Anthony Fauci sẽ đối mặt với câu hỏi từ Thượng viện Mỹ về nguồn gốc đại dịch Covid-19

Anthony Fauci, người từng giữ vị trí giám đốc Viện Dị ứng và Bệnh truyền nhiễm Quốc gia Mỹ (Niaid) trong 38 năm trước khi nghỉ hưu năm 2022, sẽ xuất hiện tại một phiên điều trần được dự đoán là đáng chú ý tại Thượng viện Mỹ vào ngày thứ Tư. Ông đã đóng vai trò cố vấn chủ chốt cho hai tổng thống Donald Trump và Joe Biden về đại dịch Covid-19. Các thượng nghị sĩ dự kiến sẽ tập trung chất vấn Fauci về khả năng virus SARS-CoV-2 bắt nguồn từ một sự cố rò rỉ tại phòng thí nghiệm, một giả thuyết mà nhiều chuyên gia virus học coi là không có cơ sở mạnh mẽ.

Giả thuyết virus Covid-19 có thể xuất phát từ một phòng thí nghiệm đã được phe Cộng hòa thúc đẩy trong nhiều năm, với sự chỉ đạo từ Thượng nghị sĩ Rand Paul (bang Kentucky), người cũng đứng đầu ủy ban An ninh Nội địa và Các vấn đề Chính phủ của Thượng viện, nơi phiên điều trần diễn ra. Phe Cộng hòa mô tả cuộc điều tra của họ là nhằm làm sáng tỏ "nguồn gốc Covid-19 và các nghiên cứu khoa học sự sống có nguy cơ được tài trợ bằng tiền thuế của người dân". Tuy nhiên, nhiều nhà khoa học lại lên tiếng coi đây là những động thái nhằm "phỉ báng và quấy rối" đối với Fauci, người đã phục vụ trong nhiều cuộc khủng hoảng y tế lớn như HIV, Ebola và đợt bùng phát SARS-CoV-1 trước đó.

Ở tuổi 85, Anthony Fauci là một nhân vật quen thuộc với người dân Mỹ, không chỉ bởi vai trò đại diện cho cuộc chiến chống Covid-19 mà ông cũng từng trải qua bảy đời tổng thống và nhiều khủng hoảng y tế quy mô lớn. Trong đại dịch Covid-19, ông trở nên nổi tiếng toàn quốc khi dịch bệnh gây gián đoạn cuộc sống xã hội từ năm 2020. Mặc dù vậy, giả thuyết "rò rỉ phòng thí nghiệm" đã trở thành một chủ đề thu hút sự chú ý lớn trong các vòng tròn của đảng Cộng hòa.

Không giống như các nhà lập pháp, các nhà virus học lại thống nhất cao rằng đại dịch Covid-19 xuất phát từ một sự kiện "chuyển nhảy" virus từ động vật sang người. Một cuộc khảo sát năm 2024 do Viện Rủi ro Thảm họa Toàn cầu tiến hành cho thấy đa số chuyên gia tin tưởng vào giả thuyết này. Bên cạnh đó, một nhóm chuyên gia đã công bố trên Tạp chí Virus học cho rằng bằng chứng nghiêng hẳn về sự kiện chuyển nhảy tự nhiên hơn là rò rỉ phòng thí nghiệm, mặc dù giả thuyết này vẫn nhận được sự quan tâm rộng rãi hơn trong dư luận.

Phiên điều trần diễn ra chỉ vài ngày sau khi Thượng nghị sĩ Rand Paul công bố một tài liệu dài hơn 1.100 trang, được ông gọi là "nhật ký" của Fauci. Tài liệu này được xem là hé lộ những băn khoăn nội tâm của Fauci về giả thuyết nguồn gốc từ phòng thí nghiệm, vốn được các nhà khoa học xem là quy trình bình thường trong việc điều chỉnh quan điểm dựa trên bằng chứng mới. Trong các trang này còn có những nhận xét của Fauci về cựu Tổng thống Donald Trump trong giai đoạn đầu đại dịch, với những cái nhìn tiêu cực như "nói linh tinh", "hoang tưởng", "tuyệt vọng", "vụng về", "thiếu năng lực", "ngu dốt", "một sự xấu hổ thật sự", "hoàn toàn điên rồ" và "một thanh niên thật khó chịu".

Những cuộc điều tra và phiên điều trần này tiếp tục gây chú ý không chỉ vì tầm quan trọng của nó đối với việc làm sáng tỏ nguồn gốc đại dịch Covid-19 mà còn vì ảnh hưởng chính trị sâu rộng trong nước Mỹ, nơi các tranh luận về trách nhiệm và cách phản ứng với đại dịch vẫn chưa nguôi ngoai.