Trung Quốc đẩy mạnh đầu tư trung tâm dữ liệu phục vụ tham vọng AI giữa lo ngại xây dựng quá mức

Dù cách thức triển khai trí tuệ nhân tạo của Trung Quốc và Mỹ khác biệt rõ rệt, một điểm chung được ghi nhận là số lượng trung tâm dữ liệu và tính toán đều tăng mạnh tại hai nước, đặc biệt ở các khu vực xa trung tâm thành phố. Trong khi người dân và chính quyền địa phương Mỹ có xu hướng phản đối kế hoạch xây dựng trung tâm dữ liệu tại khu vực sinh sống của họ, các quan chức các vùng miền Trung Quốc lại tích cực chào đón các dự án này.

Trên thực tế, Trung Quốc đang chứng kiến một cuộc đua toàn quốc nhằm xây dựng các cơ sở dữ liệu và tính toán - được coi là trụ cột của AI. Đáng chú ý, nhiều thành phố lớn phải nhường chỗ cho các thị trấn, huyện trong việc thu hút đầu tư mới vào lĩnh vực này.

Ở tỉnh Chiết Giang phía đông, huyện Gia Sơn giáp ranh Thượng Hải đã khánh thành giai đoạn một của trung tâm dữ liệu có vốn đầu tư 5 tỷ nhân dân tệ, với công suất 15.000 petaflop/giây - tương đương 1 triệu tỷ phép tính mỗi giây. Khi hoàn thành toàn bộ, công suất sẽ tăng gấp đôi. Trung tâm này phục vụ cho việc đào tạo các mô hình AI thế hệ mới và phát triển phân tử, dược phẩm với tốc độ xử lý dữ liệu nhanh hơn siêu máy tính truyền thống tại Mỹ, theo báo chí địa phương trích dẫn quan chức tỉnh Chiết Giang.

Huyện Gia Sơn hiện đã có cụm trung tâm dữ liệu bao gồm Cơ sở Tính toán Thông minh Đồng bằng sông Dương Tử của tập đoàn Alibaba và một trung tâm tính toán của China Telecom. Alibaba cũng là chủ sở hữu của South China Morning Post.

Tại thành phố Dương Châu, tỉnh Giang Tô, một công viên dữ liệu với quy mô hyperscale trị giá 60 tỷ nhân dân tệ đang được xây dựng với công suất dự kiến 30.000 petaflop, được hỗ trợ bởi các nhà đầu tư như Tencent Holdings và China Telecom.

Bên cạnh đó, các cơ sở tương tự với nhiều quy mô khác nhau cũng xuất hiện tại các vùng trung và tây Trung Quốc, như Hồ Nam, Khu tự trị Duy Ngô Nhĩ Tân Cương. Ở thành phố Ulanqab thuộc Nội Mông, trung tâm tính toán trị giá 30 tỷ nhân dân tệ cũng đang được hình thành.

Tuy nhiên, Tang Dajie, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Doanh nghiệp Trung Quốc, cảnh báo về các khoản đầu tư "phi lý" trong lĩnh vực này. Ông cho biết việc AI trở thành chủ đề được bàn tán rộng rãi khiến các dự án liên quan được thúc đẩy ồ ạt, đặc biệt do các chính quyền địa phương chạy đua thành tích cá nhân.

Điều này khác biệt lớn với tình hình tại Mỹ, nơi một số bang như New York, Virginia và Ohio đã cấm hoặc hạn chế cấp phép xây dựng trung tâm dữ liệu mới do lo ngại về độ ổn định lưới điện cũng như các mục tiêu về phát thải carbon. Các dự án này thường được các công ty công nghệ thúc đẩy hơn là do chính quyền địa phương tự phát động.

Ông Tang nhấn mạnh, các dự án dữ liệu và AI tại Trung Quốc phần nào do chính quan chức địa phương đề xuất, trong khi ở Mỹ việc xây dựng hạ tầng chủ yếu do doanh nghiệp công nghệ điều phối và chịu sự giám sát kỹ càng hơn của chính quyền địa phương.

Ông cũng cho hay nhu cầu cơ sở hạ tầng AI ở Trung Quốc là có cơ sở, và Bắc Kinh có thể tăng cường vai trò quản lý, điều phối để phát triển hợp lý hơn. Việc xây dựng các trung tâm dữ liệu ngoài thành phố vẫn có ý nghĩa do chi phí điện thấp, đất đai rộng và điều kiện khí hậu thuận lợi. Trung Quốc cũng đã có chính sách quốc gia về xử lý dữ liệu tại các tỉnh phía tây nhằm phục vụ nhu cầu bờ đông đông dân hơn.

Vào năm 2022, Trung Quốc khởi động dự án “dữ liệu phía đông, tính toán phía tây”, tận dụng trung tâm dữ liệu tại nội địa phía tây để xử lý khối lượng công việc tính toán phát sinh từ vùng duyên hải đông dân phía đông.

Xu Jingbin, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Công nghiệp và Công nghệ Thông tin tỉnh Chiết Giang, nhận định dù có nguy cơ dư thừa cơ sở hạ tầng, việc phát triển nhanh hơn và chi phí thấp hơn cho hạ tầng AI có thể giúp Trung Quốc tạo ra lợi thế so với Mỹ.

“Khi AI sinh tạo bùng nổ, nhu cầu về năng lực tính toán tăng theo cấp số nhân. Ai kiểm soát được năng lực tính toán mạnh mẽ, giá thành thấp sẽ có lợi thế lớn, điều này ảnh hưởng đến cuộc cạnh tranh công nghệ giữa các quốc gia,” ông Xu chia sẻ với báo chí địa phương.

Ông cũng nhấn mạnh Trung Quốc có sự đồng bộ từ quyết định đến thực thi và phối hợp hiệu quả giữa địa phương với doanh nghiệp công nghệ, trong khi đây là điểm còn thiếu ở Mỹ.

Trung Quốc đang hướng đến xây dựng hệ sinh thái dữ liệu tính toán toàn diện, góp phần nâng cao năng lực phát triển AI theo định hướng chiến lược quốc gia.