Nắng nóng kỷ lục tại Barcelona và tác động lên El Raval
Vào ngày 8/7, thành phố Barcelona, Tây Ban Nha, ghi nhận mức nhiệt độ cao nhất lịch sử với 40,7 độ C trong đợt nắng nóng đến từ châu Âu năm 2025. Tỉnh Barcelona đã xác nhận khoảng 205 ca tử vong liên quan đến nhiệt độ cao trong tháng này. Một nghiên cứu công bố năm 2024 dự báo rằng Barcelona có thể chịu hơn 246.000 cái chết do nhiệt độ từ năm 2015 đến 2099, do vị trí địa lý vùng Địa Trung Hải kết hợp mật độ dân cư cao và hiệu ứng đảo nhiệt đô thị gây ra.
Trong nội thành Barcelona, mức độ rủi ro tử vong do nhiệt độ không đồng đều giữa các khu vực. Theo Chỉ số Khả năng tổn thương vì khí hậu (IVAC) phát triển từ năm 2022, El Raval - một khu phố nằm trong khu phố cổ của thành phố - là khu vực có nguy cơ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, đặc biệt vào ban đêm.
Những yếu tố làm tăng sự nhạy cảm với nắng nóng tại El Raval
El Raval là khu phố có mật độ dân cư thuộc top 15 cao nhất Barcelona, đồng thời sở hữu mức thu nhập trung bình hàng năm chỉ 15.050 euro, thấp thứ hai trong thành phố theo số liệu từ Viện Thống kê Quốc gia Tây Ban Nha. Không gian xanh ở đây cũng hạn chế, theo dữ liệu từ Cơ quan Y tế Công cộng vùng Catalonia.
Độ thoáng mát trong nhà cũng là một vấn đề lớn. Các căn hộ tại đây thường thiếu cách nhiệt và lưu thông không khí chéo, khiến nhiệt độ trong phòng tăng cao và gây cảm giác ngột ngạt khi trời nắng nóng.
Đặc biệt, El Raval còn là một trung tâm cộng đồng người nhập cư lớn với 67% cư dân sinh ra ở nước ngoài, chủ yếu từ Pakistan, Philippines và Ấn Độ.
Cuộc sống giữa bão nhiệt: những nơi trú ẩn tránh nóng của cộng đồng
Tại đường phố nhỏ trong El Raval, Hội Văn hóa, Giáo dục và Xã hội Phụ nữ Pakistan (ACESOP) là điểm đến thường xuyên của nhiều người vào mỗi dịp cuối tuần. Nơi đây, những người phụ nữ di cư có thể tránh nóng trong phòng có quạt máy, trò chuyện, ăn uống và chia sẻ sự hỗ trợ lẫn nhau.
Huma Jamshed Bashir, nhà sáng lập ACESOP, cho biết nhiều người dân trong cộng đồng phải đi bộ 20 phút ra ngoài khu vực để vào trung tâm thương mại có điều hòa hoặc ra bãi biển để thoát khỏi căn hộ chật chội và nóng bức. Những người không đủ sức đi xa thì ngồi dọc Rambla del Raval, con đường có vài hàng cây hiếm hoi trong khu vực.
Tính đến ngày 20/7, Barcelona đã có 25 đêm nhiệt đới với nhiệt độ thấp nhất dao động 20-24,9 độ C và 25 đêm “torridas” cực nóng với nhiệt độ thấp từ 25 đến gần 30 độ C, gần bằng tổng số 36 đêm nắng nóng cả năm 2025.
Reena Mazhar, đến từ Lahore, Pakistan và sống trong căn hộ chật chội cùng chồng và 4 người khác, chia sẻ không có quạt và chỉ biết tìm cách làm mát bằng nước hoặc ra ngoài tìm nơi có không khí dễ thở.
Điểm tránh nóng và những hạn chế về tiếp cận
Barcelona vận hành khoảng 500 trung tâm tránh nóng như thư viện, bảo tàng, công viên, gồm 15 điểm trong El Raval. Tuy nhiên, theo nghiên cứu của kiến trúc sư Blanca Arellano Ramos của Đại học Bách khoa Catalonia, chỉ có 15% người cao tuổi có thể tiếp cận một trung tâm như vậy trong vòng 10 phút đi bộ vào ban đêm do phần lớn các điểm này đóng cửa lúc tối.
Chất lượng của các điểm tránh nóng cũng là vấn đề, khi cần có chỗ ngồi, nước uống và nơi rửa mặt, không chỉ đơn thuần là không gian mở ra bầu không khí mát mẻ. Một số trung tâm còn đóng cửa trong mùa hè nên người cao tuổi, nhóm dễ bị tổn thương nhất, vẫn gặp khó.
Người dân lớn tuổi như Margarita Medina, 70 tuổi, cư ngụ lâu năm tại El Raval, khó sử dụng điều hòa vì ảnh hưởng bệnh lý về phổi khiến bà cảm thấy khó chịu khi dùng máy lạnh. Cuộc sống trong môi trường nóng bức trở nên đặc biệt hiểm nguy đối với người cao tuổi có bệnh mãn tính.
Giải pháp dài hạn và những khát vọng thay đổi cảnh quan đô thị
Biện pháp được đề xuất là gia tăng không gian xanh cho thành phố nhằm giảm nhiệt đô thị. Tuy nhiên, theo Pere de Mas, điều phối viên cây xanh của Hội đồng thành phố Barcelona, khó khăn về chi phí, quản lý và khí hậu khắc nghiệt vào mùa đông sẽ khiến việc trồng cây thích hợp cho khí hậu nóng trở nên thách thức.
Hiện thành phố hướng tới việc bổ sung 36% cây thân gỗ phù hợp với khí hậu ấm cho quận Ciutat Vella, nơi có El Raval, trong kế hoạch thích ứng với biến đổi khí hậu.
Cộng đồng tự quản: Phòng tránh nhiệt trong không gian xanh Agora Juan Andres Benitez
Tại El Raval, một không gian xanh do cộng đồng tự quản mang tên Agora Juan Andres Benitez đang đứng trước nguy cơ bị giải tỏa vào ngày 8/10. Khu đất này được cư dân địa phương cải tạo từ khu đất bỏ hoang thành không gian xanh, giúp làm dịu nhiệt và tăng cường sinh thái, đồng thời phục vụ nhiều hoạt động xã hội.
Đây cũng là nơi lưu giữ giá trị cộng đồng khi người dân tổ chức miễn phí 16.000 bữa ăn mỗi năm, cung cấp các hoạt động giáo dục, y tế và hỗ trợ thiết thực cho những người dễ bị tổn thương như người nhập cư không có giấy tờ, người vô gia cư và các gia đình có thu nhập thấp.
Người dùng không gian này lo lắng nếu bị giải tỏa sẽ mất đi nơi trú ẩn tránh nóng và đầu mối kết nối cộng đồng thiết yếu.
Phản ánh về sự quan trọng của không gian này, cư dân lâu năm Margarita Hernandez nhấn mạnh Agora là nơi xây dựng sự gắn kết xã hội, điều rất cần thiết với khu vực như El Raval.
Với số lượng cư dân đa dạng và các điều kiện sống khắc nghiệt do nắng nóng gia tăng, câu chuyện của El Raval là minh chứng sinh động cho những thách thức mà các thành phố ven Địa Trung Hải đối mặt trong cuộc khủng hoảng khí hậu toàn cầu.
