Điều tra nguyên nhân tai nạn máy bay Voepass năm 2024 chỉ ra đóng băng và sai sót phi hành đoàn

Ngày 9/8/2024, chuyến bay Voepass Flight 2283, sử dụng máy bay ATR 72-500, khởi hành từ Cascavel, phía nam Brazil hướng đến sân bay quốc tế Guarulhos của Sao Paulo, đã gặp nạn tại thị trấn Vinhedo cách trung tâm Sao Paulo khoảng 80 km về phía tây bắc. Hình ảnh ghi lại những khoảnh khắc cuối cùng của chiếc máy bay khi xoay tròn mất kiểm soát trong trạng thái "quay phẳng" lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội, gây chấn động toàn cầu và làm toàn bộ 62 người trên máy bay thiệt mạng.

Trung tâm Điều tra và Phòng ngừa Tai nạn Hàng không Brazil (Cenipa) đã công bố báo cáo cuối cùng xác nhận việc băng tuyết kết tụ trên máy bay cùng nhiều lỗi hệ thống chống đóng băng là nguyên nhân chính. Các phi công đã bật tắt hệ thống này nhiều lần trong chuyến bay khi cảnh báo đóng băng xuất hiện. Báo cáo cũng chỉ ra tổng cộng 19 yếu tố góp phần vào tai nạn, bao gồm trạng thái tinh thần của phi hành đoàn, các yếu tố bên ngoài, thời tiết xấu và sự thiếu sót trong giám sát an toàn hàng không.

Báo cáo cũng tiết lộ một "văn hóa không chính thức" tại Voepass, khi các phi công và kỹ thuật viên thường không ghi chép đầy đủ các sự cố kỹ thuật, đặc biệt là liên quan tới hệ thống chống đóng băng, nhằm mục đích để máy bay có thể tiếp tục hoạt động vào ngày hôm sau. Một số công việc bảo dưỡng bị thực hiện thiếu giám sát, dẫn đến việc các lỗi tiềm ẩn không được xử lý nghiêm túc.

Đáng chú ý, máy bay bị tai nạn còn có lỗi ở hệ thống gạt nước kính chắn gió khi xuất phát, dù lỗi này không trực tiếp gây ra vụ việc nhưng cho thấy công tác kiểm tra trước chuyến bay chưa đạt chuẩn. Văn phòng quản lý hàng không Brazil (ANAC) đã đình chỉ hoạt động của Voepass từ tháng 3/2025 do lo ngại về an toàn.

Trong chuyến bay định mệnh, phi công đã không thực hiện đúng các quy trình khi có tới tám cảnh báo "tốc độ bay thấp khi leo cao". Họ cũng không có phản ứng thích hợp sau cảnh báo "hiệu suất giảm" của máy bay, dù nhận định băng tuyết đang tích tụ trên cánh. Các đoạn ghi âm trong buồng lái thể hiện cơ trưởng báo cáo hệ thống chống đóng băng bị hỏng, trong khi phi công phụ thừa nhận quên kích hoạt hệ thống này.

Cenipa cho rằng phi hành đoàn có thể bị ảnh hưởng bởi hiện tượng "mù nghiêm trọng" và "điếc nghiêm trọng" do khối lượng công việc lớn, khiến họ bỏ lỡ các cảnh báo quan trọng trong quá trình xử lý tình huống.

Cenipa đã đề nghị Cơ quan An toàn Hàng không Liên minh châu Âu (EASA) phối hợp với nhà sản xuất ATR rà soát lại quy trình xử lý tình huống "hiệu suất giảm" nhằm giảm thiểu rủi ro tương tự trong các chuyến bay sau này. ATR là liên doanh giữa Airbus của châu Âu và Leonardo của Italy.

ANAC sẽ tiến hành đánh giá kỹ lưỡng các phát hiện và khuyến nghị trong báo cáo, dự kiến hoàn thành trong vòng 120 ngày. Đây là bước cần thiết để nâng cao tiêu chuẩn an toàn cho hàng không khu vực cũng như tránh tái diễn tai nạn tương tự.

Tháng 4/2025, Voepass đã nộp đơn xin bảo hộ phá sản sau khi bị ANAC cấm khai thác, đánh dấu sự kết thúc của một hãng bay gặp nhiều chỉ trích về an toàn.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.