Ấn Độ từng cứng rắn với các lãnh đạo người Tamil Sri Lanka Anton Balasingham và Chandrahasan năm 1985

Ấn Độ vốn có lịch sử chăm sóc nhẹ nhàng đối với người tị nạn Sri Lanka. Tuy nhiên vào tháng 8 năm 1985, chính phủ Ấn Độ đã thực hiện một động thái bất thường khi trục xuất hai nhân vật lãnh đạo Tamil Sri Lanka nổi tiếng, Anton S. Balasingham và S.C. Chandrahasan. Đây là những nhân vật quan trọng trong phong trào đấu tranh của người Tamil, với Balasingham sau này trở thành gương mặt quốc tế nổi bật của Tiểu đoàn Giải phóng Tamil Eelam (LTTE) và Chandrahasan là người sáng lập Tổ chức Tái hòa nhập Người tị nạn Eelam (OfERR).

Vào ngày 8/7/1985, Hội nghị Thimpu bắt đầu tại Bhutan với sự chủ trì của chính phủ Ấn Độ do Thủ tướng Rajiv Gandhi lãnh đạo. Hội nghị này được tổ chức nhằm tìm kiếm giải pháp chính trị cho cuộc khủng hoảng sắc tộc tại Sri Lanka. Các đại diện người Tamil tham gia gồm Tiền phong Giải phóng Cách mạng Nhân dân Eelam (EPRLF), Tổ chức Cách mạng Sinh viên Eelam (EROS), LTTE và Tổ chức Giải phóng Tamil Eelam (TELO), cùng thành lập khối Mặt trận Giải phóng Quốc gia Eelam (ENLF), bên cạnh Mặt trận Thống nhất Giải phóng Tamil (TULF).

Tuy nhiên, các vòng đàm phán kéo dài đến 22/8/1985 đã kết thúc mà không đạt được tiến triển cụ thể và trở nên căng thẳng, theo nhận xét của Tổng thư ký TULF, A. Amirthalingam. Ngay sau khi kết thúc, Balasingham cùng Chandrahasan bị yêu cầu rời khỏi Ấn Độ trong vòng 48 giờ. Balasingham được cho là người góp phần gây ra sự đổ vỡ của các cuộc đàm phán, trong khi lý do trục xuất Chandrahasan không được làm rõ.

Động thái này được đánh giá là một cách Ấn Độ gây áp lực lên các nhóm Tamil để đạt được thỏa thuận với chính phủ Sri Lanka. Tuy nhiên, hành động này đã khiến chính phủ Ấn Độ dưới thời Rajiv Gandhi chịu chỉ trích không nhỏ, cả trong và ngoài nước. Chính phủ Sri Lanka bày tỏ sự hài lòng, với Bộ trưởng Thông tin Anandatissa de Alwis nhận xét việc trục xuất là điều tích cực. Ngược lại, các tổ chức Tamil như ENLF, TULF và nhiều đảng phái đối lập tại Tamil Nadu đã lên tiếng phản đối mạnh mẽ. Chủ tịch TULF, M. Sivasithamparam và Amirthalingam bày tỏ sự đau buồn khi Chandrahasan, con trai của cố lãnh tụ S.J.V. Chelvanayagam, bị trục xuất trong khi ông tìm kiếm nơi tị nạn do tình hình chính trị và nguy hiểm cá nhân tại Sri Lanka.

Tại Quốc hội Ấn Độ, vụ việc được tranh luận sôi nổi. Lãnh đạo Janata, Madhu Dandavate, chỉ ra trục xuất vi phạm công ước Liên Hợp Quốc về người tị nạn, dù Ấn Độ không phải là thành viên của công ước này. Các chính trị gia như M.S. Gurupadaswamy, L.K. Advani và P. Upendra cũng lên tiếng ủng hộ việc cho Balasingham và Chandrahasan trở lại Ấn Độ. Trong đó, Vaiko, sáng lập viên của MDMK hiện nay, ngang bằng tình trạng của các lãnh đạo Sri Lanka với việc Ấn Độ đã cho Lạt ma Tây Tạng Dalai Lama tị nạn chính trị.

Chandrahasan đã được gửi trên chuyến bay Air India đến New York nhưng từ chối nhập cảnh Mỹ do lo ngại sử dụng visa đa lần liên quan đến phiên điều trần Quốc hội Mỹ về vấn đề Tamil tại Sri Lanka như một cách không phù hợp. Sau đó, ông được đưa trở lại Ấn Độ trong chuyến bay Air India tiếp theo và hạ cánh tại Chennai vào ngày 28/8/1985, chấm dứt vụ việc cùng với nhiều tranh cãi.

Hành động cứng rắn của Ấn Độ đối với các lãnh đạo người Tamil Sri Lanka trong bối cảnh khủng hoảng sắc tộc phản ánh sự phức tạp của chính sách ngoại giao và quyền tị nạn tại thời điểm đó, cũng như các áp lực chính trị nội bộ và quốc tế mà Ấn Độ phải đối mặt.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.