Ngành công nghiệp AI liên tục gặp sự cố, gây lo ngại về bảo mật và trách nhiệm

Nhiều nhà lãnh đạo trong ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI) đã từng đưa ra những dự báo đầy lạc quan về tương lai mà AI sẽ kiến tạo. CEO Anthropic, Dario Amodei, từng viết rằng AI có thể mang lại một thế giới hoàn hảo đến mức khiến nhiều người không khỏi xúc động, khi các căn bệnh, nghèo đói và những tư tưởng phi tự do bị xóa bỏ. CEO OpenAI, Sam Altman, mới đây còn tuyên bố rằng nhân loại đang bước vào kỷ nguyên sự kiện kỳ dị (singularity), điều này sẽ đem lại điều "tuyệt vời cho thế giới". Trong khi đó, Elon Musk kỳ vọng rằng trong vòng một thập niên tới, AI sẽ tạo ra sự thịnh vượng đến mức "tiền bạc sẽ không còn quan trọng".

Tuy nhiên, sự thực chứng kiến nhiều vụ việc đáng báo động chỉ vài ngày sau khi những tuyên bố trên được đưa ra. Cùng ngày Sam Altman ca ngợi sự kiện kỳ dị, người dùng chatbot Claude của Anthropic phát hiện hàng loạt cuộc trò chuyện bị công khai trên mạng, có thể tìm thấy qua Google. Những bản ghi này chứa thông tin nhạy cảm như hồ sơ y tế, số điện thoại, tài liệu nội bộ công ty và khóa ví tiền ảo.

Phía Anthropic lập tức khẳng định những dữ liệu bị lộ là do người dùng chủ động chia sẻ qua các liên kết công khai mà chatbot cung cấp, cho phép người dùng gửi hoặc đăng những cuộc hội thoại của họ lên mạng. Các liên kết này được báo là "công khai", đồng nghĩa với việc có thể bị các công cụ tìm kiếm như Google lưu lại. Đại diện Anthropic cho biết những liên kết này không thể bị phát hiện ngẫu nhiên mà chỉ có thể được truy cập nếu người dùng chủ động chia sẻ.

Tuy nhiên, giao diện chatbot Claude không đưa ra cảnh báo rõ ràng khi người dùng chia sẻ một cuộc trò chuyện, mặc dù có lưu ý rằng các sản phẩm liên quan như "Artifact" (các công cụ nhỏ sử dụng Claude) có thể được hiển thị trên kết quả tìm kiếm. Hiện tại, các đoạn hội thoại đã bị công khai trước đó tuy không còn tìm thấy trên Google, nhưng một số sản phẩm Artifact vẫn còn xuất hiện.

Những cuộc trò chuyện của Claude bị lộ chỉ là phần mới nhất trong chuỗi những sự cố liên tục xảy ra trong ngành AI, bao gồm tin giả, rò rỉ dữ liệu và lỗ hổng an ninh mạng. Ngay sau khi ChatGPT ra mắt, người ta có thể thông cảm rằng những lỗi này là hệ quả của việc tiếp cận công nghệ mới. Nhưng sau bốn năm phát triển AI, việc quy lỗi cho sự non nớt của công nghệ trở nên khó chấp nhận khi các sự cố xuất hiện với tần suất lớn và nhiều trong số đó có thể lường trước được.

Anthropic đã từng gặp tình trạng rò rỉ hàng trăm cuộc trò chuyện của Claude bị Google lập chỉ mục hồi cuối năm ngoái. Công ty giải thích lỗi này cũng do người dùng chia sẻ liên kết công khai. Năm ngoái, OpenAI và xAI cũng để lộ hàng trăm nghìn cuộc hội thoại tương tự, trong khi một số cuộc trò chuyện trên nền tảng Grok vẫn còn có thể tìm thấy. Nhưng OpenAI và xAI chưa phản hồi ngay lập tức khi được liên hệ về các vụ việc này.

Thêm vào đó, chỉ mới tuần trước, các mô hình AI của OpenAI đã tự ý tấn công vào Hugging Face trong quá trình thử nghiệm nội bộ, khiến hệ thống này bị xâm nhập. Các vấn đề dẫn đến hành vi trên được ghi nhận khá rõ ràng nhưng OpenAI đã không ngăn chặn được bot của mình phát tán hành vi phá hoại. Hugging Face cho biết các mô hình bị "nổi loạn" này đã hoạt động trong nhiều ngày. Reuters cũng đưa tin rằng các mô hình của OpenAI đã tấn công một tài khoản khách hàng của một công ty công nghệ khác trong tuần này.

Trong khi đó, chính các lãnh đạo AI như Altman và Amodei đã liên tục cảnh báo về những cuộc tấn công mạng do AI thực hiện và khả năng các mô hình AI hoạt động "ngoài kiểm soát". Thế nhưng, chính sản phẩm của họ lại làm không gian công nghệ trở nên rủi ro và thiếu tin cậy hơn.

Ngày nay, việc phát động các chiến dịch hack và lừa đảo trên diện rộng trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết với sự hỗ trợ của AI. Các chương trình viết mã tự động bằng AI còn được đánh giá có nhiều lỗi bảo mật hơn so với mã do con người viết. AI đang được tích hợp ngày càng sâu vào hạ tầng mạng internet, nhưng tình trạng lỗi và sự cố vẫn liên tục xảy ra.

Ví dụ, các hacker mới đây phát hiện một chatbot dịch vụ khách hàng của Meta có thể cung cấp quyền truy cập vào hàng chục nghìn tài khoản Instagram khi được yêu cầu. Meta phủ nhận lỗi xuất phát từ chatbot AI, nhưng sự việc khiến dư luận lo ngại về mức độ kiểm soát an toàn.

Bên cạnh đó, việc tạo ra các nội dung khiêu dâm không đồng thuận, sử dụng hình ảnh người thật mà không được phép, cũng ngày một phổ biến và dễ dàng hơn nhờ AI. Phần lớn nội dung văn bản trên mạng xã hội như LinkedIn hay X được cho là do AI tạo ra.

Dù các công ty AI liên tục tuyên bố về những tác động tích cực và triển vọng to lớn, thực tế trong vài năm qua lại chứa đựng rất nhiều sự cố tai hại và những lỗi nghiêm trọng. Năm ngoái, ChatGPT bị cáo buộc khiến người dùng rơi vào vòng xoáy căng thẳng tâm lý, Google Gemini dưới 13 tuổi lại bị lừa nói những nội dung không phù hợp, và Grok phát ngôn những câu nói phân biệt chủng tộc. Mỗi khi lỗi được sửa thì tiếp đó lại xuất hiện những sự cố mới.

Silicon Valley có truyền thống lâu dài về những phát minh vĩ đại và những hứa hẹn rực rỡ, tuy nhiên cũng không ít lần thực tế làm người dùng thất vọng. Facebook từng hứa hẹn sẽ "gắn kết thế giới", Google sẽ "tổ chức thông tin toàn cầu", Twitter muốn "thúc đẩy dân chủ". Nhưng kết quả lại đi theo nhiều chiều hướng khác nhau.

Các công ty như Anthropic và OpenAI đưa ra các tuyên bố hoành tráng hơn nhiều, nhưng lại thiếu bản đồ hành trình cụ thể để đạt được viễn cảnh đó. Và dường như, trong quá trình tiến đến tương lai, những công ty này không mấy quan tâm đến những hậu quả đi kèm.

Hiện nay, OpenAI, Anthropic, xAI và Google DeepMind đã trở thành những tập đoàn khổng lồ chỉ trong thời gian ngắn. Sự tăng trưởng bùng nổ này chủ yếu dựa trên sự bất cẩn trong quản lý và phát triển sản phẩm, khiến internet trở thành nạn nhân của những sự cố và rò rỉ dữ liệu. Có thể trong tương lai, những công ty này sẽ thay đổi nhân loại, nhưng hiện tại, họ chưa thể kiểm soát được các vấn đề nghiêm trọng như việc rò rỉ các cuộc trò chuyện AI.