Singapore ra mắt hướng dẫn 'nhãn dinh dưỡng' cho chatbot AI thế hệ mới

Ngày 20/7, Singapore công bố bộ hướng dẫn tự nguyện nhằm thúc đẩy các nền tảng chatbot sử dụng trí tuệ nhân tạo tạo sinh (GenAI) cung cấp các "thẻ thông tin" minh bạch, tương tự như nhãn dinh dưỡng trên thực phẩm hoặc nhãn thuốc. Theo Cơ quan Phát triển Truyền thông Thông tin Singapore (IMDA), các thẻ này giúp người dùng dễ dàng tìm thấy thông tin quan trọng về chatbot đang sử dụng, khái quát các chức năng, giới hạn và cách thức xử lý dữ liệu.

Phát biểu tại Liên hoan Dữ liệu Singapore, Bộ trưởng Phát triển Kỹ thuật số và Thông tin Josephine Teo cho biết chatbot là ứng dụng GenAI được người dùng gặp nhiều nhất, song họ thường không nắm rõ những hạn chế hoặc cách thông tin cá nhân được sử dụng. Dữ liệu về quyền riêng tư thường nằm rải rác trong các điều khoản dịch vụ và thông báo bảo mật, nhưng nay sẽ được tập trung dễ hiểu trong một thẻ thông tin duy nhất.

Bà Teo so sánh nhãn dinh dưỡng với bao bì thuốc, chỉ ra rằng thẻ thông tin không cần chi tiết khoa học hết mà cần tập trung vào các yếu tố thiết yếu: mục đích sử dụng chatbot, cách dùng, khuyến nghị về liều lượng, các tác dụng phụ tiềm ẩn và hạn chế khi sử dụng.

IMDA nhấn mạnh các thẻ thông tin phải được thiết kế sao cho phù hợp, dễ tiếp cận và cập nhật kịp thời. Người dùng được cung cấp các câu trả lời cần thiết về khả năng và giới hạn của chatbot, độ tin cậy và an toàn, quy trình xử lý dữ liệu cá nhân, cũng như cách liên hệ hoặc khiếu nại khi gặp vấn đề.

Trong khi hướng dẫn hiện mới mang tính tự nguyện, nhiều tổ chức lớn đã bày tỏ ý định áp dụng trong vòng 6-12 tháng tới, trong đó có các cơ quan công như Hội đồng Thư viện Quốc gia, Hội đồng Thúc đẩy Sức khỏe cùng Cơ quan Giao thông Đất Singapore. Các tập đoàn tư nhân nổi bật cũng sẽ tham chiếu các nguyên tắc này để nâng cao tính minh bạch cho chatbot của họ, bao gồm DBS, Google, Meta, OCBC và Hãng hàng không Singapore.

Bên cạnh đó, Bộ trưởng Josephine Teo còn công bố bộ hướng dẫn tư vấn liên quan đến việc thu thập và sử dụng dữ liệu cá nhân một cách có trách nhiệm khi phát triển GenAI. Bà dẫn ví dụ đội ngũ dịch vụ khách hàng muốn dùng các cuộc gọi được ghi âm để cải thiện mô hình GenAI phản hồi nhanh và chính xác hơn.

Bà Teo chỉ rõ: mặc dù khách hàng được thông báo cuộc gọi có thể được ghi âm phục vụ kiểm tra chất lượng, nhưng dữ liệu này cũng chứa nhiều thông tin cá nhân như tên, địa chỉ và chi tiết thanh toán. Do đó, các đội ngũ phải có trách nhiệm minh bạch về việc sử dụng dữ liệu cho đào tạo AI và đặt ra các quy trình xin phép người dùng cụ thể.

Theo IMDA, việc thu thập dữ liệu công khai cho GenAI hiện vẫn được phép mà không cần xin phép, nếu dữ liệu này không bị rào cản kỹ thuật như phí truy cập hay đăng ký. Ngược lại, nếu tồn tại giới hạn truy cập, doanh nghiệp phải đánh giá xem dữ liệu đó có còn được xem là công khai hay không và cần thu thập sự đồng ý khi phù hợp.

Bên cạnh đó, các tổ chức cũng cần thông báo rõ ràng hơn khi sử dụng dữ liệu cá nhân cho mục đích phát triển AI chứ không thể chung chung gọi là "cá nhân hóa dịch vụ" hay "phát triển sản phẩm". Nội dung thông báo phải cụ thể về loại dữ liệu sử dụng, mục đích thu thập, đồng thời bảo đảm người dùng có quyền từ chối hoặc rút lại đồng ý.

Để minh họa, bà Teo cho biết các công ty có thể cập nhật chính sách bảo mật thông tin nhằm giải thích rằng các cuộc gọi có sự đồng thuận ghi âm sẽ được dùng để đào tạo và cải tiến mô hình AI. Đồng thời, hướng dẫn cũng khuyến khích tổ chức điều chỉnh kịch bản xử lý hỏi ý kiến đồng thuận sao cho rõ ràng và phù hợp.

Theo IMDA, nhiều công ty hiện cũng đã cung cấp thông báo tương tự liên quan đến AI, nhưng bộ hướng dẫn mới mở rộng phạm vi trách nhiệm trong toàn chuỗi giá trị AI và nhấn mạnh thẩm định kỹ lưỡng trước khi dựa vào dữ liệu công khai.

Bên cạnh đó, cá nhân có thể yêu cầu truy cập hoặc chỉnh sửa dữ liệu cá nhân ngay cả khi dữ liệu đó đã được dùng cho phát triển GenAI. Mặc dù việc này có thể phức tạp do quy mô dữ liệu lớn, IMDA đề xuất các phương pháp xử lý như quản lý dữ liệu từ đầu nguồn, xem xét yêu cầu theo từng trường hợp và áp dụng kỹ thuật giám sát phù hợp.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.