Malaysia đối mặt áp lực tài nguyên khi trung tâm dữ liệu phát triển nhanh nhất Đông Nam Á

Trong những năm gần đây, Malaysia đã nổi lên như trung tâm dữ liệu phát triển nhanh nhất ở Đông Nam Á, vượt qua Singapore. Đặc biệt là khu vực Johor, nơi tập trung nhiều dự án xây dựng trung tâm dữ liệu lớn, thu hút sự quan tâm lớn từ các tập đoàn đa quốc gia và các nhà đầu tư về cơ sở hạ tầng AI. Tuy nhiên, sự tăng trưởng này cũng kéo theo các mối quan ngại về áp lực tài nguyên như điện và nước đối với cộng đồng dân cư địa phương.

Những cuộc biểu tình nổ ra tại Johor đánh dấu lần đầu tiên ở Malaysia người dân phản đối các dự án trung tâm dữ liệu, bày tỏ lo ngại về việc thiếu hụt nước và điện trong tương lai do các trung tâm dữ liệu tiêu thụ nhiều tài nguyên. Tại Selangor - bang giàu có và đông dân nhất Malaysia - câu chuyện phát triển trung tâm dữ liệu cũng đang được chính trị hóa, tạo nên áp lực buộc các nhà phát triển phải minh bạch và chịu trách nhiệm hơn trong việc sử dụng năng lượng.

Trước đây, các doanh nghiệp chỉ tập trung mở rộng công suất. Tuy nhiên, hiện nay các nhà đầu tư, chính quyền và người dân yêu cầu họ phải chứng minh việc sử dụng điện năng có bền vững không, có dùng năng lượng tái tạo hay không và cách họ quản lý tài nguyên như thế nào. Cheam Tat Inn, giám đốc điều hành Equinix Malaysia nhận xét đây là sự chuyển đổi quan trọng trong cách tiếp cận phát triển của ngành này.

Trước mối lo ngại của cộng đồng, nhiều nhà vận hành trung tâm dữ liệu đã áp dụng các giải pháp thân thiện với môi trường. Chẳng hạn, Trung Quốc ZDATA cam kết sử dụng hoàn toàn nước thải đã qua xử lý cho trung tâm của mình và đang hoàn tất thỏa thuận về năng lượng tái tạo với công ty điện lực Tenaga Nasional để giảm áp lực trên lưới điện. Nhật Bản NTT đầu tư vào hệ thống làm mát khép kín nhằm tiết kiệm nước. Công ty Bridge Data Centres do Bain Capital hậu thuẫn thì sử dụng hơn một nửa năng lượng từ nguồn năng lượng mặt trời cho hoạt động ở Johor.

Theo Chris Howard, giám đốc điều hành tại hãng tư vấn JLL, dù trung tâm dữ liệu rất được ủng hộ vì đáp ứng nhu cầu dùng dữ liệu và tốc độ cao, phản ứng tại cộng đồng địa phương vẫn khá tiêu cực do lo ngại tăng giá điện, sử dụng nước nhiều và cảnh quan ảnh hưởng.

Chính quyền Johor đã ban hành quy định nghiêm ngặt về nguồn cung điện cho các dự án mới với yêu cầu năng lượng tái tạo ngày càng cao. Ngoài ra, bang này cấm xây dựng các trung tâm dữ liệu cực kỳ tiêu thụ nước, có thể lên tới 50 triệu lít mỗi ngày, tương đương 20 hồ bơi Olympic.

Tại Selangor, các dự án được xem xét kỹ lưỡng theo tiêu chuẩn quốc tế về hiệu quả sử dụng năng lượng và nước. Ng Sze Han, thành viên hội đồng điều hành bang chịu trách nhiệm đầu tư và thương mại, cho biết họ đặt ra yêu cầu tối thiểu 30% nội dung trong các lĩnh vực như thiết kế mạch tích hợp và hệ thống làm mát phải đến từ nguồn lực địa phương nhằm thúc đẩy giá trị cho kinh tế trong nước.

Ng cũng nhận xét các dự án trung tâm dữ liệu được đánh giá là vốn đầu tư lớn nhưng chưa đóng góp nhiều cho kinh tế địa phương trong quá khứ. Sự phản đối chính trị cũng xuất hiện khi Đảng Xã hội đối lập tại Selangor chỉ trích dự án siêu quy mô trị giá 1,75 tỷ ringgit (428 triệu USD) ưu tiên lợi ích doanh nghiệp hơn cộng đồng.

Sự thắt chặt kiểm soát đầu tư trong lĩnh vực này có thể khiến các nhà đầu tư tìm kiếm những thị trường khác trong khu vực Đông Nam Á, đặc biệt là Thái Lan, nơi đang có nhiều dự án quy mô lớn ở phía Nam được triển khai, theo Nicholas Tuan, nhà phân tích của Savills.

Dù vậy, Johor vẫn giữ sức hút nhờ cơ sở hạ tầng ổn định, sự ủng hộ của chính phủ và nguồn tài nguyên sẵn có, giúp duy trì vị trí quan trọng trong chuỗi cung ứng trung tâm dữ liệu của khu vực.

Sự phát triển nhanh chóng của Johor có mối liên hệ trực tiếp với việc Singapore áp đặt lệnh cấm xây dựng trung tâm dữ liệu mới trong giai đoạn 2019-2022 do giới hạn về đất đai, nước và điện. Điều này giúp Johor đón nhận dòng đầu tư lên tới 35 tỷ USD từ các tập đoàn toàn cầu như Amazon, Microsoft và các công ty Trung Quốc Tencent, Alibaba.

Dù những quy định thắt chặt đã bắt đầu được áp dụng từ năm 2024, tổng công suất dự kiến của các trung tâm dữ liệu ở Johor, bao gồm cả những dự án đang xây dựng và chuẩn bị khởi công, sẽ tăng gấp tám lần so với hiện tại, đạt khoảng 7.000 megawatt, theo số liệu của JLL.

Một trung tâm dữ liệu 50 megawatt tiêu tốn lượng nước tương đương 2.200 hộ gia đình mỗi ngày và lượng điện bằng 22.000 hộ gia đình, theo Ngân hàng trung ương Malaysia. Điều này khiến người dân khu vực Iskandar Puteri của Johor bày tỏ lo lắng, nhiều người phản đối dự án trung tâm dữ liệu ZDATA với công suất 300 megawatt vì sợ sự thiếu hụt nước sẽ trầm trọng hơn.

Bên cạnh các vấn đề về tài nguyên, người dân còn phàn nàn về bụi phát sinh từ quá trình xây dựng. Chủ đầu tư địa ốc Tropicana Firstwide đã phải tổ chức các chương trình rửa xe miễn phí cho cư dân để giảm thiểu ảnh hưởng.

Tuy vậy, các quan ngại về thay đổi cảnh quan mới là điều khó giải quyết, khi nhiều người chọn mua nhà ở đó vì khu vực còn giữ nguyên vẹn cây xanh và đồi núi, nhưng giờ đây phần đất này đã bị san bằng để làm trung tâm dữ liệu.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.