Malaysia siết chặt quản lý đường mòn leo núi nguy hiểm do tác động của mạng xã hội

Malaysia đang triển khai các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt hơn đối với những tuyến đường leo núi có rủi ro cao sau khi các cơ quan chức năng ghi nhận áp lực ngày càng tăng trong công tác cứu hộ do sự chuẩn bị kém, việc sử dụng các lối đi chưa được phép, cùng với xu hướng leo đỉnh núi nhanh lan truyền qua mạng xã hội. Một trong những hiện tượng được chú ý là "các chuyến leo núi nén" - khi những người leo núi cố gắng hoàn thành các hành trình dài hoặc đòi hỏi kỹ thuật cao trong chỉ một ngày, thường kết hợp cả hành trình lên và xuống vốn thường kéo dài trong nhiều ngày.

Theo báo cáo từ Cục Cứu Hỏa và Cứu Nạn Malaysia, trong 5 tháng đầu năm nay, đã ghi nhận 52 vụ tai nạn với tổng cộng 114 người bị mất tích trong các khu rừng và vùng leo núi. Con số này đã vượt quá một nửa tổng số 88 vụ trong cả năm 2025, với 193 người bị ảnh hưởng. Từ năm 2021 đến 2025, quốc gia này ghi nhận tổng cộng 1.059 vụ tai nạn leo núi, trong đó có 63 người tử vong và 87 người bị thương, theo dữ liệu đã được trình bày trước quốc hội tháng trước.

Phó Bộ trưởng Tài nguyên Thiên nhiên và Bền vững Môi trường, ông Syed Ibrahim Syed Noh, cho biết vào thứ Tư rằng các biện pháp hạn chế mới được thiết kế để ngăn ngừa người leo núi bị kiệt sức, lạc đường hoặc mắc kẹt tại những khu vực hẻo lánh, nơi các chiến dịch cứu hộ thường đòi hỏi sự tham gia của các đội chuyên môn, máy bay và mất nhiều ngày tìm kiếm. Chính phủ mong muốn giảm thiểu nhu cầu cứu hộ tốn kém cả về tài chính và nhân lực, đồng thời hạn chế các rủi ro như mệt mỏi cực độ và các tình huống khẩn cấp khác trước khi người leo núi xuất phát.

Ông Syed Ibrahim cũng cho biết Cục Lâm nghiệp Perak đã cấm các chuyến đi leo núi kiểu này tại những khu vực có nguy cơ cao, tương tự Cục Động vật hoang dã và Công viên Quốc gia cũng áp dụng hạn chế tại các điểm du lịch sinh thái do cơ quan này quản lý.

Chính phủ còn tăng cường kiểm tra trước chuyến leo núi qua việc khai báo y tế, kiểm tra tiền sử bệnh tật và yêu cầu mua bảo hiểm. Quan chức đang cân nhắc áp dụng kiểm tra bệnh cao nguyên và hội chứng núi cao cấp tính, đặc biệt với những người leo núi ở đỉnh Kinabalu tại Sabah và đỉnh Tahan tại Pahang. Các biện pháp này nhằm xác định sớm những người có nguy cơ về sức khỏe trước khi họ được phép tiếp tục hành trình.

Tại 189 địa điểm leo núi rủi ro cao, việc sử dụng hướng dẫn viên lâm nghiệp được chứng nhận đã trở thành bắt buộc. Chính phủ đã đào tạo 2.322 hướng dẫn viên từ các cộng đồng địa phương, bao gồm cả người bản địa Orang Asli, nhằm hỗ trợ dẫn đường, thực thi các quy tắc an toàn và kịp thời ứng phó với các tình huống khẩn cấp.

Chính quyền Putrajaya đề xuất xây dựng một hệ thống ghi chép số quốc gia để theo dõi di chuyển của người leo núi, giúp nhanh chóng truy vết trong trường hợp xảy ra sự cố. Bên cạnh đó, các cơ quan còn phát triển một hệ thống quản lý đường mòn tập trung ứng dụng công nghệ hệ thống thông tin địa lý (GIS) và công nghệ cảm biến từ xa phối hợp với Cơ quan Không gian Malaysia.

Thử nghiệm thiết bị định vị GPS cũng đang được tiến hành nhằm tăng cường khả năng xác định vị trí người leo núi mất tích một cách nhanh chóng hơn.

Năm nay đã chứng kiến nhiều chiến dịch cứu hộ được quan tâm rộng rãi. Điển hình như vụ việc chị Jaslinda Saludin, 49 tuổi, được tìm thấy còn sống sau gần hai tuần mất tích khi leo núi Gunung Batu Putih ở Perak. Chiến dịch cứu hộ quy mô có sự tham gia của lính cứu hỏa, cảnh sát, nhân viên rừng, đội cứu hộ chuyên nghiệp và máy bay.

Trong một trường hợp khác tại Selangor, đội tìm kiếm đã phát hiện thi thể của nữ sinh 19 tuổi Nur Izzati Humaira Azizul sau khi em mất tích bốn ngày trong lúc xuống núi Bukit Changkat Asa.

Giám đốc Cục Cứu Hỏa và Cứu Nạn Nor Hisham Mohammad từng nhấn mạnh trong tháng trước rằng sự phổ biến ngày càng tăng của hoạt động leo núi cần phải được đi kèm với sự chú trọng hơn về an toàn. Người leo núi được khuyến cáo nên khai báo lộ trình, đảm bảo sức khỏe tốt và tuân thủ việc sử dụng hướng dẫn viên được chứng nhận cũng như các quy trình chính thức để tránh xảy ra các tình huống khẩn cấp và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động cứu hộ khi cần thiết.

Những quy định và công nghệ mới này đánh dấu nỗ lực của Malaysia trong việc bảo vệ người leo núi, đồng thời giảm tải áp lực cứu hộ và tổn thất về người và của trong các hoạt động ngoài trời ngày càng phổ biến.