Thông tin sai lệch kích động thù ghét người Rohingya tại Malaysia gia tăng trước thềm bầu cử

Tại Malaysia, làn sóng thông tin sai lệch nhắm vào cộng đồng Rohingya - nhóm người Hồi giáo thiểu số tại Myanmar - đã làm dấy lên những lời cảnh báo từ các tổ chức nhân quyền về việc gây ra sự thù ghét và đe dọa đối với cộng đồng người tị nạn này. Theo các chuyên gia kiểm chứng sự thật của AFP, nhiều nội dung đăng tải trên các nền tảng như Facebook, Instagram và TikTok chứa đầy các báo cáo giả mạo, video bị chỉnh sửa và số liệu không chính xác về người Rohingya.

Mặc dù các thông tin sai lệch nhằm vào người Rohingya đã tồn tại trong nhiều năm, đặc biệt sau các chiến dịch quân sự nghiêm trọng ở Myanmar, sự gia tăng hiện nay được cho là có mối liên hệ với chiến dịch chính trị rộng lớn hơn trước thềm cuộc bầu cử Malaysia dự kiến diễn ra vào năm 2028.

Lilianne Fan, người đứng đầu Ban Thư ký Nhóm Tư vấn Malaysia về Myanmar, nhận định: “Người tị nạn trở thành cái cớ để thể hiện những lo ngại chung về kinh tế, di cư, dịch vụ công, an ninh và bản sắc quốc gia qua những ngôn ngữ đầy thù hận và bạo lực”. Bà cũng nhấn mạnh thông điệp ngầm là chính phủ không lắng nghe tiếng nói của người dân.

Malaysia hiện là nơi cư trú của hơn 215.000 người tị nạn và người xin tị nạn được Liên Hợp Quốc công nhận. Trong số đó, người Rohingya chiếm hơn 126.000 người, trở thành cộng đồng tị nạn lớn nhất tại nước này.

Vào cuối tháng 5, sự thù địch lan rộng khi nhiều bài đăng trên mạng xã hội cáo buộc người Rohingya vứt bỏ chất thải từ việc giết bò phục vụ lễ Eid al-Adha, một trong những ngày lễ quan trọng nhất của cộng đồng Hồi giáo Malaysia. Sự việc này dẫn tới một bản kiến nghị trực tuyến yêu cầu chính phủ Malaysia chuyển người Rohingya sang quốc gia khác, thu hút gần nửa triệu chữ ký trước khi bị gỡ bỏ.

Ủy ban Nhân quyền Malaysia cũng đã phát đi thông báo bày tỏ lo ngại sâu sắc về sự gia tăng thù địch, ngôn ngữ phân biệt đối xử và các cuộc tấn công trực tuyến nhằm vào cộng đồng Rohingya.

Một bài đăng khác trên Instagram, với hình ảnh giả mạo một người đàn ông mặc áo choàng đá chân một người mặc trang phục truyền thống Malaysia kèm dòng chữ “Người Rohingya đuổi người Malaysia”, cũng bị chủ tài khoản ở Mỹ phủ nhận và biết là ảnh chỉnh sửa.

Nhiều bài đăng khác sử dụng các bản tin giả để tung tin rằng có hai triệu trẻ ra đời từ các cuộc hôn nhân giữa người Malay và người Rohingya - con số bị bác bỏ bởi dữ liệu chính thức và các chuyên gia là không thể xảy ra. Chuyên gia Lilianne Fan cho biết các thuật toán mạng xã hội thường ưu tiên những nội dung gây sốc hơn là chính xác, làm cho những sự việc cá biệt bị lan rộng thành vấn đề chung của cộng đồng.

Victoire Rio, chuyên gia phân tích tính minh bạch thông tin ở Pháp, đã nghiên cứu các tài khoản đăng tải những bài viết này và cho biết nhiều tài khoản từng kiếm tiền trên Facebook bằng việc tạo ra các nội dung thu hút tương tác liên quan đến các vấn đề chính trị nhạy cảm, trong đó có vấn đề người Rohingya. Đây là chiêu trò tận dụng sự chia rẽ để tăng lượt xem và lợi nhuận từ quảng cáo.

Các tổ chức phi chính phủ Malaysia cũng công bố báo động về sự gia tăng phát ngôn kích động thù địch và đe dọa nhắm vào người Rohingya. Đại diện của nhóm Rohingya Rights Response cho hay nhiều thành viên cộng đồng tị nạn ngày càng ngại chia sẻ kinh nghiệm hay tìm kiếm hỗ trợ vì lo ngại bị tấn công trực tuyến hoặc sự thù địch công khai.

Dù Malaysia tiếp nhận một trong những cộng đồng tị nạn lớn nhất Đông Nam Á, nước này không là thành viên Công ước Liên Hợp Quốc về người tị nạn năm 1951 và không chính thức công nhận tư cách người tị nạn.

Trước các kêu gọi trục xuất người Rohingya, Bộ trưởng Nội vụ Malaysia Saifuddin Nasution cho biết chính phủ sẽ cân bằng giữa đảm bảo an ninh và các vấn đề nhân đạo, đồng thời hợp tác với các quốc gia có nhiều người di cư. Thủ tướng Anwar Ibrahim cũng khẳng định Malaysia sẽ làm việc với các cơ chế của ASEAN và chính quyền Myanmar để giải quyết phần nào vấn đề này.

Phát biểu tại họp báo chung với Thủ tướng Bangladesh, ông Anwar nói: “Qua nỗ lực chung, chúng ta sẽ tìm cách giải quyết khó khăn của người tị nạn Rohingya tại Bangladesh và cả ở đây”.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.