Bảo tàng South Australia tạm ngưng trưng bày đồ tạo tác Melanesia lớn nhất Nam Bán cầu để phục hồi

Bảo tàng South Australia quyết định tạm ngưng trưng bày bộ sưu tập gồm 2.500 món đồ tạo tác Melanesia, lớn nhất ở Nam Bán cầu, để chuyển sang kho lưu trữ ngoài cơ sở phục hồi trong một dự án kéo dài nhiều năm. Bộ sưu tập phần lớn các hiện vật xuất xứ từ Papua New Guinea, với niên đại từ cuối thế kỷ 19 đến sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, thu hút sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng các đảo Thái Bình Dương tại địa phương.

Thành viên cộng đồng Thái Bình Dương Wasodawa Mathews, người đến từ Papua New Guinea và định cư tại Australia 40 năm trước, đã chia sẻ cảm xúc trong buổi lễ đặc biệt được tổ chức nhằm tiễn biệt bộ sưu tập theo nghi thức “ru ngủ” các vật phẩm; đặc biệt là các đồ vật hình cá sấu vốn mang ý nghĩa văn hóa quan trọng. Bà cho biết đã trấn an tinh thần cho các vật thể, cảm thấy cần để các vật tổ được “nghỉ ngơi” và giữ linh hồn đồng hành bên chúng. Tuy vậy, bà cũng bày tỏ nỗi buồn và băn khoăn về tương lai của bộ sưu tập và mong muốn nếu không tiếp tục trưng bày thì các đồ tạo tác nên được trả về đúng nơi xuất xứ.

Fred Ovia, một thành viên khác của cộng đồng Thái Bình Dương ở South Australia, cũng bày tỏ tình cảm gắn bó sâu sắc với bộ sưu tập, thường xuyên tới tham quan cùng các cháu. Ông nhấn mạnh ý nghĩa lịch sử và gốc rễ nơi các vật thể được khơi gợi trong ông, đồng thời hy vọng dự án phục hồi giúp thế hệ trẻ được tiếp cận tác phẩm quý giá trong tương lai.

Giám đốc Bảo tàng South Australia, bà Samantha Hamilton, chuyên gia khoa học vật liệu với bằng tiến sĩ nghiên cứu bảo tồn các đồ tạo tác bản địa, cho biết bảo tàng cam kết sẽ đưa bộ sưu tập trở lại không gian trưng bày hiện tại trong vài năm tới, dù chưa có kế hoạch thời gian cụ thể cho dự án. Bà khẳng định việc đưa bộ sưu tập vào "ngủ đông" là cần thiết bởi các vật liệu hữu cơ vốn theo thời gian bị hư hại do ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm và côn trùng.

Bảo tàng đang phối hợp chặt chẽ với cộng đồng Thái Bình Dương cũng như các chuyên gia bảo tồn hàng đầu để tháo dỡ, đóng gói và chuyển các hiện vật, bao gồm một căn nhà Trobriand gần 100 năm tuổi. Những lo ngại về rủi ro hư hỏng đã được xử lý cẩn trọng để đảm bảo tính nguyên vẹn của di sản.

Dự án bảo tồn còn bao gồm kế hoạch số hóa bộ sưu tập bằng công nghệ 3D và tổ chức các triển lãm pop-up nhằm duy trì sự hiện diện của bộ sưu tập với công chúng trong thời gian phục hồi. Bà Hamilton cho biết cộng đồng Thái Bình Dương sẽ tham gia vào việc thiết kế lại không gian trưng bày, lựa chọn chủ đề và câu chuyện để đảm bảo bộ sưu tập phản ánh đa dạng các quốc gia Melanesia.

Trong thời gian bảo tồn, khu vực trưng bày sẽ tạm đóng cửa từ ngày 3/8 và được dùng để tổ chức các triển lãm lưu động trong nước và quốc tế.

Song song với việc ủng hộ, một số quan điểm từ các chuyên gia cũng được nêu ra. Ông John Greenshields, kiến trúc sư di sản nghỉ hưu từng làm việc lâu năm tại Papua New Guinea, bày tỏ lo ngại về sự cần thiết của dự án và rủi ro trong việc di dời các hiện vật, đặc biệt là căn nhà Trobriand gần thế kỷ tuổi. Ông nghi ngờ động lực tài chính đứng sau việc tái thiết không gian triển lãm nhằm thu hút du khách với các sự kiện lớn hơn.

Bà Samantha Hamilton bác bỏ ý kiến này, khẳng định khu vực này được giữ riêng cho văn hoá Thái Bình Dương và dự định tổ chức các triển lãm lưu động ở nơi khác.

Bảo tàng khuyến khích khách tham quan kịp thời đến chiêm ngưỡng bộ sưu tập trước khi nghỉ dài hạn. Qua dự án bảo tồn, bộ sưu tập không chỉ được lưu giữ mà còn được “đánh thức” trở lại với sự đồng hành chặt chẽ của cộng đồng bản địa nhằm gìn giữ giá trị văn hóa lâu dài.

Theo ABC News