việc công nghệ của mình bị sử dụng cho chiến tranh, cho rằng đó không phải mục đích ban đầu của Starlink.

Mặc dù Lầu Năm Góc có thể cấp quyền sử dụng mạng lưới Starshield – một phiên bản riêng cho quốc phòng và an ninh quốc gia – để Ukraine sử dụng nhưng nó không thuận tiện bằng Starlink do phức tạp và chi phí cao hơn, theo nhận định của một quan chức Ukraine. Việc tích hợp và sử dụng trở nên thách thức hơn, trong khi Starlink đã được Ukraine vận hành thuần thục.

Bên cạnh đó, việc mở rộng hoạt động quân sự sử dụng công nghệ Mỹ trên lãnh thổ Nga có thể bị Nga coi là hành động thù địch, làm gia tăng nguy cơ leo thang căng thẳng. Nga cũng liên tục phát triển các phương pháp gây nhiễu tín hiệu Starlink và còn được cho là phối hợp với Trung Quốc để phá hoại hệ thống vệ tinh này.

Trump được cho là muốn thúc đẩy kết thúc chiến tranh nhưng cũng thể hiện sự thận trọng, chỉ chấp nhận hỗ trợ nếu thấy điều đó có thể giúp đàm phán hòa bình với Nga. Trong khi đó, các quan chức Ukraine nhấn mạnh về nhu cầu khẩn cấp để chuẩn bị đối phó với các cuộc tấn công tên lửa vào mùa đông khi Nga có thể cố gắng phá hoại hệ thống năng lượng và sưởi ấm của Ukraine.

Chiến tranh bước sang năm thứ năm, Zelensky nhấn mạnh rằng không có khả năng tấn công các bệ phóng bên trong Nga bằng drone được hướng dẫn chính xác từ Starlink, Ukraine sẽ không có kế hoạch vững chắc để vượt qua mùa đông khắc nghiệt.

Trước đó, Ukraine từng đề nghị Mỹ cung cấp 300 tên lửa Patriot cho mùa đông này nhưng Trump đã không chấp thuận, thay vào đó là kế hoạch cấp phép sản xuất tên lửa trong nước, vốn mất nhiều năm để có thể sản xuất đại trà.

Mykhailo Fedorov, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine và là người thiết lập liên hệ quan trọng với Elon Musk, từng thuyết phục Musk ngắt kết nối Starlink với các lực lượng Nga, nhằm hạn chế khả năng dùng drone của đối phương. Tuy nhiên, việc thay đổi nhân sự gần đây đã làm mất điểm liên lạc chủ chốt này.

Fedorov trong những tuần trước khi thôi chức đã vận động Musk đồng ý cho phép sử dụng Starlink để đánh khí tài Nga bên trong lãnh thổ nước này, được Musk xác nhận sẽ khả thi nếu Trump đồng ý. Tuy nhiên, sau sự thay đổi chính phủ, các cuộc thương thảo này đã gián đoạn.

Những diễn biến này phản ánh sự phức tạp trong cách tiếp cận của Musk đối với chiến tranh Ukraine, khi ông luôn cân nhắc giữa vai trò của mình trong việc không muốn công nghệ trở thành công cụ chiến tranh và đồng thời hỗ trợ Ukraine trong nhiều mặt.

Việc Mỹ và Ukraine đang cân nhắc các phương án sử dụng công nghệ cao cho chiến tranh cũng cho thấy sự thay đổi căn bản trong cách thức xung đột được dẫn dắt và tương lai của nó có thể dựa nhiều vào quyết định của các tỷ phú công nghệ và các cựu lãnh đạo chính trị như Trump.