Doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc tận dụng cơ hội từ cơn sốt AI toàn cầu giữa cuộc cạnh tranh khốc liệt trong nước

Dữ liệu hải quan từ nửa đầu năm 2026 cho thấy các mặt hàng công nghệ vật lý của Trung Quốc đang ghi nhận sự tăng trưởng vượt bậc. Giá trị xuất khẩu linh kiện tích hợp gần như tăng gấp đôi, đạt 177,3 tỷ USD, tương đương mức tăng 96% so với cùng kỳ năm trước, chủ yếu do giá chip trên toàn cầu tăng cao. Đồng thời, xuất khẩu thiết bị xử lý dữ liệu tự động tăng 41% lên 138,1 tỷ USD và lô hàng robot công nghiệp vươn lên 929 triệu USD, xuất khẩu đến 141 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới.

Đây là minh chứng cho nhu cầu tăng nhanh về hạ tầng vật lý hỗ trợ phát triển AI trên phạm vi toàn cầu, từ chip đến robot công nghiệp, tạo đà cho các doanh nghiệp Trung Quốc mở rộng thị phần ra thị trường quốc tế.

Bên cạnh các sản phẩm vật lý, các công ty Trung Quốc cũng ghi nhận sự mở rộng nhanh chóng trong lĩnh vực phần mềm AI. Ví dụ, MiniMax, phòng thí nghiệm AI có trụ sở tại Thượng Hải, năm 2025 đạt 57,7 triệu USD doanh thu quốc tế, chiếm 73% tổng doanh thu, tăng mạnh so với 21,3 triệu USD cùng kỳ năm trước. MiniMax đã phục vụ hơn 214.000 khách hàng doanh nghiệp và nhà phát triển từ hơn 100 quốc gia, với mô hình M2 trở thành mô hình Trung Quốc đầu tiên trên OpenRouter vượt mốc 50 tỷ token tiêu thụ hàng ngày.

Goldman Sachs nhận định các nhà phát triển AI Trung Quốc đang tận dụng lợi thế chi phí phát triển thấp cùng định giá cạnh tranh để mở rộng toàn cầu, khi mô hình AI của họ đã đạt hiệu suất đủ sức kích thích việc áp dụng rộng rãi trong các thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, các chiến lược thương mại của doanh nghiệp Trung Quốc có sự khác biệt rõ nét tùy mục tiêu thị trường. Zhipu AI, tập trung vào khách hàng doanh nghiệp trong nước, năm 2025 chủ yếu đạt doanh thu từ khách Trung Quốc. Hơn 74% doanh thu, tương đương 534 triệu nhân dân tệ (78,9 triệu USD), đến từ các triển khai phần mềm AI trên máy chủ nội bộ của khách hàng, đòi hỏi sự hỗ trợ kỹ thuật và triển khai tại chỗ.

Sự phân hóa này phản ánh thực tế trong ngành phần mềm Trung Quốc: các ứng dụng nhẹ dành cho người dùng phổ thông và dịch vụ đám mây cho nhà phát triển dễ dàng vươn ra quốc tế, trong khi các giải pháp doanh nghiệp lớn cần mạng lưới hỗ trợ và triển khai tại địa phương.

Trong lĩnh vực hạ tầng AI toàn cầu, các nhà sản xuất module quang học Trung Quốc trở thành đối tác không thể thiếu của các tập đoàn công nghệ lớn đang xây dựng cụm trung tâm dữ liệu quy mô khổng lồ. Sản phẩm của họ truyền dữ liệu giữa các thành phần trong trung tâm dữ liệu, trở nên ngày càng quan trọng khi các nhà cung cấp đám mây mở rộng năng lực tính toán và kết nối phục vụ AI.

Theo hãng nghiên cứu LightCounting, sau khi các đối thủ Mỹ và Nhật Bản gần như rút khỏi thị trường module quang học đến năm 2020, các công ty Trung Quốc đã lấp đầy khoảng trống đó. Zhongji Innolight được xem là nhà cung cấp hàng đầu toàn cầu cho các nhà đám mây lớn, trong đó riêng thị trường Mỹ đóng góp hơn 57% doanh thu năm vừa qua theo bản cáo bạch niêm yết tại Hồng Kông.

Eoptolink vươn lên vị trí thứ hai toàn cầu khi là nhà cung cấp chính các linh kiện 400 và 800 gigabit cho Amazon, đồng thời đạt được chứng nhận sản phẩm từ Nvidia và nhiều công ty công nghệ lớn tại Mỹ. Cả hai doanh nghiệp đều có hơn 90% doanh thu 2025 đến từ thị trường quốc tế, hưởng lợi trực tiếp từ đầu tư khổng lồ vào AI của các tập đoàn phương Tây.

Đối với các nhà sản xuất robot tại Trung Quốc, việc đẩy mạnh hoạt động quốc tế vừa là lựa chọn chiến lược vừa là điều kiện sống còn trong bối cảnh cạnh tranh trong nước gay gắt. Theo Interact Analysis, các công ty robot có mạng lưới quốc tế về doanh số đạt hiệu quả hơn nhiều so với những công ty chỉ hoạt động trong nước.

Thị trường Trung Quốc với sự cạnh tranh cao và bão hòa buộc các nhà sản xuất hàng đầu phải tìm kiếm cơ hội tại nước ngoài. Nghiên cứu cho thấy một chiếc xe nâng tự động bán trong nước có giá 15.000-20.000 USD nhưng có thể được bán ở châu Âu và Bắc Mỹ với giá 40.000-60.000 USD, mang lại biên lợi nhuận rộng sau khi tính chi phí bản địa hóa và hỗ trợ khách hàng.

Geekplus, công ty tự động hóa kho hàng tại Bắc Kinh, minh họa rõ hiệu quả chiến lược này. Doanh thu từ thị trường nước ngoài năm 2025 đạt 2,39 tỷ nhân dân tệ, chiếm hơn 75% tổng doanh thu, với gần 80% đơn hàng mới đến từ các thị trường nước ngoài, đặc biệt tại châu Mỹ với mức tăng hơn 50%.

Bức tranh toàn cảnh này cho thấy các doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc đang năng động tận dụng phong trào AI toàn cầu để không chỉ gia tăng xuất khẩu vật lý mà còn mở rộng sâu vào các sản phẩm dịch vụ phần mềm và giải pháp hạ tầng tiên tiến, tạo lợi thế cạnh tranh trên thị trường quốc tế trong bối cảnh thị trường trong nước ngày càng cạnh tranh khốc liệt.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.