Iran cảnh báo người Mỹ về cái giá của chiến tranh khi đối đầu quân sự tiếp tục làm Trung Đông thêm bất ổn

Theo Tehran Times và Tasnim, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei đã đăng thông điệp hướng trực tiếp tới người Mỹ, đặt câu hỏi vì sao con cái họ phải chiến đấu và chết trong một cuộc chiến mà ông cho rằng Israel muốn tiếp tục và mở rộng. Ông dẫn một bài bình luận trên The Jerusalem Post làm căn cứ cho lời cảnh báo của mình và sử dụng cụm từ mạnh “cannon fodder” để mô tả nguy cơ thanh niên Mỹ bị biến thành nguồn nhân lực cho chiến tranh.

Đây là tuyên bố của một quan chức Iran trong bối cảnh đối đầu quân sự, vì vậy cần được đọc như một phần của cuộc chiến thông tin và ngoại giao công chúng, không phải như một mô tả trung lập về động cơ của Mỹ hay Israel. Tuy nhiên, việc thông điệp hướng tới gia đình và người trẻ Mỹ cho thấy Tehran đang cố chuyển trọng tâm tranh luận từ chiến lược quân sự sang chi phí xã hội và con người.

Baqaei phản ứng trước một bài bình luận chứ không phải một chính sách tuyển quân chính thức của chính phủ Mỹ. Theo các bản tin Iran, bài viết được ông nhắc tới đề xuất dùng việc xóa nợ sinh viên hoặc nợ thẻ tín dụng như một biện pháp khuyến khích người Mỹ tham gia một chiến dịch trên bộ giả định chống Iran.

Sự phân biệt này rất quan trọng để tránh biến một đề xuất của cây bút bình luận thành quyết định của Washington.

Dù vậy, tranh luận chạm tới một vấn đề đã tồn tại lâu dài trong các xã hội tham chiến: nghĩa vụ quân sự, lợi ích kinh tế và sự bất bình đẳng có thể giao nhau như thế nào. Khi các ưu đãi tài chính trở thành một phần của tuyển dụng quân đội, câu hỏi đạo đức không chỉ là liệu chúng có hợp pháp, mà còn là liệu áp lực kinh tế có khiến một số nhóm người phải gánh rủi ro chiến tranh nhiều hơn những nhóm khác hay không.

Bối cảnh hiện nay khiến lời cảnh báo mang sức nặng lớn hơn một cuộc tranh luận lý thuyết. Reuters và AP đưa tin Mỹ đã tiến hành những đợt không kích mới nhằm vào Iran trong những ngày đầu tháng 9, trong khi Iran đáp trả bằng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào các mục tiêu của Mỹ và đồng minh trong khu vực. Các bên đưa ra những tuyên bố khác nhau về mục tiêu và tính chính đáng của hành động quân sự.

Reuters cũng đưa tin các cuộc tấn công mới đã làm gia tăng lo ngại về thương vong dân sự và đẩy giá dầu lên mức cao nhất trong nhiều tuần. AP cho biết giao tranh và sức ép kinh tế đang tác động tới vận tải quanh Strait of Hormuz. Vì vậy, những quyết định được đưa ra tại các trung tâm quyền lực có thể nhanh chóng chuyển thành tổn thất đối với binh sĩ, gia đình, dân thường, người lao động và người tiêu dùng ở nhiều quốc gia.

Ngôn ngữ như “cannon fodder” có sức mạnh cảm xúc rất lớn. Nó có thể thu hút sự chú ý tới sinh mạng con người, nhưng cũng có thể làm cuộc tranh luận trở nên đối đầu hơn. Một cách tiếp cận báo chí cân bằng cần phân biệt rõ tuyên bố chính trị, bài bình luận, chính sách chính thức và những dữ kiện đã được kiểm chứng độc lập.

Điểm đáng suy nghĩ nhất vì thế không nằm ở việc lặp lại ngôn ngữ của bất kỳ bên nào. Điều quan trọng là mọi chính phủ khi lựa chọn sử dụng vũ lực đều phải đối diện với câu hỏi về mục tiêu, tính tương xứng, trách nhiệm pháp lý và cái giá đối với con người. Đối thoại ngoại giao không bảo đảm thành công, nhưng khi xung đột đã gây thương vong và tác động kinh tế vượt biên giới, việc giữ lại những kênh giảm căng thẳng trở thành lợi ích chung.