Lợi nhuận ‘siêu’ của ngành chip AI Hàn Quốc: Định nghĩa và cách phân phối lợi ích

Cuộc tranh luận về lợi nhuận vượt mức từ ngành chip AI

Tại Hàn Quốc, cuộc thảo luận về cách chia sẻ lợi nhuận bất ngờ và vượt kế hoạch từ sự tăng trưởng mạnh mẽ của ngành chip trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở nên sôi nổi hơn bao giờ hết. Hai ông lớn ngành bán dẫn Samsung Electronics và SK hynix đã báo cáo lợi nhuận hoạt động kỷ lục, thu hút nhiều ý kiến về việc phân phối khoản lợi nhuận “siêu” này với các đối tác và cộng đồng liên quan. Tuy nhiên, vẫn chưa có sự đồng thuận về chuẩn mực nào để định nghĩa cụ thể khoản lợi nhuận “vượt mức” này cũng như ai là những người hợp pháp được hưởng lợi.

Một quan chức ngành chip giấu tên chia sẻ với The Korea Times rằng các cuộc thảo luận hiện tại thiếu rõ ràng trong việc giải thích thế nào là lợi nhuận “bình thường” và khi nào thì lợi nhuận được xem là “vượt mức”. Vấn đề đặt ra là ai sẽ là người thiết lập tiêu chuẩn này và dựa trên những tiêu chí nào.

Thách thức trong xác định đối tượng hưởng lợi và tiêu chuẩn đánh giá

Quan điểm chung từ những nhà chuyên môn tham gia diễn đàn do chính phủ tổ chức là vấn đề không chỉ nằm ở cách phân chia lợi nhuận mà còn là việc lựa chọn ai thật sự đóng góp vào thành quả đó. Làm thế nào để phân biệt giữa các đối tác cung cấp linh kiện quan trọng với những công ty chỉ hỗ trợ các dịch vụ văn phòng hay cung cấp vật tư?

Chuyên gia lao động Jung Heung-jun từ Đại học Khoa học và Công nghệ Quốc gia Seoul chỉ ra rằng việc xác định “lợi nhuận vượt mức” hiện đang dựa trên so sánh với kết quả kinh doanh trong quá khứ của chính các công ty, chưa có sự thống nhất về việc tính toán dựa trên lợi nhuận hoạt động hay lợi nhuận ròng. Điều này dẫn đến những tranh cãi thiếu cơ sở chắc chắn giữa các bên về cách chia sẻ và tỷ lệ phân chia.

Trong khi đó, giáo sư kinh doanh Yoon Dong-yeol từ Đại học Konkuk nhấn mạnh sự mơ hồ của khái niệm “lợi nhuận vượt mức” trong bối cảnh ngành chip chịu tác động mạnh từ các chu kỳ biến động toàn cầu, điều này càng làm phức tạp thêm vấn đề phân phối lợi nhuận.

Mâu thuẫn về phân phối lợi nhuận trong nội bộ ngành chip

Những khoản lợi nhuận kỷ lục tại Samsung Electronics đã dẫn tới các cuộc tranh luận gay gắt về mức thưởng cho nhân viên. Cá biệt, một số nhân viên chính thức tại Samsung nhận được khoản thưởng cá nhân lên đến 600 triệu won (tương đương 402.000 USD), gây ra những thắc mắc về tính công bằng khi đối tác bên ngoài, lao động thời vụ và cộng đồng địa phương gần như không hưởng lợi trực tiếp từ khoản lợi nhuận khổng lồ này.

Ông Kwon Soon-won, Trưởng Ủy ban Mức lương Tối thiểu, cho biết nhiều lao động tại các công ty đối tác đảm nhận mọi công việc vệ sinh, quản lý cơ sở vật chất cũng có đóng góp vào thành tích chung. Ông đề xuất việc chia sẻ một phần lợi nhuận với các doanh nghiệp nhỏ và người buôn bán nhỏ trong cộng đồng để tăng cường hỗ trợ xã hội.

Đề xuất chính sách và hướng tiếp cận trong tương lai

Tại diễn đàn, đa số chuyên gia đồng ý rằng lợi nhuận chưa từng có của các “ông lớn” ngành chip có thể làm gia tăng sự phân hóa giữa nhóm nhân viên chính thức hưởng quyền lợi lớn và phần đông công nhân tại các doanh nghiệp nhỏ hơn. Nhiều ý kiến cho rằng chính phủ cần không chỉ yêu cầu chia sẻ lợi nhuận một cách nhanh chóng mà còn cần tận dụng nguồn thuế bổ sung để đầu tư vào đào tạo AI, nâng cao kỹ năng lao động và xây dựng các hệ thống an sinh xã hội bền vững hơn.

Giáo sư Yoon nhấn mạnh trong kỷ nguyên AI, ý tưởng về sự đoàn kết xã hội nên chuyển hướng từ chia sẻ kết quả ngắn hạn sang đầu tư dài hạn vào con người và hệ sinh thái công nghiệp nhằm tạo ra hiệu quả và giá trị bền vững cho tương lai.

Trong khi đó, Bộ Lao động và Việc làm Hàn Quốc vẫn chưa đưa ra các chính sách cụ thể để xác định tiêu chí hay khung pháp lý về lợi nhuận “vượt mức” và cách thức chia sẻ chúng. Người phát ngôn của Bộ cho biết mục tiêu hiện nay là thúc đẩy cuộc thảo luận xã hội, chưa vội quyết định định nghĩa hay phương thức chia sẻ lợi nhuận này.

“Chúng tôi không có ý định sớm quyết định lợi nhuận vượt mức là gì, mức chia sẻ ra sao hay cách thức như thế nào. Mục tiêu là xây dựng một nền tảng để xã hội cùng bàn bạc,” đại diện Bộ nhấn mạnh.

Cuộc tranh luận này phản ánh thách thức trong việc cân bằng quyền lợi giữa các bên liên quan trong bối cảnh ngành công nghiệp chip AI liên tục tạo ra lợi nhuận vượt trội và tác động rộng lớn tới kinh tế xã hội Hàn Quốc.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.