Hệ thống nhập cư Mỹ rối ren gây hậu quả nghiêm trọng và lời kêu gọi cải cách

Chiều ngày 9/12/2021, khi đang giữ chức Đại sứ Mỹ tại Mexico được ba tháng, tác giả bài viết nhận được tin khẩn từ Bộ trưởng Ngoại giao Mexico về một vụ tai nạn nghiêm trọng liên quan đến người di cư được đưa lậu từ Guatemala qua Mexico. Sự việc xảy ra tại thành phố Tuxtla Gutiérrez, cách biên giới Mexico-Guatemala khoảng 140 dặm, khi một xe container chở hơn 160 người di cư Guatemala đã bị tai nạn. Hậu quả là 56 người thiệt mạng, trên 100 người khác bị thương nghiêm trọng.

Những người đưa lậu, còn gọi là “coyotes”, đã thu mỗi người di cư khoảng 15.000 USD để nhồi nhét họ vào trong các xe tải trong nhiều ngày liền nhằm vận chuyển họ qua Mexico đến biên giới Mỹ. Nạn nhân trong vụ tai nạn này thể hiện sự đau đớn không chỉ thể chất mà còn tinh thần to lớn, minh chứng rõ nét cho tình cảnh nguy hiểm mà những người di cư phải chịu đựng.

Tác giả từng đến thăm bệnh viện tại Tuxtla Gutiérrez, nơi hai nạn nhân đặc biệt gây chú ý: một bà mẹ trẻ tên Vanessa và con trai nhỏ Damián của cô. Vanessa bị thương nặng ở phần đầu, trong khi đứa trẻ may mắn không bị tổn thương. Cô và con đang trên đường tới Wisconsin để đoàn tụ với chồng đang làm việc tại một trang trại sữa. Vanessa chưa gặp lại chồng kể từ khi anh rời Guatemala sang Mỹ, và Damián chưa từng gặp cha mình.

Tác giả đã chia sẻ với Vanessa rằng hệ thống nhập cư Mỹ hiện tại đang gặp nhiều vấn đề trầm trọng, và bày tỏ hy vọng sớm có thể cải thiện để không còn những bi kịch như vậy. Đồng thời, ông cũng khuyên cô không nên tiếp tục mạo hiểm như thế lần nữa bởi nguy hiểm là rất lớn.

Bài viết chỉ rõ sự đứng ngoài cuộc và chính trị hóa vấn đề biên giới di cư của cả đảng Cộng hòa và Dân chủ Mỹ trong nhiều thập kỷ. Đảng Cộng hòa, dưới thời ông Donald Trump, đã biến vấn đề biên giới thành công cụ chính trị, khai thác nỗi sợ người nhập cư để giành chiến thắng trong các cuộc bầu cử, xem biên giới lộn xộn như lợi thế chính trị. Trong khi đó, đảng Dân chủ lại thiếu sự lãnh đạo và sức mạnh chính trị để tìm ra giải pháp hiệu quả, để đối thủ chính trị chiếm ưu thế về vấn đề này.

Vị đại sứ cũng cảnh báo rằng nếu các đảng không sớm thay đổi, tình trạng này sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến kết quả bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2024. Ông nhận định Trump đúng về thực trạng biên giới hỏng hóc nhưng phản đối các chính sách cứng rắn của cựu tổng thống như chia cắt gia đình và các chiến dịch bắt giữ hàng loạt gây ra sự sợ hãi trong cộng đồng nhập cư.

Vừa qua tại Houston, một sĩ quan Cục Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) đã bắn chết Lorenzo Salgado Araujo, chủ một doanh nghiệp xây dựng gốc Latino, trong một chiến dịch ICE mặc dù ông không phải mục tiêu truy bắt. Ông Araujo là người cha của ba công dân Mỹ và đã sinh sống tại đây hơn 30 năm. Sự việc này khiến cộng đồng phản đối, kêu gọi điều tra độc lập và làm căng thẳng quan hệ với Mexico, quốc gia yêu cầu tiến hành các hành động pháp lý nhằm ngăn chặn những căng thẳng giữa hai nước láng giềng.

Trong bối cảnh bầu cử giữa nhiệm kỳ và cuộc bầu cử tổng thống sắp tới, tác giả kêu gọi đặt cải cách biên giới và nhập cư làm ưu tiên hàng đầu quốc gia. Ông trình bày ý tưởng xây dựng Liên minh Mỹ mới (New American Alliance) – mô hình khu vực Bắc Mỹ phối hợp chặt chẽ về biên giới, di cư và phát triển kinh tế - văn hóa. Theo đó, ba quốc gia Mỹ, Mexico và Canada sẽ tạo ra một khu vực an toàn, thịnh vượng và cơ hội rộng mở, nơi mọi người dân được hưởng lợi từ sự phát triển kinh tế và xã hội.

Ý tưởng này không nhằm xóa bỏ biên giới hay làm giảm bản sắc dân tộc, mà tạo nền tảng hợp tác để tăng cường sức mạnh chung giữa ba nước, biến vùng biên thành cơ hội kinh tế và nền dân chủ vững chắc.

Tác giả cho biết ông đã trao đổi với nhiều ứng cử viên tiềm năng của đảng Dân chủ cho cuộc bầu cử năm 2028, cũng mở rộng đối thoại với các phe Cộng hòa và Độc lập để tìm kiếm giải pháp chung. Ông nhấn mạnh đây không phải lúc để do dự, mà cần hành động quyết liệt để đảm bảo an ninh kinh tế và quốc gia trong tương lai. Cuộc bầu cử năm 2028 sẽ định hình cách Mỹ phối hợp với các nước láng giềng, qua đó ảnh hưởng trực tiếp đến nền dân chủ và an ninh quốc gia.

Hành trình cải cách và bảo vệ biên giới không chỉ mang tính chính trị mà còn là câu chuyện cá nhân đối với tác giả, người có nguồn gốc từ vùng Tây Nam Mỹ, nơi gia đình ông đã làm nông và chăn nuôi hơn 400 năm. Ông khẳng định dù tồn tại những lịch sử khó khăn, việc xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn tại các vùng biên giới là điều cần thiết và đáng để nỗ lực đấu tranh.

"Tương lai, nền dân chủ và an ninh kinh tế của chúng ta xứng đáng được bảo vệ và phát triển," tác giả nhấn mạnh.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.