Tuổi trẻ khu vực ngoại ô Buenos Aires thể hiện sự tin tưởng vào bản thân thay vì chính trị

Những lời tâm sự của Matías, thanh niên 19 tuổi sống tại barrio Mitre ở San Miguel, Argentina, phản chiếu một thực tế phổ biến trong giới trẻ các khu vực ngoại ô Buenos Aires hiện nay, đó là sự bất mãn và xa lánh chính trị. Anh khẳng định không quan tâm đến vị trí của tổng thống hay vai trò của nhà nước trong cuộc sống, miễn sao bản thân có nhà cửa, gia đình và sức khỏe để lao động kiếm sống. Đối với Matías cùng nhiều bạn trẻ khác, chính quyền không đóng vai trò giúp đỡ họ cải thiện cuộc sống, họ chỉ có thể dựa vào chính mình và sức lực bản thân.

Quan điểm này đã được khẳng định qua các lời chia sẻ chân thật của nhiều bạn trẻ khác: Gio (23 tuổi) từ barrio Papa Francisco, Quilmes, cũng nhấn mạnh sự tự lực cánh sinh thay vì trông chờ vào chính trị hay người khác. Thiago, 21 tuổi ở barrio San Ambrosio (San Miguel), và Emilia, 20 tuổi cùng địa phương, đều diễn đạt nỗi hoài nghi về sự giúp đỡ từ bên ngoài và khẳng định sự tự tin vào bản thân mình là quan trọng nhất. Những câu chuyện khó khăn như của Juan (24 tuổi) ở Ciudad Oculta, Villa Lugano, khi mẹ và cha dượng đều nhận hỗ trợ xã hội nhưng gia đình vẫn sống trong cảnh khó khăn, cho thấy nhiều thế hệ trẻ khu dân cư nghèo đang đối mặt với nghịch cảnh kéo dài.

Báo cáo khảo sát do tổ chức CIAS thực hiện trong tháng 5 và 6 năm 2023 với 964 người trẻ từ 16 đến 24 tuổi tại các khu phố nghèo ở Buenos Aires cho thấy những con số đáng chú ý. Có tới 75% thanh niên cảm nhận tình hình kinh tế trong vòng 12 tháng qua trở nên xấu đi, 60% phải cắt giảm chi tiêu gia đình trong năm nay, và 40% báo cáo phải hạn chế về thực phẩm. Tình trạng nghèo đói vẫn tiếp tục là bài toán nan giải với họ trong khi các cơ hội kinh tế và trợ giúp xã hội ngày càng ít ỏi.

Sự thiếu hụt về thu nhập đã thúc đẩy một tỷ lệ lớn thanh niên vay mượn tiền để trang trải sinh hoạt hằng ngày – 57% thừa nhận gia đình họ phải vay hoặc đi vay nợ. Phần lớn các khoản vay diễn ra theo hình thức informal, vay từ bạn bè, người thân hoặc thậm chí tín dụng đen tại khu phố. Đây là thế hệ thứ ba trong gia đình họ trải qua tình trạng thiếu thốn kinh tế trên quy mô cấu trúc xã hội và không còn hy vọng trở lại với một hệ thống chính thức như lao động chính thức, hệ thống an sinh xã hội hay thuế khóa.

Thực trạng trên phần nào phản ánh những thất bại trong chính sách của đảng Peron trong việc ứng phó với những hậu quả kinh tế từ khủng hoảng đầu thế kỷ 21. Tình hình kinh tế trì trệ làm giảm cơ hội việc làm, đặc biệt ở khu vực công nghiệp bao quanh Buenos Aires và hệ thống kinh tế phi chính thức quanh đó. Chính sách hỗ trợ xã hội của chính phủ gần đây cũng ưu tiên tập trung vào trẻ em, gia tăng phúc lợi như chương trình AUH và Alimentar, nhưng lại giảm bớt các chương trình hướng đến thanh niên như học bổng Progresar và Potenciar Trabajo. Theo nghiên cứu của CIAS, trợ cấp cho thanh niên đã giảm gần 40% trong khi ngân sách dành cho trẻ em tăng gần 14% trong năm đầu tiên chính phủ libertario nắm quyền.

Sự thay đổi này dẫn đến việc lượng thanh niên phải tự xoay sở ngày càng tăng, nhiều người tham gia vào kinh tế nền tảng như dịch vụ Uber, Rappi và cũng có xu hướng tăng nghề tự do, đặc biệt trong số phụ nữ – một hiện tượng được mô tả là "cuentapropismo" (kinh doanh cá nhân) nữ ngày càng phát triển. Tỷ lệ lao động nữ tự do trong hệ thống phi chính thức tăng từ 34% năm 2012 lên 42% hiện nay, tập trung nhiều vào bán hàng thực phẩm, quần áo, dịch vụ làm đẹp và kinh doanh tại nhà.

Kết quả khảo sát cũng cho thấy thái độ chính trị của nhóm thanh niên này khá phức tạp. Dù có sự thất vọng, đại đa số vẫn giữ nguyên xu hướng ủng hộ các phe phái đã bầu trong năm 2023: 66% chọn Sergio Massa thuộc phe Peron, 26% chọn Javier Milei. Khi nhìn về tương lai, tỷ lệ lựa chọn phó sang phe Peron hay La Libertad Avanza chỉ thay đổi không đáng kể, không có dấu hiệu xuất hiện một làn sóng thay đổi lớn. Tỷ lệ ủng hộ chính quyền hiện tại còn tăng nhẹ trong số những người lần đầu đi bầu cử.

Milei giữ được khoảng 58% cử tri đã chọn ông năm 2023, trong khi phần còn lại rời bỏ Milei cũng không chuyển ngay sang phe Peron mà có xu hướng rơi vào nhóm không biết, không đi bầu hoặc bỏ phiếu trắng. Những hiện tượng này cho thấy sự mất niềm tin sâu rộng, nhưng không có sự chuyển biến chính trị triệt để trong nhóm thanh niên. Đáng chú ý, việc ủng hộ Milei bị ảnh hưởng bởi mức độ tác động của các biện pháp kinh tế cắt giảm chi tiêu: nhóm chịu áp lực cắt giảm chi tiêu có tỷ lệ ủng hộ thấp hơn nhóm không bị tác động.

Peron vẫn là lực lượng chính trị được nhận diện mạnh nhất tại các khu vực ngoại ô Buenos Aires, nhưng ý nghĩa và uy tín đang suy giảm, trở thành một dấu hiệu trống rỗng không còn hiện diện sống động trong đời sống của giới trẻ. Các tổ chức chính trị truyền thống mất dần sự kết nối với người dân, nhiều tổ chức xã hội cũng chịu tỷ lệ bị từ chối lên tới 86% trong các khu phố nghèo. Đâu đó tồn tại một mong muốn không rõ ràng về sự ổn định như một giá trị cần được giữ gìn, dù sự ổn định được hiểu theo nhiều cách khác nhau như giảm lạm phát, sự ổn định của đồng tiền hay cảm giác có một chính quyền vận hành được.

Các biến chuyển trong xã hội Argentina đang diễn ra nhanh chóng và phức tạp, trong khi chính trị chưa thể kịp điều chỉnh để đáp ứng kịp những nhu cầu và biểu hiện mới của xã hội, đặc biệt trong các cộng đồng thanh niên và khu vực kinh tế phi chính thức.