Người sống sót cảnh báo lỗ hổng trong cải cách luật tình dục Hong Kong

Jessie, một nhân viên NGO tại Hong Kong, từng trải qua cảm giác sợ hãi và tê liệt khi bị một người quen tấn công tình dục. Nhiều năm sau, khi cô dám đứng ra làm chứng chống lại nghi phạm, thay vì được thừa nhận, cô lại cảm thấy bị áp bức và bất lực khi tên này được tha bổng do luật cũ lạc hậu. Tại phiên tòa, luật sư bào chữa đã hỏi cô vì sao không chống cự hay cắn, đánh kẻ tấn công, trong khi tòa không đánh giá đúng nỗi sợ khiến cô không thể phản kháng. Thẩm phán còn đưa ra khả năng nghi phạm có "niềm tin sai lầm nhưng trung thực" rằng cô đã đồng ý, dù ông chưa từng nghe lời khai từ bị cáo, và cuối cùng tuyên bố trắng án.

Điều này phản ánh bảo vệ pháp lý yếu kém trong luật hình sự về tội phạm tình dục tại Hong Kong, khác biệt so với nhiều quốc gia không cho phép "niềm tin sai lầm" hay "đồng ý ngụ ý" làm cơ sở bào chữa.

Chính quyền Hong Kong hiện đang tiến hành tham vấn công chúng về dự thảo cải cách luật tội phạm tình dục gồm các mức phạt nghiêm khắc hơn. Tuy nhiên, Jessie và nhiều nạn nhân khác cho rằng luật mới vẫn chưa loại bỏ được biện pháp bào chữa dựa trên "niềm tin sai lệch" về sự đồng ý. Florence Tsang, một chuyên viên tư vấn về sang chấn tại trung tâm khủng hoảng bạo lực tình dục RainLily, cho biết các phản ứng đau thương của nạn nhân thường bị hiểu nhầm là chấp thuận hay không từ chối rõ ràng.

Những nạn nhân chịu tổn thương lặp đi lặp lại, như trẻ em bị lạm dụng lâu dài, cũng chưa được bảo vệ đầy đủ. Luật hiện hành ở Hong Kong chỉ xử lý các vụ tấn công riêng lẻ, trong khi các nhà hoạt động cho rằng điều này bỏ qua tính nghiêm trọng của việc lạm dụng kéo dài khiến nạn nhân khó nhớ chi tiết vì sang chấn tinh thần.

Một nạn nhân giấu tên là Mui cho biết từng bị cha dượng lạm dụng hơn 100 lần trong 7 năm. Cô mất nhiều tháng thu thập lại chi tiết dựa trên nhật ký, ghi âm và ký ức để đưa ra cáo buộc. Cảnh sát chỉ tiến hành điều tra 5 sự kiện và hung thủ bị kết án với 4 tội danh, chịu 13 năm tù. Mui nhấn mạnh những tổn thương và nỗi đau cô trải qua không thể chỉ được định nghĩa bằng số vụ xử.

Nạn nhân khác, Bobo, cũng giấu tên, cho rằng hình phạt hiện tại không tương xứng với thời gian kéo dài của tội ác. Cô nói rằng mình chưa bao giờ thực sự được sống hạnh phúc sau những tổn thương đó.

Dựa trên dữ liệu của RainLily từ 2019 đến 2023, chỉ khoảng 40% trong số gần 2.000 nữ nạn nhân bạo lực tình dục ở Hong Kong báo cáo sự việc với cảnh sát, thường sau nhiều năm bị lạm dụng. Quá trình tố tụng kéo dài cùng việc bị thẩm vấn quyết liệt khiến họ cảm thấy tội lỗi sâu sắc hơn.

Số liệu chính thức cho thấy tỷ lệ kết án các vụ án tình dục ở Hong Kong từ 2021 đến 2025 chỉ đạt khoảng 27%, và với các vụ có liên quan đến trẻ em, con số này thấp hơn nhiều, chỉ khoảng 9%.

Taura Edgar, một người từng bị hại và giờ làm công tác hỗ trợ tại nhóm TALK, nhấn mạnh chính phủ cần nhanh chóng đóng các kẽ hở quan trọng trong luật pháp. Bà cảnh báo rằng tỷ lệ trẻ em bị lạm dụng tình dục ở Hong Kong ước tính lên tới 16%, và thiếu một tội danh riêng cho lạm dụng tình dục trẻ em kéo dài là một lỗ hổng rõ ràng.

Jessie vẫn thường cảm thấy khó thở khi nghĩ đến kẻ từng gây hại mình. Cô bày tỏ rằng nếu luật không loại bỏ được việc biện minh dựa trên "niềm tin sai lầm" về sự đồng ý, những nỗ lực của nạn nhân có thể sẽ trở nên vô nghĩa.

Cô mong muốn trong các phiên tòa, nạn nhân sẽ không bị đặt những câu hỏi vô lý, khi họ chỉ đang đòi hỏi sự công bằng căn bản. "Chúng tôi chỉ đang yêu cầu quyền lợi của nạn nhân được tương xứng hơn với quyền lợi của bên bị cáo," Jessie nói.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.