Perge: Viên ngọc cổ đại của thế giới Hy Lạp-La Mã

Perge nằm trong huyện Aksu, tỉnh Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ, từng là thủ đô của vùng Pamphylia và được biết đến là thành phố La Mã có quy hoạch chuẩn mực nhất trong khu vực Anatolia. Những chứng cứ khảo cổ sớm nhất cho thấy cư dân đã sinh sống ở đây từ khoảng năm 5500 trước Công nguyên. Sự hiện diện liên tục của cư dân kéo dài cho đến thế kỷ thứ 10 sau Công nguyên.

Cuộc khai quật tại Perge bắt đầu từ năm 1946 và được xem là công trình khảo cổ lâu dài nhất không gián đoạn tại Thổ Nhĩ Kỳ. Tiến sĩ Sedef Çokay Kepçe, chủ nhiệm khai quật gần đây và cũng là Trưởng khoa Khảo cổ học Cổ điển tại Đại học Istanbul, cho biết sự thiếu vắng các khu định cư sau thế kỷ 10 sau Công nguyên giúp bảo tồn hiện trạng cuối cùng của nhiều công trình tại đây.

Các di tích quan trọng gồm sân vận động và nhà hát lớn nằm ngoài thành quách, tháp nước dẫn từ Akropolis tới với Cổng Chính, khu nghĩa địa Nekropolis, nhà tắm La Mã cổ đại được gọi là "Güney Hamam", chợ Macellum chuyên buôn bán thịt và cá, cùng hệ thống cửa hàng dọc theo các tuyến phố chính. Thành phố suy yếu dần do các cuộc xâm lược của người Sassanid và Ả Rập.

Perge trải qua ba giai đoạn lịch sử trọng yếu. Giai đoạn đầu là thời kỳ Hellenistic vào thế kỷ 3 trước Công nguyên. Giai đoạn thứ hai tập trung vào thế kỷ 2 sau Công nguyên, dưới triều đại hoàng đế Hadrianus, người có niềm đam mê với văn hóa Hy Lạp. Người dân Perge cố gắng khẳng định nguồn gốc lâu đời của thành phố bằng liên hệ với cuộc chiến thành Troy. Một nhân vật nữ nổi bật, Plancia Magna, đã đầu tư tài chính xây dựng các công trình trong thành, đặc biệt là cải tạo sân sau của các tháp và lắp đặt tượng các anh hùng trở về từ cuộc chiến Troy nhằm làm nổi bật lịch sử cổ xưa của Perge. Ngoài ra, Aurelia Paulina cũng được biết đến khi tài trợ xây dựng hai đài phun nước lớn gần "Güney Hamam" cùng tượng chân dung của bà.