Nguy cơ mới từ đe dọa của phiến quân Houthis ở Biển Đỏ tác động tới giá dầu và lạm phát toàn cầu

Vào ngày thứ Hai vừa qua, nhóm phiến quân Houthis ở Yemen được Iran hậu thuẫn đã tuyên bố áp đặt một "lệnh phong tỏa hàng hải" nhằm vào các tàu của Saudi Arabia, đánh dấu một bước leo thang nguy hiểm trong xung đột kéo dài giữa Mỹ và Iran.

Houthis tuyên bố sẽ nhắm vào các tàu của Saudi Arabia đi qua eo biển Bab el-Mandeb, còn gọi là "Cửa Ngõ Nước Mắt", tuyến đường biển nối Biển Đỏ với vịnh Aden. Hành động này có thể gây gián đoạn nghiêm trọng đối với dầu thô Saudi Arabia vận chuyển qua Biển Đỏ, nơi gần đây đã trở thành tuyến chính sau khi một phần lượng dầu xuất khẩu được chuyển hướng để tránh eo biển Hormuz.

Bộ Ngoại giao Saudi Arabia đã lên tiếng phản đối mạnh mẽ hành động này, khẳng định sẽ thực hiện mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ các tàu của mình. Tuy nhiên, hiệu quả của các biện pháp này vẫn còn là dấu hỏi lớn, nhất là khi trong quá khứ, chỉ cần các mối đe dọa cũng đủ làm gián đoạn hoạt động vận tải và tăng chi phí ở khu vực Biển Đỏ.

Eo biển Bab el-Mandeb, nghĩa là "Cửa Ngõ Nước Mắt" theo tiếng Ả Rập, là lối đi hẹp giữa Yemen về phía đông bắc và Djibouti cùng Eritrea phía tây nam. Eo biển này cùng với Biển Đỏ và kênh đào Suez tạo thành tuyến đường biển quan trọng nối liền châu Âu với châu Á và châu Đại Dương.

Trong năm nay, vai trò của Biển Đỏ càng được khẳng định khi Saudi Arabia, một trong những nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới, ngày càng phụ thuộc vào tuyến đường này để xuất khẩu dầu thô. Trung Quốc là thị trường mua dầu lớn nhất của Saudi Arabia, bên cạnh các quốc gia châu Á khác như Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ và Singapore.

Do những xáo trộn kéo dài tại eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển khoảng 20% dầu và khí đốt thế giới – Saudi Arabia đã ưu tiên chuyển hướng xuất khẩu dầu sang Biển Đỏ để đảm bảo ổn định nguồn cung. Đường ống dầu chạy từ Abqaiq phía đông tới cảng Yanbu ven Biển Đỏ đã được phục hồi công suất toàn phần từ đầu năm nay, với cảng Yanbu hiện tiếp nhận hơn 70% lượng dầu thô xuất khẩu của Saudi Arabia.

Hiện tại, nhóm Houthis mới chỉ công bố phong tỏa đối với tàu thuyền Saudi Arabia, chưa mở rộng đến các quốc gia khác. Tuy nhiên nếu lệnh phong tỏa này được áp dụng rộng rãi hơn, sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động vận chuyển hàng hóa chế tạo, sản phẩm tiêu dùng, điện tử và máy móc toàn cầu.

Một lộ trình thay thế để tránh Biển Đỏ là vòng qua mũi Hảo Vọng của Nam Phi, nhưng đây là hành trình dài hơn nhiều, tốn kém và mất thời gian hơn. Điều này có thể dẫn đến phí vận chuyển tăng cao và rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu.

Chi phí bảo hiểm cho các tàu qua eo biển Hormuz đã tăng vọt kể từ khi xung đột gia tăng, lên mức 3–10% giá trị tàu, chưa kể chi phí hàng hóa trên tàu. Chi phí bảo hiểm tại Biển Đỏ cũng đã tăng theo sau thông tin lệnh phong tỏa của Houthis.

Khi công ty bảo hiểm tăng giá, chi phí này thường được cộng dồn vào giá cuối cùng của hàng hóa. Điều này có thể làm gia tăng áp lực lạm phát ở nhiều quốc gia trên thế giới, khiến giá cả tiêu dùng tiếp tục leo thang.

Hiện vẫn chưa rõ mức độ hiệu quả của lệnh phong tỏa do Houthis đưa ra, cũng như mức độ leo thang xung đột trong thời gian tới. Tuy nhiên, việc áp đặt lệnh phong tỏa mới trên tuyến đường Biển Đỏ đã làm giảm hy vọng về khả năng sớm chấm dứt các gián đoạn kinh tế liên quan đến cuộc xung đột ở Trung Đông.

Nhiều doanh nghiệp và chính phủ trên toàn cầu được khuyến nghị tiếp tục tăng cường khả năng chống chịu chuỗi cung ứng, đồng thời xem xét các phương án dài hạn cho việc tìm nguồn cung và vận chuyển hàng hóa quan trọng, đặc biệt là dầu mỏ.

Bên cạnh đó, việc giảm dần sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và đẩy mạnh chuyển đổi sang năng lượng tái tạo trong lĩnh vực vận tải, logistics và sản xuất cũng được nhấn mạnh là chiến lược cần thiết cho tương lai.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.