Ảnh vệ tinh Trung Quốc tố cáo sai lệch trong tuyên bố chiến tranh Mỹ - Iran

Các nhà khoa học Trung Quốc thuộc Viện Khoa học Trung Quốc đã tận dụng công nghệ phân tích ảnh vệ tinh tiên tiến để đánh giá thiệt hại ở các căn cứ quân sự Mỹ tại Trung Đông. Qua đó, họ nhận thấy nhiều điểm không khớp trong các báo cáo từ phía Washington và Tehran về quy mô và mức độ xung đột quân sự diễn ra từ cuối tháng 2/2024.

Trong một thư công bố trên tạp chí khoa học The Innovation ngày 7/7, nhóm nghiên cứu nhận xét rằng thiệt hại thực tế lớn hơn nhiều so với mô tả "thiệt hại tối thiểu" hay "phòng thủ thành công" thường thấy trong các lời khẳng định của Mỹ, trong khi những tuyên bố về "đòn tấn công mạnh mẽ" của Iran có thể đã bị thổi phồng.

Trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ và Iran leo thang từ sau các đợt không kích của Mỹ và Israel vào ngày 28/2, vốn gây ảnh hưởng lớn đến an ninh khu vực cũng như kinh tế toàn cầu, Chính phủ Mỹ đã áp dụng biện pháp "kiểm soát cửa chớp" đối với các nhà cung cấp ảnh vệ tinh thương mại như Planet Labs từ ngày 4/4, giới hạn việc phát hành hình ảnh có độ phân giải cao trên vùng chiến sự.

Quyết định này đã tạo ra môi trường hạn chế thông tin, khó kiểm chứng các sự kiện trên thực địa bởi nguồn thông tin mở ngày càng bị thu hẹp. Theo các nhà khoa học Trung Quốc, đây là chiến thuật nhằm giành ưu thế thông tin trong chiến tranh, trong đó Mỹ nhấn mạnh phòng thủ hiệu quả còn Iran tuyên bố đã gây thiệt hại nghiêm trọng cho các mục tiêu quan trọng.

Để khắc phục giới hạn thông tin, nhóm nghiên cứu sử dụng dữ liệu vệ tinh Sentinel-2 của Liên minh châu Âu với độ phân giải khoảng 10 mét để theo dõi các căn cứ quân sự Mỹ ở Trung Đông trước và sau các cuộc không kích từ ngày 28/2 đến 9/4.

Nhờ các kỹ thuật lọc nhiễu và xử lý ảnh tiên tiến, nhóm đã xác định được các dấu vết thiệt hại trên diện tích tổng cộng khoảng 217.900 mét vuông. Trong số này, căn cứ không quân Ali Al Salem tại Kuwait là mục tiêu lớn nhất với 20 điểm bị tấn công. Ngoài ra, căn cứ Al Dhafra ở UAE cũng chịu tổn thất nặng khi nhiều nhà chứa chứa UAV MQ-9 Reaper và máy bay trinh sát U-2 bị phá hủy. Tại Bahrain, nơi đóng trụ sở Lực lượng Hải quân Mỹ và Hạm đội số 5, các công trình tích hợp cũng hứng chịu thiệt hại về kết cấu.

Kết quả phân tích cho thấy quy mô thiệt hại thực tế không giống với mô tả của hai bên: phá hủy nhiều mục tiêu giá trị vượt quá tuyên bố thiệt hại tối thiểu của Mỹ, song tổng thể không đến mức như Iran khẳng định.

Nhóm nghiên cứu phát hiện thiệt hại tập trung trong hai đợt tấn công chính. Đợt đầu phá hủy khoảng 58.600 mét vuông trong một ngày, sau đó là giai đoạn đối đầu cường độ thấp kéo dài gần hai tuần, rồi đợt tấn công thứ hai vào khoảng giữa tháng 3 gây thêm 50.000 mét vuông thiệt hại.

Hiện tượng "sụp đổ hai đợt" trong khả năng phòng không khu vực cho thấy lực lượng phòng thủ không thể phục hồi nhanh chóng, với chu kỳ thiệt hại và sửa chữa trung bình khoảng 15 ngày. Theo Hội Trắc địa và Bản đồ Trung Quốc, Iran thiếu khả năng duy trì tấn công liên tục cao và cần thời gian tích lũy lực lượng, trong khi Mỹ phải dành thời gian bổ sung tên lửa phòng không và sửa chữa radar hư hại.

Nhóm nghiên cứu nhận định dữ liệu cho thấy các căn cứ quân sự cố định được triển khai tại nước ngoài đang gặp rủi ro lớn trong các đòn tấn công phối hợp bằng UAV và tên lửa. Điều này gây thách thức nghiêm trọng đến chiến lược phòng thủ và bố trí lực lượng của Mỹ trong tương lai tại các căn cứ tiền tiêu.

Các căn cứ này là cốt lõi trong chiến lược quốc phòng toàn cầu của Mỹ, bao gồm khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tại Hàn Quốc, Nhật Bản, Australia và Philippines. Tuy đảm nhiệm vai trò răn đe và tăng cường sức mạnh quân sự, những căn cứ này đồng thời cũng có thể trở thành mục tiêu dễ bị tổn thương trong các cuộc xung đột quy mô lớn với các cường quốc khu vực như Trung Quốc, theo báo cáo Quốc hội Mỹ năm 2023.

Nhóm nghiên cứu cũng thừa nhận hạn chế trong nghiên cứu do độ phân giải ảnh vệ tinh chưa đủ để phát hiện thiệt hại nhỏ vài mét, nên các con số có thể là đánh giá thận trọng về tổng mức độ tổn thương thực tế.

Qua kết quả này, các nhà khoa học Trung Quốc cảnh báo về sự cần thiết phải rà soát lại chiến lược phòng thủ và bố trí lực lượng tại các căn cứ cố định trước các mối đe dọa phối hợp phức tạp từ UAV và tên lửa.