Vùng quê Anh đối mặt với làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu khổng lồ tiêu thụ năng lượng

Khung cảnh cánh đồng hoa anh túc rực đỏ tại làng Keswick, gần Norwich, một thời là biểu tượng của thiên nhiên yên bình nước Anh, đang dần biến mất. Mảnh đất rộng bảy mẫu Anh đang được san phẳng và chuẩn bị cho dự án xây dựng trung tâm dữ liệu Norwich Apex - được kỳ vọng trở thành một trong những trung tâm dữ liệu lớn nhất Vương quốc Anh, phục vụ cho phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) theo chủ trương của chính phủ.

Dự án mới gây nên làn sóng phản đối mạnh mẽ từ cộng đồng địa phương với hơn 7.000 người, bao gồm cả người dẫn chương trình Jake Humphrey của BBC, cho rằng công trình sẽ phá hủy cảnh quan nông thôn, ảnh hưởng đến hệ sinh thái xung quanh và gây ra tiếng ồn cùng lượng giao thông đáng kể. Mặc dù nhà phát triển khẳng định trung tâm sẽ sử dụng hệ thống tuần hoàn nước khép kín giúp hạn chế tiêu thụ nước, công trình vẫn dự kiến sử dụng năng lượng đủ cấp cho khoảng 10.000 hộ gia đình.

Vấn đề này không chỉ riêng Keswick mà phản ánh một cuộc tranh luận sâu rộng hơn ở Anh, giữa chính sách thúc đẩy AI và mong muốn bảo vệ đặc tính nông thôn của cộng đồng địa phương cùng các nhà hoạt động môi trường. Tại Mỹ, nơi ngành dữ liệu phát triển vượt trội với hơn 1.500 trung tâm dữ liệu đang xây dựng hoặc mở rộng, tình trạng bất mãn từ người dân đã kéo dài nhiều năm. Phong trào chống lại việc phát triển trung tâm dữ liệu đã thu hút sự chú ý rộng rãi, trở thành đề tài tranh luận quan trọng trong các kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Vương quốc Anh hiện có khoảng 477 trung tâm dữ liệu, đứng hàng thứ ba trên thế giới sau Mỹ và Đức. Tuy nhiên với sự tăng trưởng mạnh mẽ, khoảng 100 trung tâm dữ liệu nữa đang được đề xuất xây dựng trong vòng 5 năm tới. Đặc điểm các dự án thường ưu tiên vùng ngoại thành hoặc nông thôn do yêu cầu đất rộng và lượng điện năng lớn, càng khiến các cộng đồng địa phương lo ngại.

Dự án Norwich Apex công suất 150MW được lên kế hoạch trên mảnh đất liền kề Khu bảo tồn thiên nhiên Marston Marsh rộng 64 mẫu, nổi tiếng với đa dạng sinh vật như chuột nước, các loài chim vùng đầm lầy, chuồn chuồn và rái cá. Người dân lo ngại sự xuất hiện của trung tâm sẽ phá vỡ cảnh quan, kéo vùng này hòa nhập vào khu đô thị Norwich bên cạnh, làm mất đi vẻ yên tĩnh và trong lành.

Jake Humphrey, người vốn là người con của Norfolk và hiện làm việc tại BBC Sport, nhấn mạnh dự án không phải vấn đề chống lại công nghệ mà là lựa chọn vị trí phù hợp. Ông cảnh báo trung tâm dữ liệu khổng lồ, tiêu thụ nhiều điện, gây tiếng ồn và tạo cảm giác công nghiệp hóa sẽ làm mất đi giá trị lịch sử và thiên nhiên của vùng này mãi mãi.

Trước đó, vùng đất dự kiến xây dựng trung tâm từng được phê duyệt làm khu kinh doanh, đã bắt đầu chuẩn bị mặt bằng song bị ngưng lại. Nhà phát triển dự án cam kết tạo nhiều việc làm chuyên môn cao và hỗ trợ cho các dịch vụ kỹ thuật số người dân sử dụng hàng ngày đồng thời áp dụng biện pháp giảm tiếng ồn và trồng cây tạo bức màn xanh che chắn công trình.

Tuy nhiên, người dân vẫn lo ngại chính quyền không thực sự lắng nghe ý kiến phản đối. Trường hợp tương tự xảy ra ở Southfleet, Kent, nơi một trung tâm dữ liệu AI dự kiến trên 145 mẫu đất đã được xem là dự án “quốc gia” giúp nhà phát triển được phép xin phép thẳng Bộ thay vì qua hội đồng địa phương, khiến nhiều người dân cảm thấy quyền lợi bị bỏ qua.

Vốn đầu tư cho các dự án trung tâm dữ liệu từ các tập đoàn và quỹ tài chính lớn rất mạnh mẽ, như dự án Ebbsfleet được cấp 3 tỷ bảng Anh mới chỉ là một trong số rất nhiều dự án được ngân sách lớn hỗ trợ. Ngoài ra, một số nhà phát triển còn quảng bá lợi ích kinh tế, ví dụ Xlinks giới thiệu trung tâm tại Devon sẽ tạo ra 3,6 tỷ bảng đóng góp vào nền kinh tế và từ 600-1.200 việc làm.

Song chính quyền địa phương và cư dân trong những vùng bị ảnh hưởng cảnh báo những lợi ích chưa chắc đã đủ bù đắp cho hậu quả mất đất đai, cảnh quan thiên nhiên. Tại Great Torrington, sự phản đối dự án của Xlinks dựa trên lý do mất tới 850 mẫu đất nông thôn có giá trị bị coi là tổn thất lâu dài cho cộng đồng.

Không chỉ ở vùng nông thôn, trung tâm dữ liệu mới cũng xuất hiện tại các khu đô thị lớn như London. Một dự án được đề xuất trên khu đất cũ của nhà máy bia Truman Brewery tại Brick Lane có diện tích 56.682 feet vuông với mục tiêu xử lý giao dịch tài chính tốc độ cao đang gây lo ngại cho cư dân địa phương.

Với chỉ 15 nhân viên chính thức dự kiến, người dân cho rằng dự án không mang lại lợi ích đáng kể về việc làm hoặc phát triển cộng đồng. Hội đồng Tower Hamlets đã bác bỏ dự án trị giá 500 triệu bảng, song Bộ trưởng Nhà ở Steve Reed đã can thiệp trực tiếp vào quyết định cuối cùng. Người dân địa phương cùng các nhóm vận động kêu gọi từ chối dự án do lo ngại tiếng ồn, rung động và ảnh hưởng đến chất lượng sống của khu dân cư dày đặc xã hội và văn hóa này.

Sự so sánh giữa vùng quê yên bình Norfolk và phố thị đông đúc London cho thấy làn sóng phát triển trung tâm dữ liệu tác động đa dạng nhưng đều đặt ra câu hỏi về cân bằng giữa tiến bộ kỹ thuật số và bảo tồn môi trường sống. Kết quả của những cuộc tranh luận này sẽ định hình tương lai nước Anh trong nhiều thập kỷ tới.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.