Đầm lầy Okefenokee sắp trở thành Di sản Thế giới nhưng gặp phản ứng trái chiều từ dân địa phương

Đầm lầy Okefenokee tại các hạt Ware, Charlton và Clinch, bang Georgia, Mỹ đang được đề cử trở thành Di sản Thế giới thứ 27 của Mỹ, bên cạnh các danh thắng nổi tiếng như Grand Canyon và Everglades. Quyết định chính thức dự kiến được ủy ban của Liên Hợp Quốc bỏ phiếu vào đầu ngày thứ Bảy tại Busan, Hàn Quốc. Việc được UNESCO công nhận sẽ nâng tầm quan trọng toàn cầu cho khu vực tự nhiên độc đáo này.

Mặc dù danh hiệu này mang lại danh tiếng và sự bảo vệ lâu dài cho Okefenokee, cư dân quanh đầm lầy lại phản ứng không đồng tình. Tại khu vực ba hạt Ware, Charlton và Clinch, vốn mang khuynh hướng bảo thủ và ủng hộ chính sách “Nước Mỹ trên hết” của cựu Tổng thống Donald Trump, rất nhiều người bày tỏ sự nghi ngờ và lo ngại về việc Liên Hợp Quốc sẽ can thiệp sâu hơn vào quản lý đất đai địa phương. Nhiều biển hiệu trên các tuyến đường tại đây ghi dòng chữ ''Keep the U.N. (UNESCO) out of the Okefenokee'' (Đừng để Liên Hợp Quốc can thiệp vào Okefenokee), đồng thời xuất hiện trên áo thun và các biểu ngữ khác.

Barry Cox, ủy viên hạt Ware, người có 40 năm kinh nghiệm làm việc trong dịch vụ bảo trì xe cộ của hạt trước khi được bầu vào năm 2024, cho biết ông phản đối danh hiệu này vì ý kiến của đa số dân cư địa phương. Họ lo ngại rằng việc UNESCO tham gia có thể dẫn đến việc đất đai của họ bị thu hồi hoặc quản lý chặt chẽ hơn, hạn chế quyền tự do sử dụng đất.

Ba hạt bao quanh Okefenokee đều có truyền thống bảo thủ, với hơn 70% cử tri ủng hộ Donald Trump trong cuộc bầu cử năm 2024. Chính sách “Nước Mỹ trên hết” làm nổi bật sự không tin tưởng của họ đối với Liên Hợp Quốc. Tháng 7 năm 2025, Donald Trump từng thông báo việc Mỹ rút khỏi UNESCO, cơ quan trực thuộc Liên Hợp Quốc quản lý các Di sản Thế giới, với lý do các mục tiêu của tổ chức này “không phù hợp với chính sách đối ngoại đặt lợi ích Mỹ lên hàng đầu”.

U.S. Fish & Wildlife Service, đơn vị sở hữu và quản lý khu bảo tồn Okefenokee, đã nhấn mạnh rằng danh hiệu Di sản Thế giới không làm thay đổi quyền sở hữu hay quản lý hiện tại. Theo giải thích năm 2024, UNESCO chỉ đóng vai trò giám sát tình trạng và các mối đe dọa tiềm năng đối với các khu vực được công nhận, trong khi quyền toàn quyền vẫn thuộc về chính phủ Mỹ.

Cox cho biết ông chứng kiến sự lo lắng của người dân khi họ tưởng tượng rằng chính quyền quốc tế sẽ can thiệp vào quản lý đất đai của họ. Ông từng tham dự một cuộc họp do nhóm phản đối UNESCO tổ chức và cảm thấy rất lo ngại. Tuy nhiên, ông không thể tham gia một cuộc họp ủng hộ UNESCO.

Các nhóm như Americans for the Okefenokee và Georgia Republican Assembly, những tổ chức chủ trương giữ quyền sở hữu đất đai trong tay người dân địa phương và chống sự can thiệp của UNESCO, đã từ chối trả lời phỏng vấn từ báo chí.

Tháng 6 năm 2025, ủy ban các hạt đã thông qua nghị quyết cam kết không chấp nhận bất kỳ quy định hay chính sách nào liên quan đến Liên Hợp Quốc hoặc các tổ chức phụ thuộc của Liên Hợp Quốc có thể xâm phạm quyền sở hữu tư nhân mà không tuân thủ đúng quy trình pháp luật theo Hiến pháp Mỹ hoặc bang Georgia.

Nhóm phản đối cũng dựa vào các luận điểm được trình bày trong một video của Committee For A Constructive Tomorrow (CFACT), một tổ chức phi lợi nhuận tại Washington, DC, ủng hộ thị trường tự do trong các vấn đề môi trường và hoài nghi về biến đổi khí hậu do con người gây ra.

Chương trình “Save Okefenokee from UNESCO Control” của CFACT, phát hành tháng 12/2025, nhấn mạnh nghị quyết của hạt Ware và Charlton cũng như cuộc thăm dò phi chính thức vào tháng 6/2024 trong cuộc bầu cử sơ bộ đảng Cộng hòa tại hạt Ware. Theo đó, 93% số cử tri Cộng hòa tham gia bỏ phiếu phản đối việc công nhận Okefenokee làm Di sản Thế giới, với lý do lo ngại Liên Hợp Quốc có thể áp đặt các chính sách liên quan đến giáo dục, hạ tầng, quy hoạch đất đai và nhà ở làm suy giảm chủ quyền Mỹ.

Nhiều người như ủy viên hạt Charlton, Drew Jones, dù thừa nhận UNESCO không trực tiếp chiếm đoạt đất đai, vẫn lo ngại ảnh hưởng gián tiếp khi các quyết định về khu vực sẽ bị ảnh hưởng bởi các tổ chức quốc tế mà Mỹ không kiểm soát, đặc biệt khi các quốc gia đối thủ của Mỹ như Nga và Trung Quốc có vai trò trong Liên Hợp Quốc.

Người dân địa phương cũng nhấn mạnh rằng, dù Trung Quốc hoặc Nga không thể thực sự quản lý hay xâm phạm Okefenokee, nhưng việc họ tham gia điều phối lâu dài về các nguy cơ tiềm tàng khiến họ cảm thấy không yên tâm, và chính quyền từ Atlanta hay Washington D.C. nên là cơ quan duy nhất quyết định.

Joe Hopkins, chủ doanh nghiệp gia đình có rừng quanh Okefenokee, phản đối danh hiệu này vì lo ngại mất quyền quản lý đất đai. Ông dẫn sự việc tại Công viên Quốc gia Yellowstone, một trong những khu vực Di sản Thế giới đầu tiên tại Mỹ, nơi từng bị đe dọa bởi một dự án khai thác vàng gây tranh cãi thập niên 1990.

Dù sự giám sát của UNESCO và các công văn quốc tế đã làm tăng sự chú ý đến dự án, theo pháp luật Mỹ thì vụ kiện theo Đạo luật Nước sạch mới là nguyên nhân khiến dự án bị dừng lại. Điều này cho thấy UNESCO không có quyền lực pháp lý để quyết định quản lý đất đai mà chủ yếu tăng cường sự giám sát và chú ý quốc tế.

Video của CFACT còn trích dẫn nghiên cứu cho rằng một số Di sản Thế giới bị chỉ trích gây tổn hại quyền con người của dân địa phương, đồng thời nêu tờ tin của Stanford University năm 2018 cho rằng UNESCO đang mất phương hướng vì các quốc gia quan tâm đến thương hiệu hơn là bảo tồn thực chất.

Tuy nhiên, chuyên gia nhân chủng học Lynn Meskell trả lời trong bài viết của Stanford đã bác bỏ hiểu lầm rằng các Di sản Thế giới thuộc quyền quản lý của Liên Hợp Quốc, khẳng định các khu vực này vẫn là lãnh thổ có chủ quyền của quốc gia đó.

Charles Bullock, giáo sư ngành quan hệ quốc tế tại Đại học Georgia, nhận định thái độ phản đối UNESCO bắt nguồn từ chủ nghĩa địa phương mạnh mẽ, lo ngại về việc cơ quan nước ngoài can thiệp vào đất đai và giáo dục. Ông ví von lịch sử Mỹ khi các nhóm từng phản đối ảnh hưởng từ Tòa thánh Roma hay chính phủ liên bang trong quá khứ.

Ủy ban UNESCO dự kiến sẽ bỏ phiếu tại Busan, Hàn Quốc vào chiều thứ Bảy giờ địa phương để quyết định liệu đầm lầy Okefenokee có được công nhận là Di sản Thế giới hay không, mở ra một chương mới cho khu vực này trong danh sách các địa điểm được bảo vệ trên toàn cầu.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.