Andrea Suárez Córica và cuộc hành trình giữ gìn ký ức trước sự phủ nhận quá khứ

Năm 1996, Andrea Suárez Córica giới thiệu lần đầu tác phẩm "Atravesando la noche" tại Khoa Nhân văn và Khoa học Giáo dục, Đại học La Plata. Tại đây, cô đã công khai chia sẻ câu chuyện về mẹ mình, Luisa Marta Córica, nạn nhân bị sát hại bởi tổ chức Triple AAA năm 1975. Buổi ra mắt có sự tham gia của hơn 200 người, trong đó có gia đình cô, mang đến sự kết nối và công nhận sau nhiều thập kỷ im lặng và tổn thương.

Andrea là nghệ sĩ đa dạng thể loại, từ thơ ca đến trình diễn, đồng thời là đồng sáng lập nhóm HIJOS La Plata. Tác phẩm của cô không chỉ là sự tưởng niệm cá nhân mà còn lên án sự bất công và tội ác của chế độ độc tài quân sự tại Argentina.

Andrea thừa nhận trước đây cô từng sống trong trạng thái không rõ bản thân và thiếu hiểu biết về mẹ mình. Chỉ sau khi nghe lời chứng của những người bạn cùng thời với mẹ và bắt đầu hoạt động trong phong trào nhân quyền, cô mới có thể xâu chuỗi lại câu chuyện lịch sử gia đình. Từ đó, Andrea trở thành thành viên tích cực trong HIJOS La Plata, đấu tranh chống lại sự bưng bít và phủ nhận.

Một điểm đặc biệt trong tác phẩm là việc cô ghi nhật ký những giấc mơ từ năm 1987, lấy cảm hứng từ nghiên cứu của Sigmund Freud về giấc mơ. Những giấc mơ này trở thành phương tiện hiểu biết và ghi nhớ quá khứ đau thương, cũng như hành trình vượt qua khủng hoảng cá nhân khi chuẩn bị bước vào tuổi mẹ cô lúc bị sát hại.

Andrea từng tiếp cận "Legajo 15.511", một tập hồ sơ của lực lượng cảnh sát về mẹ cô, chứa đựng ngôn ngữ và tư duy áp đặt, làm cô cảm thấy sâu sắc sự bất công. Cô đã dùng chính thơ ca của mình để phản biện lại và lật đổ ngôn ngữ ấy, chuyển đổi đau thương thành nghệ thuật, thực hiện một cuộc đấu tranh bằng ngôn ngữ đầy tính biểu tượng và cảm xúc.

Bên cạnh thơ ca, Andrea đề cao giá trị của những tư liệu vật thể như thư từ để duy trì sự kết nối với mẹ dù chỉ còn lại trong ký ức. Việc tiếp cận lại các bức thư gốc của mẹ thay vì chỉ những bản sao giúp cô cảm nhận sâu sắc hơn sự hiện diện trong cuộc sống hàng ngày, tạo nên một câu chuyện nhịp nhàng giữa cái riêng tư và lịch sử công cộng.

Câu chuyện đậm nét nhất là việc Andrea nhận ra một trong những kẻ sát hại mẹ cô từng là hàng xóm cùng khu phố ở Tolosa, La Plata. Điều này hé lộ sự phức tạp của cộng đồng, nơi các nạn nhân và thủ phạm sống sát nhau nhưng bị tê liệt bởi im lặng do những áp lực và sợ hãi thời kỳ khủng bố. Cô cũng nhấn mạnh vai trò của việc phá vỡ sự im lặng và đối mặt với lịch sử để ngăn chặn việc tái diễn những sai lầm trong tương lai.

Andrea bày tỏ rằng việc truyền tải ký ức về thời kỳ khủng bố không chỉ là trách nhiệm của những người trực tiếp trải qua, mà còn phải được chuyển hóa thành lịch sử được giảng dạy trong các trường học nhằm nâng cao nhận thức và giá trị dân chủ. Cô cảnh báo về nguy cơ "pornography of horror" – việc khai thác nỗi đau một cách phản cảm – và kêu gọi những cách tiếp cận phong phú, đa dạng để giữ gìn và truyền bá ký ức một cách hiệu quả và nhân văn.

Trước bối cảnh phủ nhận lịch sử và những luận điệu biện minh cho chủ nghĩa độc tài, Andrea nhấn mạnh vai trò của bộ nhớ như một sự bền bỉ chống lại sự xóa bỏ và làm sáng tỏ chân lý lịch sử, đồng thời là lời nhắc nhở rằng nếu chúng ta không kể câu chuyện của mình, người khác sẽ làm điều đó theo cách không đúng.

Andrea không chỉ là nhà thơ và nhà hoạt động nhân quyền, mà còn là nghệ sĩ thị giác và người yêu thiên nhiên. Cô đã tổ chức nhiều triển lãm cá nhân và tập thể tại các không gian nghệ thuật ở Argentina như Bảo tàng Nghệ thuật và Ký ức, MACLA và các trường đại học. Từ năm 2008, cô mang dự án "El Bosque ambulante" đến các trường học nhằm quảng bá kiến thức về hệ cây xanh của thành phố La Plata, góp phần bảo vệ môi trường và nâng cao nhận thức cộng đồng.

Cô cũng dẫn dắt các chuyến đi bộ khám phá các loài cây trong các khu phố, biến trải nghiệm thiên nhiên thành một cuộc khám phá thơ ca sống động và sáng tạo. Ngoài ra, cô đã xuất bản nhiều tập thơ và hồi ký giấc mơ, đồng thời tham gia các chương trình nghệ sĩ lưu trú quốc tế.

Cuốn sách "Atravesando la noche" (Corregidor) của Andrea Suárez Córica là một tác phẩm kết nối sâu sắc giữa ký ức cá nhân, lịch sử thời đại và khát vọng về một xã hội công bằng hơn.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.