Cơn sốt thời trang secondhand đẩy giá lên cao cùng những thay đổi bất ngờ

Janelle Best, chủ một cửa hàng đồ vintage tại Williamsburg, Mỹ, đã từng cặm cụi tìm kiếm đồ secondhand từ những năm 1990. Khi đó, việc mua sắm đồ cũ vẫn còn bị cộng đồng đánh giá thấp, thường bị xem là dành cho những người nghèo hoặc kỳ quặc. Ban đầu, cô tìm những bộ đồ cho những buổi biểu diễn nhạc psych-rock, rồi từ 2005 bắt đầu bán lại đồ trên eBay. Đến năm 2023, cô đã có showroom chuyên các mẫu đầm lụa cao cấp. Tuy nhiên, sự bùng nổ của mạng xã hội đã biến việc săn đồ vintage thành trào lưu của nhiều học sinh, gây ra cảnh chen lấn, cạnh tranh nóng bỏng tại các cửa hàng đồ cũ như Goodwill.

Thời trang secondhand đã đạt tới đỉnh cao nhờ sự quan tâm của giới trẻ, đặc biệt là thế hệ Gen Z, vốn nổi tiếng về ý thức bảo vệ môi trường và tinh thần khởi nghiệp. Nhiều video trên TikTok ghi lại các khoảnh khắc mua đồ với giá dưới 100 USD thu hút hàng triệu lượt xem. Bên cạnh đó, tầng lớp thượng lưu cũng dùng các món đồ cổ hiếm để khẳng định đẳng cấp. Các nền tảng trực tuyến như Depop, The RealReal, Vestiaire Collective hay ThredUp càng giúp việc mua bán đồ cũ trở nên dễ dàng và phổ biến hơn. Đại dịch Covid-19 đã là bước ngoặt, khi thời gian online tăng cao và việc săn đồ qua mạng trở thành sở thích giải trí, giúp thị trường secondhand toàn cầu tăng trưởng 28% từ 2021 đến 2022.

Goodwill, chuỗi cửa hàng đồ cũ lớn nhất Bắc Mỹ, với hơn 3.400 điểm bán ở Mỹ và Canada, báo cáo doanh thu kỷ lục 7 tỷ USD năm ngoái và dự kiến mở thêm từ 50 đến 100 cửa hàng mới. ThredUp dự đoán thị trường này sẽ đạt 367 tỷ USD vào năm 2029, tốc độ tăng trưởng gấp 2,7 lần ngành hàng thời trang toàn cầu. Tuy nhiên, mặt trái của sự bùng nổ này là tình trạng giá cả leo thang khiến nhiều người mua truyền thống gặp khó khăn.

Nhiều tín đồ săn đồ vintage lâu năm như Janelle Best cho biết, giá các món đồ hiếm như Cavalli đã tăng gấp năm lần trong vài năm, phần lớn do việc tích trữ của những người giàu có hay các thương hiệu lớn. Ngoài ra, các cửa hàng lớn cũng điều chỉnh giá lên theo thị trường bán lại và các yếu tố như chi phí vận chuyển, thuế nhập khẩu, với thuế nhập khẩu lên tới 15% ở Mỹ. Đối với thị trường giá rẻ, người tiêu dùng phàn nàn vì nhiều sản phẩm chất lượng thấp được bán với giá cao, thậm chí đắt hơn giá gốc khi mua mới, trong khi nhiều video chỉ trích giá cả “cắt cổ” của các cửa hàng như Goodwill ngày càng phổ biến trên mạng xã hội.

Thị trường đồ secondhand vô cùng phong phú, từ các cửa hàng consign cao cấp, chuyên xác thực và bán hộ đồ hiệu cho đến các cửa hàng nhỏ lẻ ở vùng quê. Ngoài ra, các website như Poshmark, eBay hay các nền tảng chuyên biệt giúp người bán và người mua kết nối thuận tiện hơn. Chuỗi cửa hàng lớn nhất có thể kể đến như Savers với hơn 300 cửa hàng tại Bắc Mỹ. Trong khi đó, các tổ chức phi lợi nhuận như Goodwill và Salvation Army chiếm vị trí đa số cửa hàng thrift. Mặc dù vậy, các tổ chức này cũng nhận nhiều chỉ trích từ khách hàng và cộng đồng, liên quan đến mức lương cao của lãnh đạo và các vấn đề về chính sách lao động đối với người khuyết tật.

Một số chuyên gia như Sheri Pavlović cho rằng chính các chuỗi cửa hàng lớn mới là nguyên nhân chính đẩy giá lên cao, tận dụng trào lưu đang tăng nhiệt. Những người săn đồ nhỏ tuổi đôi khi bị người lớn trách mắng nhưng thực tế họ không phải là nguyên nhân chính gây ra hiện tượng này. Còn với các cửa hàng gia đình nhỏ, họ cố gắng giữ giá ổn định để giữ chân khách hàng thu nhập thấp, nhưng vẫn đối mặt với sức ép cạnh tranh cùng các chuỗi lớn. Việc các dealer mua lùng lấy những món đồ ngon về bán lại cũng làm thiếu hụt đồ tốt cho khách hàng bình dân.

Đại diện Goodwill cho biết không tồn tại chính sách giá chung trên toàn mạng lưới, giá được mỗi chi nhánh địa phương tự quyết định. Mức giá trung bình tại Goodwill hiện dưới 5 USD một món, dù có điều chỉnh tăng nhẹ sau đại dịch nhưng không cao hơn nhiều so với mức lạm phát chung. Vấn đề còn nằm ở cách thị trường secondhand phát triển và cạnh tranh đa dạng, khiến những ngày săn được món hời từ đáy thùng đồ dường như đã qua.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.