Sản xuất thủ công quả địa cầu tại Đức: Sự tỉ mỉ từ từng milimet thay đổi thế giới

Trước sự tỉ mỉ của công đoạn làm địa cầu tại công ty Räthgloben ở Markranstädt, gần Leipzig, người thợ thủ công Claudia phải khéo léo dán mười hai mảnh giấy hình elip lên bề mặt quả cầu bằng nhựa hoặc thủy tinh. Quá trình này gọi là kaschieren (dán phủ) đòi hỏi sự chính xác cực kỳ cao, bởi giấy tràn keo có thể dễ bị rách nếu xử lý không cẩn thận. Claudia cho biết, người làm cần có con mắt quan sát tinh tường và tay nghề vững để điều chỉnh áp lực của từng điểm tiếp xúc trên quả cầu.

Bất kỳ sai sót nhỏ nào trong quá trình dán đều khiến quả địa cầu bị hỏng: nếu mười hai mảnh giấy dán quá chồng lên nhau, sẽ xuất hiện những dải sọc dày làm mất mỹ quan. Tệ hơn, khi rối loạn có thể dẫn đến thiếu sót chữ viết tên các thành phố hay quốc gia trên quả cầu. Vì vậy, Claudia luôn kiểm tra kỹ lưỡng bằng cách đặt quả cầu lên đèn để soi chính xác từng vị trí.

Công ty Räthgloben, ra đời từ năm 1917 tại Leipzig, bắt đầu với sản xuất tủ đồ dùng giảng dạy, rồi từ thập niên 1920 đã sản xuất quả địa cầu. Người sáng lập Paul Räth cũng được biết đến là người đầu tiên thương mại hóa quả địa cầu phát sáng. Nhà xuất bản Räthgloben ngày nay lưu giữ nhiều giá trị lịch sử quan trọng trong lĩnh vực này, được thể hiện qua các bộ sưu tập tại Bảo tàng Địa cầu thuộc Thư viện Quốc gia Áo, được xem là bảo tàng duy nhất trên thế giới chuyên về địa cầu.

Trong số gần 820 hiện vật của bảo tàng, 50 quả địa cầu của Räth được trưng bày, bao gồm các mẫu địa cầu Trái Đất, thiên cầu và mặt trăng, trong đó một quả địa cầu phát sáng từ năm 1925 được trưng bày thường xuyên tại Vienna.

Dù trải qua nhiều biến động lịch sử như Chiến tranh Thế giới thứ hai và sự chia cắt nước Đức, Räthgloben vẫn tồn tại, được quốc hữu hóa thời Đông Đức rồi tư nhân hóa sau tái thống nhất. Sau khi gặp khó khăn và phá sản năm 1999, công ty được công ty Ý Tecnodidattica mua lại gần như toàn bộ. Hiện ở Đức chỉ còn hai nhà sản xuất quả địa cầu là Räthgloben và Columbus Verlag ở miền Nam.

Räthgloben có năm nhân viên toàn thời gian, sản xuất khoảng 1.000 quả địa cầu mỗi năm bằng tay. Bên cạnh đó, các quả địa cầu sản xuất bằng máy tại Italy cũng được phân phối tại thị trường nói tiếng Đức qua công ty tại Sachsen. Các sản phẩm này được bán qua các kênh thương mại điện tử, cửa hàng sách, cửa hàng đồ chơi và thiết bị giáo dục.

Người đứng đầu nhà xuất bản, Thomas Härtel, cho biết việc địa chính trị thay đổi liên tục tạo ra thách thức lớn. Ông nhấn mạnh rằng công ty tuân thủ bản đồ chính thức của Đức và Liên minh Châu Âu, như việc coi Crimea thuộc Ukraine hay giữ tên Vịnh Mexico, mặc dù Tổng thống Mỹ Donald Trump từng đổi tên vùng này thành "Golf von Amerika".

Những thay đổi về tên quốc gia hoặc thủ đô như sự tách khỏi của Nam Sudan, hoặc đổi tên Macedonia thành Bắc Macedonia sau tranh chấp với Hy Lạp được công ty cập nhật vào các lần sản xuất kế tiếp. Tuy nhiên, công ty không thể thay thế toàn bộ 300 quả địa cầu chỉ vì thủ đô của Kazakhstan thay đổi.

Theo Bảo tàng Địa cầu Vienna, bản đồ kỹ thuật số và địa cầu cổ phục vụ những chức năng khác nhau. Google Maps giúp dễ dàng trong công việc thường ngày, còn địa cầu lịch sử mở ra góc nhìn về tri thức, văn hóa và quan điểm thế giới tại thời điểm tạo ra chúng. Địa cầu không chỉ phản ánh kiến thức địa lý mà còn thể hiện quan điểm thế giới, trình độ khoa học và nghệ thuật của từng thời kỳ.

Ở xưởng sản xuất nhỏ của mình, Räthgloben nhận các đơn đặt hàng đặc biệt. Ví dụ, Bảo tàng Lịch sử Thành phố Leipzig đã đặt một địa cầu mô tả "vành đai cà phê" cho bảo tàng cà phê của họ tại "Zum Arabischen Coffe Baum", thể hiện những vùng trồng cà phê quanh xích đạo.

Thường thì quả địa cầu được mua làm quà tặng hoặc kỷ niệm. Một khách hàng cá nhân từng cung cấp dữ liệu chuyến đi vòng quanh thế giới để công ty làm một quả địa cầu thủ công đánh dấu các điểm dừng chân của anh, giúp ông có thể theo dõi lại hành trình ưa thích của mình trên quả địa cầu cá nhân.