Mỹ cấm nhập khẩu robot hình người và bốn chân sản xuất nước ngoài, tập trung vào Trung Quốc

Mới đây, Mỹ đã công bố lệnh cấm nhập khẩu các loại robot hình người và robot bốn chân (robot dạng chó) sản xuất ở nước ngoài, trong đó chủ yếu nhắm vào các nhà sản xuất Trung Quốc. Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) đưa ra quyết định này nhằm đối phó với các rủi ro an ninh quốc gia và an ninh mạng mà các thiết bị robot tiên tiến nhập khẩu từ bên ngoài có thể gây ra.

Căn cứ vào báo cáo của nhóm công tác Nhà Trắng, các robot do nước ngoài chế tạo được cho là có thể tạo ra "rủi ro an ninh mạng đe dọa hạ tầng quan trọng" cũng như ảnh hưởng đến "an toàn và an ninh" của người dân Mỹ. FCC xác định các robot di động liên quan là những thiết bị nặng trên 2 kg, sử dụng cảm biến, kết nối mạng và phần mềm để vận hành tự động, bao gồm cả khả năng tránh vật cản.

Thị trường robot hình người và robot bốn chân hiện là lĩnh vực phát triển nhanh trên phạm vi quốc tế, với sự cạnh tranh khốc liệt giữa Mỹ và Trung Quốc. Tuy nhiên, Trung Quốc đang chiếm ưu thế với khoảng 85% thị phần toàn cầu về robot loại này, theo ước tính của các chuyên gia phân tích tại Barclays. Trong khi đó, Morgan Stanley dự báo thị trường robot hình người Trung Quốc có thể đạt giá trị 15 tỷ USD vào năm 2030.

Chuyên gia phân tích Kangyuxiao Li của Morningstar nhận định các nhà sản xuất Trung Quốc đã nhanh chóng mở rộng quy mô và giảm giá thành nhanh hơn nhiều đối thủ nước ngoài. Đối lập với đó, các công ty Mỹ như Figure AI mới chỉ áp dụng robot hình người trong dây chuyền sản xuất, còn Tesla dự kiến bắt đầu sản xuất robot "Optimus" trong năm nay.

Tuy nhiên, xuất khẩu robot Mỹ vẫn còn hạn chế ở mức vài trăm chiếc, trong khi Unitree và AGIBOT, những công ty công nghệ robot hàng đầu Trung Quốc, mỗi năm xuất xưởng hơn 5.000 robot hình người chỉ trong năm 2025, theo nhóm nghiên cứu công nghệ Omdia.

Brendan Carr, Chủ tịch FCC, cho biết lệnh cấm không chỉ nhằm bảo vệ an ninh mạng mà còn để "đảm bảo chuỗi cung ứng thiết yếu cho nước Mỹ." Tuy nhiên, Kangyuxiao Li nhận định biện pháp này sẽ không làm chậm đáng kể sự phát triển robot hình người của Trung Quốc do quy mô sản xuất nội địa và nhiều cơ hội ở các thị trường xuất khẩu khác.

Hơn nữa, lệnh cấm có thể gây ra những hệ quả ngoại giao khi trận hội nghị thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến diễn ra vào tháng 9. Mỹ trước đó đã cấm nhập khẩu drone Trung Quốc và đang cân nhắc hạn chế mô hình trí tuệ nhân tạo mã nguồn mở của Trung Quốc do quan ngại an ninh mạng như gián điệp, giám sát và thu thập dữ liệu.

Hiện phần lớn robot hình người được sử dụng cho các ứng dụng công nghiệp trong không gian giới hạn như nhà máy ô tô hoặc kho hàng. Robot công nghiệp cố định sẽ không bị ảnh hưởng bởi lệnh cấm nhưng định nghĩa của FCC có thể bao gồm cả các robot hút bụi thông minh tiên tiến.

Bên cạnh robot, FCC cũng thêm thiết bị biến tần điện năng nhập khẩu vào danh sách cấm. Biến tần là thiết bị chuyển đổi dòng điện một chiều từ tấm pin năng lượng mặt trời thành dòng điện xoay chiều tiêu chuẩn dùng cho lưới điện. FCC cảnh báo các biến tần kết nối mạng có nguy cơ bị vô hiệu hóa từ xa hoặc bị thu thập dữ liệu trái phép.

Lệnh cấm với biến tần được đánh giá sẽ ảnh hưởng nặng nề đến các nhà sản xuất Trung Quốc vốn đang chiếm thị phần lớn trên thị trường biến tần năng lượng mặt trời toàn cầu.

Việc mở rộng danh sách cấm không chỉ áp dụng cho robot mà còn với các thiết bị thiết yếu khác càng làm nổi bật những căng thẳng kinh tế và công nghệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.