Dấu vết thời gian của cột mốc đo mực nước trên sông Hán: Biến mất và ký ức hàng trăm năm

Trong các số liệu được báo đăng tải, mực nước sông Hán đo vào các thời điểm khác nhau trong ngày 18 và 19/7/1926 dao động từ 24 đến 27 thước Hàn Quốc (척) và phân (촌). Ví dụ như lúc 14h ngày 18/7 là 26 thước 4 phân, 18h cùng ngày tăng lên 26 thước 8 phân, và giảm xuống 24 thước 8 phân vào sáng 19/7.

Những con số thay đổi liên tục thể hiện cảnh báo về mực nước sông Hán trong thời kỳ bị ảnh hưởng bởi lũ lụt nghiêm trọng. Một số khu vực ven sông, như Đông Bộ Nhị Thôn Đông và Trung Bộ Nhị Thôn Đông đã có nhiều người phải di tản, bao gồm 26 người và 12 người theo thứ tự, đến các vùng khác như Noryangjin và Itaewon. Với phần lớn khu vực Tây Bộ Nhị Thôn Đông, có đến 305 hộ gia đình buộc phải rời bỏ nhà cửa hoàn toàn. Tại Mp’o, những người tị nạn được đưa vào các trường học công lập để tránh lũ và chờ nước rút. Giao thông cũng bị gián đoạn nghiêm trọng, bao gồm sự cố tê liệt tuyến đường sắt và các cây cầu bị cuốn trôi.

Theo ghi nhận lịch sử, việc sử dụng cột mốc đo mực nước (수표) trên sông Hán bắt đầu từ năm 1441 (năm thứ 23 triều vua Sejong). Các cột gỗ với thước đo độ cao nước (đơn vị là척, 촌, phân) được đặt ở các điểm như dưới cầu Majeonggyo và trên sông Hán để theo dõi mực nước. Đáng chú ý, công việc đọc và ghi lại mực nước là nhiệm vụ chuyên trách, do những người được chỉ định thực hiện với hình phạt nếu không cẩn thận theo dõi. Vào thời kỳ vua Yeongjo, một người quan trắc tên Mun Pal-geum đã bị xử lý vì thiếu trách nhiệm trong việc đo nước.

Cột đo hiện còn lại tại Cheonggyecheon được xây lại vào năm 1833 bằng đá hoa cương, có các vạch chỉ nước khô, nước bình thường và nước cao, thể hiện cảnh báo sớm cho người dân.

Vào mùa hè năm 1925, một trận đại hồng thủy xảy ra tại Seoul do mưa lớn, khiến mực nước sông Hán chạm đỉnh 38,82 thước (tương đương 11,76m), theo tiêu chuẩn cột mốc bên cầu sông Hán. Có khoảng 40.000 người bị mất nhà cửa chỉ riêng tại Seoul. Do đó, những con số như 26 thước 8 phân vào mùa hè năm 1926, được ghi trên cột mốc, tạo nên nỗi lo lắng cho người dân còn ám ảnh bởi thảm họa năm trước.

Qua công tác tìm kiếm ảnh lưu trữ, cây cột đo mực nước như trong bức ảnh 1926 không còn xuất hiện nữa. Tuy nhiên, các bức ảnh của cầu sông Hán từ những năm 1930 đã cho thấy hình ảnh bình yên, với xe điện chạy dọc cầu, cùng hệ thống cột điện thoại dọc hai bên cầu. Từ năm 1964, ảnh chụp từ máy bay trực thăng cho thấy hiện trạng nước sông sắp chạm mức báo động. Đến năm 1972 có ảnh ghi nhận mưa to kỷ lục khiến cầu đóng cửa cấm toàn bộ phương tiện giao thông do ngập lụt. Các sự kiện khác như biểu tình người công nhân trên cầu năm 1976 hay hình ảnh người đi bộ đi làm trong tình trạng giao thông bị gián đoạn năm 1990 cũng được ghi lại.

Một bức ảnh ngày 21/8/1972 ghi lại một người lính trung úy thuộc đơn vị công binh của quân đội, tên An Ju-gaek (安柱客), đang làm nhiệm vụ đo mực nước gần cầu sông Hán. Việc này cho thấy truyền thống kéo dài hơn 500 năm vẫn duy trì có người trực tiếp đo đạc mực nước cho đến những năm 1970. Hiện nay, công tác quan trắc thủy văn đã được hiện đại hóa với các thiết bị tự động do Trung tâm Kiểm soát Lũ Sông Hán quản lý, theo dõi qua hệ thống tin nhắn điện thoại khi mực nước đạt mức nguy hiểm. Công việc đo mực nước bằng mắt thường và các cột số đã không còn được sử dụng.

Hiện chưa có câu trả lời chính xác về thời điểm hay nguyên nhân cụ thể khiến cột mốc đo mực nước bên dưới cầu sông Hán biến mất. Có thể do lũ cuốn trôi, công trình sửa chữa hoặc được thay thế bằng các thiết bị mới. Người viết kêu gọi những ai có thông tin bổ sung hãy chia sẻ và cùng nhớ lại ký ức lịch sử qua những bức ảnh đen trắng quý giá này.

Tham khảo: - Dong-A Ilbo, 20/7/1926 - 우리역사넷, "수표와 수표교" - 서울특별시 미래한강본부, 『한강 이야기 총서 4』(2024) - Kho ảnh Dong-A Ilbo (1930, 1965, 1968, 1972, 1976, 1990)

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.