Âm nhạc trong các cuộc biểu tình sinh viên ở Ấn Độ: Từ Faiz đến Michael Jackson và rap hiện đại

Cuộc biểu tình đòi minh bạch về sự việc lọt đề thi diễn ra tại Ấn Độ đã lan rộng từ thủ đô New Delhi đến nhiều nơi như Nagpur, thu hút hàng nghìn sinh viên và người dân. Giữa bối cảnh cảnh sát thực thi biện pháp mạnh như dùng hơi cay và gậy gộc, nghệ sĩ Nagpur Vinod Balakrishna Waghade, biệt danh Garam Kalakar, đã viết bài rap "Jantar Mantar Par Kya Dekha?" phản ánh những hình ảnh anh chứng kiến qua mạng xã hội trong các cuộc biểu tình tại Jantar Mantar, Delhi. Bài hát nhanh chóng thu hút gần 4 triệu lượt xem chỉ trong một ngày, thu hút sự chú ý của đông đảo công chúng và truyền cảm hứng cho phong trào.

Waghade, 40 tuổi, từng là học sinh xuất sắc và có ước mơ theo học ngành y, từng trải qua áp lực thi cử nặng nề đến mức từng nghĩ đến việc tự tử. Nhìn thấy các sinh viên kêu gọi thay đổi hệ thống và bị đối xử tàn bạo đã khiến anh phải dùng âm nhạc để lên tiếng, giúp chia sẻ nỗi đau và kêu gọi sự đoàn kết.

Tại Delhi, nhóm sinh viên hoạt động thuộc tổ chức Collective Delhi đã dùng âm nhạc như công cụ đấu tranh, với những câu rap phản bác chính quyền và phản ánh thực trạng xã hội. Ca sĩ Kashif Malik và Gowri Kolal là những gương mặt tiêu biểu, nhận định rằng âm nhạc dễ dàng tiếp cận và thuyết phục người nghe hơn sách vở, đặc biệt trong bối cảnh dân chủ hóa tri thức tại Ấn Độ còn hạn chế.

Âm nhạc phản kháng có lịch sử lâu đời trên toàn thế giới, từ các bài blues ghi lại sự áp bức người da đen ở Mỹ, các bài hát dân gian chống phát xít như "Bella Ciao" ở Ý, đến phong trào nhà văn Tiến bộ ở Nam Á với các nhà thơ Faiz Ahmed Faiz, Kaifi Azmi, Krishan Chander và nhiều người khác. Họ đã tạo nên một ngôn ngữ văn hóa giúp biểu đạt cuộc khủng hoảng xã hội và chính trị.

Tại Ấn Độ, bài hát "Hum Dekhenge" của Faiz Ahmed Faiz từ năm 1979 vẫn là biểu tượng không thể thiếu trong các cuộc biểu tình chống chế độ độc tài quân sự của Tướng Zia-ul-Haq. Bài hát "Bol Ke Lab Azad Hain Tere" và tác phẩm "Tu Zinda Hai" của Shailendra, viết cho Hội Nhân dân Sân khấu (IPTA), vẫn tiếp tục thôi thúc người biểu tình. Gần đây, bài thơ "Fareb" của Ali Sardar Jafri được ca sĩ Delhi Vedi Hashiya trình bày lại, phản ánh sự thất vọng và hoài nghi về tự do thực sự khi các thay đổi không rõ ràng xuất hiện trong đời sống.

Nhiều ca khúc phản kháng hiện đại cũng được yêu thích như "Sadda Haq" từ phim "Rockstar", "Give Me Some Sunshine" trong "3 Idiots", hay "They Don’t Care About Us" của Michael Jackson và "Azadi" từ phim "Gully Boy". Các nghệ sĩ hip-hop như ABJ (Abhijay Negi) hay nhóm Seedhe Maut xuất hiện tại các cuộc biểu tình, góp phần lan tỏa thông điệp chống bất công. Chaar Diwaari (Garv Taneja) chia sẻ rằng âm nhạc thường phản ánh cuộc sống cá nhân kết hợp với chính trị, khơi gợi cảm xúc và động lực hành động.

Theo Vedi Hashiya, nghệ thuật có thể là hình thức chính trị rất sâu sắc. Dù ngôn ngữ có thể chia cắt, âm nhạc sẽ giúp con người thấu hiểu và chia sẻ nỗi đau chung, từ đó xây dựng sự đoàn kết giữa những người có quan điểm khác nhau. Qua đó, âm nhạc giúp những người tham gia biểu tình vượt qua những giờ phút khó khăn, duy trì tinh thần và sự kiên trì trong hành trình đòi hỏi công lý và sự thay đổi.

Những bài hát truyền thống, rap mới và các giai điệu quốc tế như "Redemption Song" của Bob Marley được thể hiện tại nhiều điểm biểu tình trên thế giới, từ New Delhi đến Berlin. Âm nhạc trở thành tiếng nói chung giúp những người biểu tình tìm thấy sức mạnh trong sự đoàn kết và tiếp tục hy vọng hướng tới một tương lai tự do và công bằng hơn.

Như Vinod Balakrishna Waghade chia sẻ, âm nhạc giúp người ta vượt qua được sự đau khổ và bất công: "Nó giúp bạn chịu đựng".

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.