Cư dân Singapore phản đối kế hoạch phá rừng Maju làm nhà ở công cộng

Jo Teoh, một nhà sản xuất truyền thông 68 tuổi, đã sống hơn 30 năm tại khu Sunset Way, phía tây Singapore, gắn bó mật thiết với rừng Maju bên cạnh. Âm thanh của tiếng chim, tiếng lá xào xạc và mùi đất ẩm ướt là những phần không thể thiếu trong cuộc sống hàng ngày của bà và gia đình. Bà nhớ lại việc thường xuyên cùng gia đình quan sát những chú chim mỏ sừng bay lượn trên tán cây rừng. Teoh nói rằng mối quan hệ giữa khu dân cư và khu rừng rất mật thiết, đã tạo nên đặc trưng của cộng đồng nơi đây.

Tuy nhiên, kế hoạch phá dỡ khoảng 15 trong tổng số 23 ha rừng Maju để xây dựng nhà ở công cộng đã được Hội đồng Phát triển Nhà ở Singapore (HDB) công bố hôm 10/7, khiến nhiều cư dân nhỏ lệ. Họ bày tỏ mong muốn có sự minh bạch hơn trong quá trình lập kế hoạch và phản đối việc giảm diện tích rừng tự nhiên thành khu vực quy hoạch trên bản đồ, như thể khu rừng đang biến thành một khu đất phát triển bình thường, thay vì một "hàng xóm sống động" như trước đây.

Anna Ng, một giáo viên và cư dân cũng sinh sống tại Sunset Way khoảng 20 năm, chia sẻ lý do chọn nơi đây là để các con có thể lớn lên trong môi trường thiên nhiên giữa thành phố với nhiều tòa nhà cao tầng. Bà lo ngại việc phát triển sẽ không chỉ ảnh hưởng đến đa dạng sinh học được bảo tồn mà còn gây thay đổi giao thông, mật độ dân cư, chất lượng không khí và cả sức khỏe tâm lý của người dân.

Derrick Lo, người đam mê ngoài trời, cho biết rừng Maju là điểm đến yêu thích để tổ chức các chuyến đi bộ xuyên Singapore, giúp cộng đồng vượt qua đại dịch Covid-19 khi các hoạt động trong nhà bị hạn chế. Ông bày tỏ sự tiếc nuối khi có quá nhiều khu rừng đã bị phá để phục vụ nhu cầu nhà ở và cảnh báo việc phá rừng đồng nghĩa với sự mất mát không thể phục hồi các hệ sinh thái tự nhiên.

Rừng Maju rộng 23 ha và dự kiến sẽ giữ lại 8 ha để bảo tồn và tạo hành lang di chuyển cho động vật hoang dã. Một nghiên cứu môi trường do Ban Công viên Quốc gia Singapore (NParks) tiến hành và công bố cùng ngày với thông báo của HDB ghi nhận rừng có 286 loài thực vật và 113 loài động vật, bao gồm cả các loài nguy cấp như tê tê Sunda và chim bulbul đầu rơm.

Tuy nhiên, con số 8 ha được giữ lại này được nhiều nhóm bảo vệ môi trường xem là chưa đủ, họ kêu gọi tạm dừng dự án phá rừng và ưu tiên sử dụng các khu đất cũ như sân golf hết hạn hoặc khu công nghiệp cũ để phát triển nhà ở.

HDB cho rằng nhu cầu về nhà ở tại vùng Clementi vẫn rất cao, đặc biệt cho các gia đình trẻ muốn sống gần cha mẹ, và khẳng định việc ưu tiên phát triển đất nâu (brownfield) là mục tiêu chính nhưng khu vực này thiếu quỹ đất như vậy. Theo ông Chong Fook Loong, trưởng phòng quy hoạch HDB, dự án Sunset Way được đưa ra sau khi hoàn tất nghiên cứu tác động môi trường và đã có những buổi tham vấn với các nhóm tự nhiên trong quá trình lên kế hoạch.

Chuyên gia Tan-Soo Jie-Sheng từ Viện Môi trường và Bền vững thuộc Trường Chính sách Công Lee Kuan Yew cho biết các khu đất nâu gặp nhiều hạn chế trong việc sử dụng cho nhà ở vì vẫn còn trong thời hạn thuê hay cần cải tạo lớn, đồng thời việc đảm bảo dự án có chi phí và thời gian tương đương với mục tiêu dân số cũng là một thách thức.

HDB cho biết kế hoạch vẫn chưa hoàn tất, và kêu gọi người dân phản hồi ý kiến sau thông báo. Tính đến thứ Ba vừa qua, HDB đã nhận được 2.712 phản hồi về dự án Sunset Way. Cơ quan này cam kết xem xét các ý kiến cùng với kết quả nghiên cứu môi trường để hoàn thiện bản quy hoạch chi tiết.

Nhiều nghị sĩ thuộc Đảng Hành động Nhân dân đã lên tiếng sẽ đưa vấn đề này ra thảo luận tại kỳ họp quốc hội sắp tới. Đại diện của đảng, bà Sim Ann, khẳng định các ý kiến của người dân đã được phản ánh đến HDB và tin tưởng rằng chúng sẽ được cân nhắc kỹ lưỡng để ảnh hưởng đến quyết định cuối cùng.

Bên cạnh đó, một dự án cải tạo khu Gillman Barracks, từng là trại quân đội Anh nay là khu nghệ thuật và phong cách sống, cũng đang gây tranh cãi về môi trường với một cuộc kiến nghị thu thập hơn 12.600 chữ ký phản đối.

Nhóm SG Climate Rally phản ánh rằng mâu thuẫn giữa phát triển nhà ở và bảo vệ rừng là không thực tế vì người dân Singapore mong muốn sống hòa hợp với thiên nhiên. Câu chuyện về rừng Dover, nơi chính phủ đã điều chỉnh kế hoạch bảo tồn phần lớn khu vực trong năm 2021 sau làn sóng phản đối mạnh mẽ của cộng đồng, là một ví dụ điển hình cho sự thay đổi trong chính sách dựa trên phản ứng xã hội.

Nhà xã hội học Tan Ern Ser nhận định Singapore đang tiến tới một xã hội coi trọng bảo vệ môi trường và chất lượng cuộc sống, với cộng đồng công dân ngày càng phản biện mạnh mẽ về các vấn đề xanh. Ông tin tưởng chính quyền sẽ điều chỉnh kế hoạch Sunset Way nhằm mang lại lợi ích cho người dân và sinh thái.

Tuy khó có khả năng dự án bị hủy bỏ hoàn toàn, chuyên gia Tan-Soo dự báo phản ứng của công chúng sẽ ít nhất ảnh hưởng đến cách thức triển khai dự án, như trường hợp tuyến đường tàu điện Cross-Island đi qua khu rừng nguyên sinh rộng lớn nhất Singapore đã được giữ nguyên sau khi đánh giá kỹ lưỡng các phương án thay thế.

Jo Teoh cùng những cư dân khác quyết tâm tiếp tục đấu tranh để giữ gìn mối liên kết lâu dài giữa con người và thiên nhiên. Bà nhấn mạnh rằng không có nỗ lực trồng cây nào có thể bù đắp được sự phức tạp sinh thái lâu đời mà rừng Maju đã xây dựng, và quan hệ thân thiết này có thể biến mất mãi mãi nếu rừng bị phá bỏ.