Xung đột tại Quốc hội Mỹ về vai trò của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia trong tranh luận văn hóa

Ngày 11/7, Anthea Hartig, giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Mỹ thuộc Smithsonian Institution, đã xuất hiện trước Ủy ban Hiệu quả Chính phủ dưới quyền kiểm soát của đảng Cộng hòa. Phiên điều trần này đánh dấu bước leo thang mới nhất trong cuộc tranh cãi kéo dài nhiều tháng về cách thức lưu giữ và trình bày lịch sử Mỹ. Các thành viên đảng Cộng hòa cáo buộc bảo tàng, do nhà nước tài trợ một phần, đã tiến hành “chủ nghĩa chính trị cực đoan” trong các trưng bày và hoạt động của mình.

Báo cáo từ hội đồng cố vấn nội chính của Tổng thống Donald Trump đầu tháng 7 nhấn mạnh bảo tàng này đang theo đuổi những nội dung chính trị, chỉ trích các nỗ lực được cho là nhằm tái cấu trúc lại quá khứ nước Mỹ theo hướng phù hợp với quan điểm của phe cánh tả.

Phiên điều trần không chỉ tập trung vào nội dung lịch sử mà còn phản ảnh nhiều khía cạnh gay gắt của cuộc tranh luận văn hóa ở Mỹ. Nancy Mace, nghị sĩ đảng Cộng hòa thuộc phong trào MAGA, đặt ra các câu hỏi mang tính chất thách thức như: “Bạn có nghĩ đàn ông có thể trở thành phụ nữ không?”, “Phụ nữ nghĩa là gì?”, “Có bao nhiêu giới tính?”, “Bảo tàng có đang lạm dụng tính dục trẻ em không?”.

Mace và một số đồng nghiệp trong đảng cũng phản ánh qua các vật trưng bày gây tranh cãi như hình ảnh drag queen và một mô hình người đàn ông màu đen mặc đồ Bondage – các triển lãm thuộc bộ phận giải trí Mỹ. Những hình ảnh này được các nghị sĩ liên hệ với việc khai thác tình dục trẻ em, tạo nên bức tranh tiêu cực về hoạt động trưng bày của bảo tàng.

Trước những cáo buộc gay gắt, bà Hartig cho biết các hiện vật và nội dung tại bảo tàng trải qua quy trình kiểm duyệt nghiêm ngặt dựa trên các bằng chứng lịch sử và nhằm giúp khách tham quan hiểu rõ về các giá trị dân chủ, quyền công dân và bản sắc quốc gia Mỹ. Bà nhấn mạnh lịch sử không bị thay đổi mà được bổ sung các nhân chứng và góc nhìn mới, đa dạng hơn.

Bà thừa nhận có những triển lãm có thể gây khó chịu với một số người do cách tiếp cận chủ đề nhạy cảm. Ví dụ, bài viết nhật ký của một cô bé 13 tuổi muốn trở thành con trai trong triển lãm “Girlhood” từng trình chiếu năm 2023 là một điển hình được một số nghị sĩ chỉ trích.

Bà Hartig cũng khẳng định triển lãm đó không dành cho trẻ nhỏ và có thiết kế nhiều cảnh báo cho phụ huynh trước khi khách tham quan tiếp xúc với các nội dung nhạy cảm.

Báo cáo từ hội đồng cố vấn của Tổng thống Trump còn cáo buộc bảo tàng thúc đẩy các hoạt động chống phân biệt chủng tộc trắng, ủng hộ người nhập cư trái phép và phong trào chuyển giới, góp phần tạo nên cảm giác xấu hổ về quốc gia và làm giảm giá trị thành tựu của Hoa Kỳ trên trường quốc tế. Tuy nhiên, ban lãnh đạo bảo tàng đã bác bỏ các cáo buộc này một cách quyết liệt.

Ủy ban trưởng Tim Burchett, người điều hành phiên điều trần, đặt câu hỏi vì sao bà Hartig vẫn giữ chức giám đốc bảo tàng trong khi từng nói rằng tình yêu dành cho nước Mỹ là khó khăn vào năm 2022. Bà Hartig nhấn mạnh chức vụ tại bảo tàng là vinh dự lớn, bà yêu nước không điều kiện và không nhượng bộ phe phái trong các tranh luận chính trị.

Khi được thúc ép trả lời liệu Mỹ có phải là quốc gia vĩ đại nhất thế giới không, bà từ chối nhận xét, cho rằng vai trò một nhà sử học là đánh giá bằng chứng chứ không đưa ra nhận định chủ quan. Bà khẳng định bảo tàng không nghiêng về bên nào trong tranh luận chính trị và giữ tính trung lập.

Phiên điều trần minh chứng rõ nét cho sự chia rẽ sâu sắc trong cách nhìn nhận lịch sử và các giá trị văn hóa xã hội tại Mỹ hiện nay.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.