Mười năm sau vụ tấn công OEZ ở München: Nỗi đau và giận dữ của các gia đình nạn nhân

Vào một ngày hè đẹp trời năm 2016, Hasan Leyla đang làm việc khi vợ anh gọi điện báo tin con trai 14 tuổi của họ, Can, đang có mặt cùng bạn bè tại Trung tâm mua sắm Olympia (OEZ) ở München thì bất ngờ nổ ra tiếng súng. Tin dữ khiến Hasan rơi vào trạng thái hoảng loạn, anh bỏ dở mọi việc để chạy đi tìm con. Đây là khởi đầu cho một cơn ác mộng kéo dài với gia đình Leyla cũng như các gia đình khác có người thân thiệt mạng, 9 nạn nhân, ngoại trừ một người lớn, còn lại đều là thanh thiếu niên.

Kể từ thời điểm đó, các gia đình phải trải qua hàng giờ đồng hồ bất an, chờ đợi thông tin trong vô vọng. Hasan cho biết, họ phải chờ đợi trong sự mù mờ hoàn toàn, việc liên lạc với cảnh sát rất khó khăn và thông tin ban đầu ngay cả khi được truyền đạt cũng không rõ ràng.

Khoảng 3h30 sáng hôm sau, cảnh sát đến thông báo cho Hasan về cái chết của con trai mình. Hasan vẫn nhớ lại lời nói đầy đau xót khi viên cảnh sát nói: "Xin lỗi, con trai ông đã qua đời". Không lâu sau, cảnh sát nhanh chóng rời đi mà không có hỗ trợ thêm hay sự an ủi nào dành cho gia đình. Vợ anh, Sibel, cho rằng chính quyền đã biết về cái chết của con cô từ rất sớm nhưng lại để gia đình khổ sở đợi chờ suốt đêm mà không có thông tin đầy đủ. Đây là một vết thương lòng sâu sắc bởi họ cảm thấy bị thờ ơ và không được coi trọng.

Ban đầu, vụ tấn công được xem như một vụ amoklauf (đánh mất kiểm soát cá nhân). Cơ quan công tố ở München kết luận hung thủ 18 tuổi có các vấn đề về tâm thần và tự sát sau vụ việc. Hung thủ chọn các nạn nhân trẻ có hoàn cảnh tương tự như những người từng bắt nạt mình ở trường, theo báo cáo của công tố viên trong năm 2017.

Tuy nhiên, gia đình Leyla phản bác quan điểm này vì họ nhận thấy các nạn nhân đều mang những cái tên gốc di dân, điều này cho thấy có động cơ phân biệt chủng tộc. Cha của Can cho rằng, cách mô tả hung thủ như một nạn nhân của bắt nạt đã làm sai lệch sự thật, đồng thời làm lu mờ tang thương của những đứa trẻ bị đổ lỗi kiểu vô lý. Gia đình Leyla đấu tranh nhằm xác nhận đây là một vụ tấn công có động cơ cực hữu, một hành vi khủng bố chính trị.

Phải tới tháng 10/2019, vụ việc mới chính thức được phân loại là một hành động khủng bố có động cơ cực hữu. Dù vậy, cảm giác bất an và nỗi đau vẫn chưa nguôi ngoai với gia đình Leyla. Họ vẫn hàng ngày phải đối mặt với những phát ngôn gây thù ghét của các chính trị gia, đặc biệt là từ đảng AfD, chống lại người di cư và cộng đồng Hồi giáo, khiến họ cảm thấy không thể yên tâm sống ở thành phố nơi họ gọi là nhà.

Sibel Leyla chia sẻ rằng họ luôn sống trong sự lo sợ điều xấu có thể xảy ra cho gia đình, một nỗi ám ảnh dai dẳng kéo dài theo từng ngày.

Dù phải chịu đựng những cay đắng và phân biệt đối xử, gia đình Leyla vẫn khẳng định gốc rễ của họ tại Munich và nước Đức. Hasan Leyla nhấn mạnh rằng dòng họ ông đã góp phần xây dựng nước Đức từ những năm 1960 khi cha ông đến từ Thổ Nhĩ Kỳ. Anh đề nghị mọi người không gọi họ là "người di cư" mà là "người đồng xây dựng" đất nước này.

Gia đình Leyla kêu gọi không im lặng trước nạn phân biệt chủng tộc mà hãy mạnh dạn đứng lên phản kháng để tạo nên một xã hội công bằng và an toàn hơn.

Năm 2017, một đài tưởng niệm đã được xây dựng ở hiện trường vụ tấn công OEZ. Đó là một vòng kim loại lớn mở một bên, bên trong có ảnh và tên các nạn nhân. Mặc dù năm 2020, người ta đã thay đổi dòng chữ mô tả vụ việc từ "amoklauf" sang "vụ tấn công phân biệt chủng tộc", gia đình Leyla vẫn cảm thấy đài tưởng niệm được dựng lên quá nhanh và thiếu sức sống.

Hasan Leyla cho rằng họ không có đủ thời gian để đưa ra quyết định sáng suốt về đài tưởng niệm lúc đó. Vợ anh mong muốn có một tấm bảng thông tin đầy đủ hơn và thiết kế đài tưởng niệm nên vui tươi, mở rộng hơn, phù hợp với tuổi trẻ của các nạn nhân. Gia đình sẽ nỗ lực cho một lần thay đổi tiếp theo về biểu tượng tưởng niệm này.

Cha của Can Leyla đã hứa với con trai rằng sẽ tiếp tục chiến đấu vì công lý nếu cần, dù phải đánh đổi cả mạng sống. Mười năm qua, nỗi mất mát vẫn chưa thể xoa dịu, cơn đau như thể mới xảy ra hôm qua vậy. Gia đình Leyla cảm nhận mỗi ngày trôi qua đều mang lại điều nhói lòng về sự vắng mặt của người con họ.

Nỗi đau và mong muốn có sự thật rõ ràng vào vụ tấn công OEZ là lời nhắc nhở sâu sắc về hậu quả lâu dài của bạo lực thù hận và nhu cầu công lý cho các nạn nhân.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.