Phần lớn u tuyến giáp không triệu chứng và hơn 80% là lành tính

Khi nói về u tuyến giáp, nhiều người có thể cảm thấy nhẹ nhõm bởi tính phổ biến và đa số các u này đều lành tính. Theo chuyên gia nội tiết Juan Carlos Galofré, u tuyến giáp tăng theo tuổi do các thay đổi tích lũy trong tuyến như tăng sản, xơ hóa, thoái hóa và hình thành vùng u. Ngoài ra, sự phát triển của công nghệ hình ảnh y tế cũng giúp phát hiện nhiều tổn thương trước đây khó nhận biết. Các nghiên cứu dân số cho thấy hơn một nửa người lớn tuổi có thể phát hiện u tuyến giáp qua siêu âm.

Tỷ lệ u tuyến giáp bắt đầu tăng rõ rệt sau 50-60 tuổi, với khoảng 30% người ở tuổi 40, 40% ở 50 tuổi, 50% ở 60 tuổi và 60% ở 70 tuổi có u phát hiện được. U tuyến giáp phổ biến hơn ở nữ giới, với tỷ lệ gấp 2-4 lần nam giới, nguyên nhân liên quan đến yếu tố nội tiết và miễn dịch. Tuy nhiên, độ chênh lệch này giảm dần ở độ tuổi cao.

Mặc dù u tuyến giáp rất phổ biến, hơn 80% trong số này được xác định là lành tính, với tỷ lệ lên tới gần 95% trong một số nghiên cứu. Đa số u, kể cả nhiều ung thư tuyến giáp, thường không gây triệu chứng. Triệu chứng nghi ngờ u ác tính bao gồm sự phát triển nhanh của khối u, xuất hiện hạch cổ, giọng khàn kéo dài, khó nuốt hoặc xâm lấn mô lân cận. Song chẩn đoán chính xác dựa trên siêu âm và khi cần thiết là chọc hút kim nhỏ, là phương pháp đã được chứng minh hiệu quả trong thực hành lâm sàng.

U tuyến giáp lành tính là các vùng tăng sinh mô hoặc tích tụ keo, hoặc thoái hóa dạng nang trong tuyến. Phần lớn các u lành tính và chức năng bình thường không cần điều trị mà chỉ cần theo dõi lâm sàng và siêu âm định kỳ. Chỉ khi u gây triệu chứng chèn ép, rối loạn chức năng hoặc ảnh hưởng thẩm mỹ đáng kể mới nên cân nhắc can thiệp. Quyết định điều trị thường dựa trên nguyện vọng có hiểu biết của bệnh nhân sau khi được bác sĩ giải thích kỹ càng về ưu nhược điểm các phương án.

Nhiều bệnh nhân được đề nghị phẫu thuật u tuyến giáp lành tính thường tìm kiếm các phương án tránh phẫu thuật. Thực tế, các u lành tính không triệu chứng có thể được theo dõi lâu dài mà không cần điều trị. Đây là vấn đề quan trọng nhằm tránh tình trạng điều trị quá mức không cần thiết.

Ung thư tuyến giáp thể biệt hóa chiếm đa số và có tiên lượng rất tốt, với tỷ lệ sống sót dài hạn trên 90-95%. Tuy nhiên, ở người lớn tuổi, bệnh có thể biểu hiện ác tính hơn và dễ lan rộng hơn. Mức độ nguy hiểm này không phải lúc nào cũng đòi hỏi điều trị nhanh chóng.

Đặc biệt, các vi ung thư papillar tuyến giáp dưới 1 cm có thể được quản lý bằng theo dõi tích cực thay vì phẫu thuật, nhất là ở bệnh nhân được chọn lọc kỹ. Nghiên cứu theo dõi hơn 10-20 năm cho thấy đa số u ổn định, rất ít trường hợp tiến triển hay tử vong do ung thư. Khi đó, rủi ro phẫu thuật có thể lớn hơn nguy cơ của vi ung thư, đặc biệt ở người cao tuổi.

Bên cạnh theo dõi tích cực, phương pháp điều trị còn gồm phẫu thuật, điều trị bằng iod phóng xạ và các liệu pháp nhắm mục tiêu cho những trường hợp tiến triển. Việc lựa chọn phương pháp tùy thuộc vào kích thước u, đặc điểm siêu âm, kết quả sinh thiết, mức độ lan rộng, tuổi tác, bệnh lý kèm theo và tình trạng tổng thể của bệnh nhân. Việc cá nhân hóa điều trị nhằm tránh sử dụng các liệu pháp không cần thiết và hạn chế biến chứng.

Ở người cao tuổi, phẫu thuật được chỉ định khi nghi ngờ ác tính có ý nghĩa lâm sàng, u tăng kích thước hoặc gây triệu chứng chèn ép nghiêm trọng. Trong khi đó, theo dõi tích cực được ưu tiên với ung thư tuyến giáp nhỏ dưới 1-1,5 cm có nguy cơ thấp hoặc khi bệnh nhân có nhiều bệnh nền làm tăng nguy cơ phẫu thuật. Các rủi ro phẫu thuật đặc biệt liên quan đến tổn thương dây thần kinh thanh quản, suy tuyến cận giáp, chảy máu, nhiễm trùng, cũng như nguy cơ tim mạch, hô hấp và khả năng hồi phục giảm ở người già.

Quyết định phẫu thuật hay theo dõi không chỉ dựa vào bản chất u mà còn phụ thuộc vào tuổi thọ dự kiến, mức độ tự chủ, tình trạng sức khỏe tổng thể, bệnh lý đi kèm và cân nhắc lợi ích thực tế của điều trị. Trong nhiều trường hợp, tình trạng tổng quát quan trọng hơn tổn thương ở tuyến giáp.

Các cải tiến trong phân tầng nguy cơ qua siêu âm, ứng dụng các chỉ dấu phân tử từ mẫu chọc hút, phát triển các kỹ thuật tối thiểu xâm lấn và liệu pháp nhắm mục tiêu hứa hẹn nâng cao khả năng nhận diện bệnh nhân cần điều trị và hỗ trợ lựa chọn cách tiếp cận bảo tồn. Hướng đi này phù hợp với xu hướng nghiên cứu lâm sàng và dịch tễ học trong lĩnh vực bệnh tuyến giáp suốt nhiều thập kỷ qua.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.