Thỏa thuận hạt nhân Mỹ - Saudi Arabia

Ngày 14/6/2023, Mỹ và Saudi Arabia ký kết hiệp ước hợp tác hạt nhân kéo dài 30 năm, cho phép công ty Mỹ chuyển giao công nghệ hạt nhân nhằm phát triển chương trình hạt nhân dân sự của Saudi Arabia. Thỏa thuận này được ký dưới dạng "123 agreement", dựa trên Điều 123 của Đạo luật Năng lượng Nguyên tử Mỹ, cho phép Mỹ cung cấp công nghệ hạt nhân ra nước ngoài. Bên ký kết từ phía Mỹ là Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright và phía Saudi Arabia là Bộ trưởng Năng lượng Abdulaziz bin Salman.

Hiện chi tiết thỏa thuận còn nhiều điểm chưa rõ ràng, đặc biệt về cơ chế giám sát để đảm bảo chương trình hạt nhân Saudi Arabia chỉ phục vụ mục đích dân sự, không phát triển vũ khí hạt nhân. Saudi Arabia không phải thành viên của Nhóm Nhà cung cấp Hạt nhân (Nuclear Suppliers Group), tổ chức kiểm soát thương mại hạt nhân toàn cầu, khiến việc tiếp cận công nghệ và nguyên liệu hạt nhân quan trọng như uranium còn nhiều thách thức.

Bên cạnh đó, thỏa thuận cũng bao gồm một cơ chế bảo đảm song phương, có thể cho phép các thanh tra Mỹ giám sát tiến trình làm giàu nhiên liệu hạt nhân tại Saudi Arabia. Tuy nhiên, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) không tham gia trực tiếp vào thoả thuận này, dẫn đến câu hỏi về hiệu quả kiểm soát an ninh hạt nhân trong khu vực vốn đã đầy biến động.

Các nước Trung Đông có chương trình hạt nhân