Một trạm tự động bị lấy sạch thiết bị
Theo 14ymedio và các nguồn Cuba, trạm địa chấn trên Đảo Thanh Niên được đưa vào hoạt động năm 2024, đặt tại khu vực sườn tây Sierra de Las Casas.
Đầu tháng 9, Enrique Diego Arango Arias, Phó giám đốc kỹ thuật Trung tâm Nghiên cứu Địa chấn Quốc gia (CENAIS), thông báo toàn bộ thiết bị đã bị lấy cắp. Danh sách gồm tấm pin mặt trời, ắc quy, máy đo địa chấn, bộ số hóa và các thiết bị phụ trợ.
Việc mất đồng thời nguồn điện và thiết bị đo khiến trạm không còn khả năng ghi nhận và truyền dữ liệu.
Mắt xích của mạng lưới cảnh báo Cuba và Caribe
Trạm thuộc mạng lưới Dịch vụ Địa chấn Quốc gia với hơn 24 điểm quan trắc tại 12 tỉnh và Đảo Thanh Niên. Các trạm thu nhận chuyển động của mặt đất và gửi dữ liệu phục vụ xác định động đất, đánh giá diễn biến địa chấn và hỗ trợ cảnh báo nguy cơ sóng thần.
Vị trí ở miền tây Cuba có ý nghĩa riêng. Tháng 6/2026, một trận động đất mạnh 6,2 độ ở khu vực eo biển Yucatán đã được cảm nhận tại Đảo Thanh Niên cùng nhiều tỉnh miền tây Cuba.
Arango Arias gọi vụ lấy cắp là hành động gây tổn hại một hệ thống cảnh báo có phạm vi vượt ra ngoài một địa phương. Ông cũng cho biết thiết bị tại trạm Moa và trạm dự phòng ở Holguín đã bị lấy trong các vụ khác gần đây.
Khi thiết bị năng lượng trở thành mục tiêu của trộm cắp
Vụ việc diễn ra giữa lúc các thiết bị tạo và lưu trữ điện trở thành tài sản đặc biệt có giá trị tại Cuba. Mất điện kéo dài khiến tấm pin mặt trời, ắc quy, trạm điện di động và thậm chí dầu cách điện trong máy biến áp được săn tìm nhiều hơn.
Những ngày gần đây, tại Matanzas, ba người bị bắt sau vụ mất 28 tấm pin dành cho hệ thống bơm nước; nhà chức trách cho biết đã thu hồi 21 tấm. Một gia đình ở Alacranes cũng trình báo mất một trạm điện EcoFlow và tấm pin mặt trời được dùng để giúp gia đình vượt qua những giờ mất điện.
Các vụ việc khác nhắm vào hạ tầng điện, từ dầu máy biến áp đến cấu kiện kim loại của công viên quang điện.
Bảo vệ hạ tầng khoa học là bảo vệ cộng đồng
Người đứng đầu Dịch vụ Địa chấn Quốc gia đề nghị nhìn nhận vụ việc ở Đảo Thanh Niên nghiêm trọng hơn một mất mát tài sản. Tuy nhiên, việc một hành vi cụ thể có cấu thành tội phá hoại theo luật Cuba hay không thuộc thẩm quyền điều tra và xét xử, không thể kết luận chỉ từ lời tố cáo ban đầu.
Điều có thể xác định rõ hơn là hậu quả đối với dịch vụ công. Một thiết bị địa chấn bị lấy cắp có thể cần nguồn ngoại tệ, thời gian nhập khẩu, lắp đặt và hiệu chuẩn để thay thế. Trong thời gian đó, mạng lưới mất một điểm thu nhận dữ liệu.
Bài toán an ninh vì vậy cần đi cùng biện pháp kỹ thuật: bảo vệ vật lý tốt hơn, cảnh báo xâm nhập, theo dõi thiết bị, nguồn điện dự phòng và phối hợp với cộng đồng gần các cơ sở tự động.
