OPS và The Lancet đề xuất thay đổi quan trọng cho vaccine Covid ba năm sau đại dịch

Gần đây, hai sự kiện quan trọng liên quan đến vaccine Covid đã thu hút sự chú ý của cộng đồng y tế toàn cầu. Một là bài báo mới công bố trên tạp chí The Lancet của các nhà nghiên cứu từ Mỹ, Trung Quốc và Canada, tập trung đánh giá ảnh hưởng tiêu cực của các tác dụng phụ nhẹ lên sự tuân thủ tiêm chủng. Nghiên cứu chỉ ra rằng những phản ứng như đau tại vị trí tiêm, mệt mỏi, sốt nhẹ hay đau đầu – gọi chung là phản ứng hạn chế (reactogenicity) – dù phổ biến nhưng không nghiêm trọng, có thể khiến nhiều người ngần ngại không tiêm các mũi nhắc lại hoặc cập nhật vaccine theo năm. Đây là vấn đề then chốt bởi trải nghiệm bất tiện trong ngắn hạn có thể lấn át lợi ích lâu dài của khả năng bảo vệ miễn dịch.

Nhóm tác giả phân biệt rõ giữa các phản ứng hạn chế với các sự kiện bất lợi nghiêm trọng hiếm gặp, và nhấn mạnh cần truyền thông rõ ràng tới người dân để phân biệt và yên tâm tiếp nhận vaccine. Họ cũng kêu gọi thiết kế vaccine thế hệ kế tiếp cần tập trung giảm thiểu phản ứng hạn chế này, thay vì chỉ chú trọng tăng hiệu quả bảo vệ chống lại virus.

Cùng thời điểm đó, Tổ chức Y tế Pan Mỹ (OPS) đã quyết định đưa vaccine ARVAC của Argentina vào Quỹ Luân chuyển lần đầu tiên. Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh tỷ lệ tiêm chủng Covid tại nhiều quốc gia trong khu vực giảm mạnh. Chính phủ Argentina thừa nhận các tỷ lệ tiêm vaccine mRNA đang rất thấp, phản ánh xu hướng chung toàn khu vực. Vaccine ARVAC, một loại vaccine protein tái tổ hợp, được đánh giá có phản ứng hạn chế nhẹ hơn so với các vaccine mRNA như Pfizer hay Moderna, và có cơ chế tương tự các vaccine truyền thống đã được sử dụng rộng rãi trong các chương trình tiêm chủng định kỳ.

Việc bổ sung vaccine ARVAC vào danh mục của Quỹ Luân chuyển không chỉ nhằm mở rộng sự lựa chọn cho các quốc gia mà còn phù hợp hơn với yêu cầu của giai đoạn sau đại dịch, khi mục tiêu chuyển từ kiểm soát khẩn cấp sang duy trì miễn dịch cộng đồng bền vững. OPS mong muốn mọi người dân có thể tiếp cận vaccine tốt nhất phù hợp và dễ chịu nhất để tăng mức độ tiêm chủng.

Tạp chí The Lancet nhận định vaccine mRNA đã tạo ra bước tiến đột phá trong ngành vaccine, là nền tảng an toàn, hiệu quả, và có tiềm năng ứng dụng cho các bệnh truyền nhiễm khác cũng như các bệnh ung thư và tự miễn. Tuy nhiên, để ứng dụng rộng rãi và hiệu quả, phải giải quyết thách thức giảm thiểu phản ứng hạn chế, nâng cao độ phổ rộng và kéo dài thời gian bảo vệ, tăng cường tiếp cận vaccine trên toàn cầu, đồng thời xây dựng niềm tin bền vững trong cộng đồng.

Do đó, việc điều chỉnh thiết kế vaccine mới để giảm tác dụng phụ nhẹ là xung yếu để thúc đẩy người dân chủ động tiêm chủng, góp phần kiểm soát lâu dài dịch bệnh Covid. Kết hợp biện pháp vaccine đa dạng như đưa ARVAC vào Quỹ của OPS sẽ hỗ trợ cải thiện sự chấp nhận và đủ bao phủ miễn dịch trong nhóm dân số ngày càng trẻ và chưa được tiêm phòng hậu đại dịch.

Đại dịch Covid-19 chính thức được WHO tuyên bố kết thúc vào tháng 5 năm 2023, đánh dấu hơn ba năm kể từ khi virus này gây ra cuộc khủng hoảng y tế toàn cầu. Dù vậy, nguy cơ từ Covid vẫn hiện hữu, đặc biệt là các di chứng lâu dài như suy giảm nhận thức, khiến việc duy trì bảo vệ miễn dịch cho dân số trở thành ưu tiên hiện nay.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.