Paco Cerdà tái hiện hành trình 11 ngày sau cái chết của José Antonio Primo de Rivera

Trong tác phẩm mới mang tên "Presentes", nhà văn người Valencia, Paco Cerdà, mô tả công phu hành trình kéo dài mười một ngày từ 20 đến 30/11/1939, kể về khoảng thời gian sau khi José Antonio Primo de Rivera qua đời. Qua nhiều sự kiện và nhân vật lịch sử, tác phẩm khắc họa những biểu hiện khác nhau của sự phản kháng, cảnh báo, tôn vinh lẫn chiến thuật chính trị xoay quanh lễ rước linh cữu. Từ những người chịu trách nhiệm khiêng quan tài đến những kẻ tận dụng dịp này để củng cố quyền lực, hay những người chọn cách lẩn tránh hoặc gây áp lực, tất cả tạo nên một bức tranh đa chiều về xã hội Tây Ban Nha thời hậu nội chiến.

Cuốn sách được xây dựng dựa trên nghiên cứu tài liệu công phu, với 26 trang liệt kê nguồn tham khảo được trích dẫn chi tiết, giúp độc giả tiếp cận sâu sắc bối cảnh lịch sử khó khăn của Tây Ban Nha thời kỳ 1936-1939. Tác phẩm không chỉ tái hiện sự kiện mà còn đặt chúng trong bối cảnh phức tạp của những mâu thuẫn, thù hận, huyền thoại, sự thật và dối trá xen lẫn niềm tin và đau thương.

Tác phẩm cũng khơi gợi nhiều suy ngẫm về cách thức áp dụng quyền lực và truyền tải ý tưởng trong bối cảnh xã hội chia rẽ sâu sắc. Cerdà trích dẫn quan điểm của những người theo phe cực đoan cánh hữu, nêu bật sự chuyển hóa từ cá nhân đến biểu tượng và ý tưởng, cũng như nỗ lực của các phe đối lập nhằm làm giảm hoặc xoá bỏ ảnh hưởng đó.

Bên cạnh đó, "Presentes" còn cho thấy mối quan hệ giữa quyền lực và sự hồi sinh thông qua các nghi lễ, sự biểu tượng và kể cả sự huyền thoại hóa nhân vật, qua đó bộc lộ tham vọng duy trì trật tự mới và cảnh báo những ai chống đối. Các chủ đề về trả thù, xây dựng lại quốc gia và niềm tin vào tương lai được thể hiện xuyên suốt tác phẩm, đồng thời hé mở các chỉ dẫn về nhiệm vụ và giá trị cần duy trì trong xã hội hậu chiến.

Khi phản ánh những lời động viên, lời huấn thị và các chiến lược đối phó với kẻ thù, tác phẩm làm nổi bật cách các phe phái định nghĩa về kẻ địch, cũng như việc sử dụng bạo lực nhằm thiết lập quyền lực thông qua sự áp đặt và loại trừ. Từ việc cổ vũ sự cống hiến và hy sinh cho Tổ quốc đến việc xây dựng thần thoại quyền lực chịu trách nhiệm với vận mệnh quốc gia, tất cả tạo thành một hệ thống giá trị phức tạp chi phối xã hội lúc bấy giờ.

Tác giả cũng đề cập đến các chiến thuật vận động cảm xúc và tạo dựng sự hoà hợp tập thể, bao gồm sự thao túng tâm lý, xây dựng nghi lễ và sự biểu tượng mang tính tôn giáo. Mọi yếu tố này nhằm tăng cường sự trung thành và củng cố quyền lực của phe cầm quyền mới, đồng thời nhấn mạnh tính cấp thiết của sự thống nhất quốc gia.

Đằng sau câu chuyện lịch sử, "Presentes" còn là một cảnh báo và lời khuyên dành cho các thế hệ tương lai. Tác phẩm nhấn mạnh sự tồn tại của những bóng ma quá khứ với hận thù và sự oán giận, cũng như sự cần thiết của lòng can đảm để không lặp lại những sai lầm cũ. Với nét cọ sắc sảo, Cerdà gợi nhắc rằng dù có những lúc lịch sử đầy u tối, vẫn luôn có ánh sáng để bắt đầu một chương mới.

Cuốn sách cũng đặt ra câu hỏi về mức độ ảnh hưởng và tác động lâu dài của những sự kiện này đối với xã hội Tây Ban Nha và cả các quốc gia như Colombia hiện đại, khi xung đột và chia rẽ vẫn là những thử thách lớn. Qua đó, tác phẩm kiến nghị sự cần thiết của các giá trị hòa giải và hiểu biết trong việc xây dựng tương lai chung.

"Presentes" do Alfaguara xuất bản năm 2026, thuộc bộ sưu tập Mapa de las Lenguas, đánh dấu một bước đột phá trong cách nhìn nhận lịch sử và văn hóa chính trị thông qua một câu chuyện được kể bằng sự tỉ mỉ, khách quan và sâu sắc của Paco Cerdà.