Cuộc chiến giữa trung tâm dữ liệu và nhà ở tại London

Chỉ cách trung tâm London không xa, Potters Bar đang chứng kiến sự đối đầu gay gắt giữa cộng đồng dân cư và nhà phát triển dự án. Trên 85 mẫu Anh thuộc vùng đất xanh bảo vệ khỏi phát triển đô thị đang chuẩn bị được xây dựng một trong những trung tâm dữ liệu lớn nhất châu Âu bởi Equinix, khởi công dự kiến vào năm tới. Người dân địa phương, tổ chức trong Hiệp hội cư dân Potters Bar Special Interest Group, đã tập hợp gần 4.600 chữ ký phản đối cùng các cuộc biểu tình công khai, bày tỏ lo ngại về tiếng ồn liên tục, giao thông tăng cao, cũng như mất đi không gian xanh, ảnh hưởng tới môi trường sống.

Ros Naylor, trưởng nhóm phản đối, còn nhấn mạnh rằng năng lượng dành cho trung tâm dữ liệu đáng ra có thể cung cấp cho hàng trăm nghìn căn nhà xung quanh. Cuộc đối đầu ở Potters Bar là phần nổi của một xu hướng toàn cầu, khi các cơ sở hạ tầng dành cho AI và công nghệ ngày càng mở rộng, dẫn đến phản ứng tương tự tại nhiều thành phố như Edinburgh, Bristish Lane ở London hay các khu vực nông thôn tại Brazil và Mỹ.

Vấn đề không chỉ nằm tại Potters Bar. London, trung tâm dữ liệu lớn nhất châu Âu, đang trải qua bối cảnh phát triển song song các dự án công nghệ và nhu cầu nhà ở tăng vọt. Theo báo cáo của Hội đồng London Assembly năm 2022, các trung tâm dữ liệu góp phần làm trì hoãn việc xây dựng nhà ở do mạng lưới cung cấp điện đã gần như quá tải tại ba quận Hillingdon, Hounslow và Ealing. Những khu vực này nằm dọc theo mạng lưới điện nối tới các trung tâm dữ liệu lớn ở Slough và Heathrow – nơi tập trung từ 30 đến 40 trung tâm dữ liệu.

Điều này gây ra tình trạng các dự án nhà mới chờ kết nối điện lưới lâu đến 15 năm, làm chậm kế hoạch xây dựng 1,5 triệu căn nhà của chính phủ Anh đến năm 2029. James Small-Edwards, Chủ tịch Ủy ban Quy hoạch và Phát triển của London Assembly, nêu ra câu hỏi quan trọng về sự ưu tiên giữa phát triển trung tâm dữ liệu và nhu cầu xây dựng nhà ở cho người dân.

Đáp lại tình hình, Chính quyền Vùng Greater London (GLA) tháng 7 vừa qua đã công bố chính sách mới trong dự thảo Kế hoạch London cập nhật, nhằm xác định các vị trí thích hợp cho trung tâm dữ liệu, giảm thiểu tác động tiêu cực đến cộng đồng và ưu tiên các biện pháp bền vững. Tuy nhiên, các chuyên gia và nhà hoạt động vẫn bày tỏ nghi ngại về khả năng thực thi cũng như sự cần thiết về một lệnh tạm dừng xây dựng tương tự Amsterdam hay New York để xem xét kỹ hơn.

Về phía các nhà phát triển, Microsoft đang gần hoàn thành dự án một tỷ bảng Anh ở Park Royal, Google vừa mở một trung tâm lớn gần ngoại ô thành phố và tiếp tục triển khai các dự án khác rải rác từ Canning Town đến Wembley và các hạt xung quanh London.

Hệ thống điện là nút thắt chính trong mâu thuẫn này. Dù các khu vực Tây London cuối cùng đã có thể có kết nối điện cho nhà ở mới, các chuyên gia cảnh báo rằng lưới điện hiện tại không đủ sức đáp ứng cùng lúc nhu cầu năng lượng cao của trung tâm dữ liệu - vốn tiêu tốn rất nhiều điện - và nhu cầu ngày càng tăng từ các công trình nhà ở, đặc biệt trong bối cảnh chuyển dịch sang sử dụng điện nhiều hơn theo mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính vào năm 2050.

Steve Turner, Giám đốc điều hành Hiệp hội Nhà xây dựng Anh, cho biết nhu cầu điện từ các trung tâm dữ liệu có thể trở thành gánh nặng lớn khi nó ước tính tăng gần gấp 10 lần từ 7,6 TWh năm 2025 lên 71 TWh vào năm 2050. Một trung tâm dữ liệu quy mô lớn tại Southall có mức tiêu thụ điện tương đương 530.000 hộ gia đình, theo Donald Campbell từ tổ chức Foxglove.

Một vấn đề khác là phát thải carbon vẫn rất cao, do nguồn điện của Anh chưa hoàn toàn từ năng lượng tái tạo và trung tâm dữ liệu vẫn dùng máy phát diesel dự phòng. Trung tâm Google tại Thurrock dự kiến thải hơn nửa triệu tấn CO2 mỗi năm, tương đương 600 chuyến bay nội địa mỗi tuần.

Việc làm mát máy chủ bằng nước cũng gây tranh cãi do London và khu vực Đông Nam Anh là vùng thiếu nước nghiêm trọng. Các trung tâm dữ liệu có thể tiêu thụ hơn 1 triệu lít nước mỗi ngày, trung bình vào cuối thập kỷ này, nhu cầu nước của Trung tâm AI có thể tương đương nhu cầu nước sinh hoạt cơ bản của 1,3 tỷ người, theo Liên Hiệp Quốc.

Chính sách trong Kế hoạch London yêu cầu các cơ sở phải chứng minh các biện pháp tiết kiệm nước, nhưng không đặt ra giới hạn cụ thể nào. Đây là vấn đề cấp bách khi chính quyền thành phố chính thức cảnh báo London có thể cạn kiệt nước trong 25 năm tới.

Cuối cùng, lượng nhiệt thải ra từ các trung tâm dữ liệu cũng là mối quan ngại bởi nó có thể lớn hơn lượng nhiệt của 40.000 hộ gia đình, gây ảnh hưởng đến môi trường và cộng đồng xung quanh.

Cuộc chiến giữa trung tâm dữ liệu và nhà ở ở London phản ánh bài toán cân bằng giữa phát triển công nghệ và nhu cầu dân sinh trong bối cảnh hạ tầng có giới hạn và mục tiêu phát triển bền vững.