Ấn Độ: Giới trẻ Gen Z đẩy bộ trưởng giáo dục từ chức, mở ra làn sóng phản kháng mới

Trong suốt 12 năm lãnh đạo Ấn Độ của Thủ tướng Narendra Modi, chỉ có một bộ trưởng nội các từng từ chức vì cáo buộc sai phạm cá nhân. Sự kiện bộ trưởng Giáo dục Dharmendra Pradhan tuyên bố rút lui hôm thứ Bảy sau hàng loạt cuộc biểu tình nóng bỏng trên đường phố đã trở thành dấu mốc quan trọng, được nhiều bạn trẻ xem như một chiến thắng trong đấu tranh dân chủ.

22 tuổi, Sakhi, một sinh viên hoạt động tại Delhi, chia sẻ đây là lần đầu tiên cô cảm nhận được sức mạnh của biểu tình trong việc thay đổi chính sách và xã hội. Ngay sau khi Pradhan thôi giữ chức, mạng xã hội lan truyền một video cũ của quan chức cấp cao trong chính phủ Modi từng tuyên bố rằng trong chính quyền họ không có chuyện từ chức. Sự kiện này tăng thêm tự tin cho phong trào thanh niên trên toàn quốc đòi hỏi sự thay đổi.

Cuộc biểu tình bắt đầu bùng nổ từ tháng 5 sau khi kỳ thi tuyển sinh y khoa NEET lớn nhất Ấn Độ bị hủy bỏ do lộ đề thi, buộc gần hai triệu thí sinh phải thi lại. Hơn 20 học sinh đã tự tử, gia đình họ đổ lỗi cho bê bối này. Sức phản đối được khuấy động bởi tổ chức ảo mang tên Cockroach Janta Party (CJP) – một phong trào chế giễu vừa ra đời sau khi Chánh án Tối cao Ấn Độ ví những người thất nghiệp mang bằng cấp giả như gián.

Nhóm này đã tổ chức một cuộc ngồi đòi tại Delhi, yêu cầu Pradhan từ chức, cải cách giáo dục và bồi thường cho các gia đình nạn nhân. Ban đầu, phong trào ít được chú ý nhưng tới ngày 18/7, cảnh sát Delhi dùng lực lượng mạnh để di dời và chuyển giáo viên Sonam Wangchuk đang tuyệt thực đến bệnh viện – hành động này đã kích hoạt làn sóng biểu tình lớn trên khắp thủ đô, đặc biệt khi cảnh sát còn sử dụng dùi cui, hơi cay và đạn nhựa để giải tán người biểu tình. Hình ảnh bạo lực lan truyền trên mạng chỉ làm dấy lên thêm sự bất mãn trong công chúng.

Các bạn trẻ, nhóm đối tượng đông đảo nhất của Ấn Độ, đã khai thác các nền tảng như Instagram để chia sẻ video và hình ảnh về các vụ đàn áp của cảnh sát cũng như gửi đi thông điệp khẩu hiệu ý nghĩa. Sakhi và nhiều người dùng mạng khác đã tạo ra hàng triệu lượt xem các đoạn phim, thắp lên ngọn lửa phản kháng trong xã hội.

Somaya Korde, 26 tuổi và từng bị cảnh sát bắt giữ tại nhà vì kêu gọi biểu tình ở Mumbai, cho biết sự kiện này không phải kết thúc mà là sự khởi đầu. Cô là người đầu tiên trong gia đình theo học ngành luật và tham gia tranh cử địa phương, đại diện cho những người dân có hoàn cảnh xã hội kinh tế khó khăn. Corde bày tỏ thất vọng về hệ thống giáo dục đang ngày càng tư nhân hóa, bê bối sao đề thi và thực trạng thất nghiệp khiến niềm tin của giới trẻ vào chính phủ bị lung lay.

Ấn Độ là quốc gia có dân số trẻ đông nhất thế giới, nhưng tỷ lệ thất nghiệp trong nhóm tuổi 15-29 tăng lên 16,2% trong tháng 6 năm nay, so với 13,8% cùng kỳ năm trước. Một nghiên cứu của Đại học Azim Premji dự báo rằng chưa đến 7% người tìm việc có thể có công ăn việc làm lâu dài trong một năm, và chưa đến 4% có thể nhận công việc văn phòng chuyên nghiệp.

Harshvardhan Kadam, 18 tuổi, người đã phải đi làm bán thời gian để giúp đỡ gia đình sau cái chết của cha, đã quay một video ghi lại cảnh cảnh sát đe dọa gán tội buôn bán ma túy giả cho anh khi tham gia biểu tình. Clip này nhanh chóng lan truyền với hơn 10 triệu lượt xem trên Instagram, khiến viên cảnh sát bị đình chỉ công tác. Harshvardhan xem đây là minh chứng cho sức mạnh của phong trào và lời cảnh báo dành cho chính quyền trong tương lai.

Swaraj Priyo, nhà biên kịch 29 tuổi từ Guwahati, người từng tham gia nhiều cuộc biểu tình dưới thời Modi, nhận thấy làn sóng hiện tại đã tạo lại không gian cho sự tranh luận và phản biện trong xã hội. Các điểm biểu tình đã dán poster tuyên bố rằng "Pradhan chỉ là ví dụ, bây giờ đến lượt Modi".

Tuy nhiên, những người hoạt động như Varuni Poorva – 30 tuổi, một ứng viên kỳ vọng trở thành giáo sư và đã hoạt động căng thẳng suốt gần một thập niên – lại lo ngại về các chiến dịch truy quét người biểu tình. Mặc dù chính phủ cam kết không truy tố những người tổ chức và tham gia biểu tình, hơn 100 người đã bị cáo buộc các tội danh nghiêm trọng, hơn 40 người đã bị bắt giữ.

Tổ chức Human Rights Watch cho biết dưới thời Modi, nhà chức trách Ấn Độ thường xuyên truy tố các nhà hoạt động, nhà báo và người biểu tình ôn hòa theo các luật chống khủng bố và ngôn từ kích động. Dù có những lo ngại về đàn áp, nhiều phụ huynh và người trẻ vẫn quyết tâm đứng lên đòi hỏi thay đổi. Khoảng graffiti ở một điểm biểu tình tại Delhi ghi rõ: "Chúng tôi không có việc làm, nếu các bạn xóa chúng tôi đi, ngày mai chúng tôi sẽ lại trở lại".