Lễ ký thỏa thuận hạt nhân dân sự Mỹ - Saudi Arabia

Sau gần hai thập kỷ đàm phán kéo dài, Mỹ và Saudi Arabia cuối cùng đã ký kết thỏa thuận hạt nhân dân sự. Lễ ký được tổ chức vào thứ Tư tại trụ sở Bộ Năng lượng Mỹ ở Washington với sự tham gia trực tiếp của Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright và Bộ trưởng Năng lượng Saudi Arabia qua hội nghị trực tuyến từ Riyadh. Tại sự kiện, quốc kỳ hai nước được trưng bày trang trọng để đánh dấu sự kiện này, thể hiện tầm quan trọng của thỏa thuận kéo dài nhiều năm đàm phán.

Thỏa thuận cho phép Saudi Arabia phát triển chương trình hạt nhân dân sự với sự theo dõi của Mỹ, nhằm thúc đẩy sự hợp tác năng lượng song phương và đảm bảo các tiêu chuẩn an ninh hạt nhân được duy trì.

Tuyên bố thay đổi điều kiện ngay sau lễ ký

Bất ngờ đã xảy ra vào sáng thứ Năm, chỉ một ngày sau lễ ký, khi Tổng thống Donald Trump lên mạng xã hội Truth Social đưa ra điều kiện mới khiến thỏa thuận bị đẩy vào tình trạng bất ổn. Ông yêu cầu Saudi Arabia phải tham gia Abraham Accords, một thỏa thuận lịch sử do chính ông khởi xướng trong nhiệm kỳ đầu, giúp một số quốc gia Arab bình thường hóa quan hệ với Israel. Đồng thời, Trump khẳng định Saudi Arabia sẽ không được phép làm giàu uranium bên trong thỏa thuận đã ký.

Sự thay đổi đột ngột này khiến nhiều người trong nội bộ chính quyền Mỹ và cả các chuyên gia bên ngoài bất ngờ vì nó được công bố mà không có sự chuẩn bị trước. Một nguồn tin tiết lộ rằng Nhà Trắng không muốn công bố thỏa thuận vào ngày thứ Tư nhưng Bộ Năng lượng vẫn tiến hành buổi lễ, khiến căng thẳng tăng cao.

Tranh luận nội bộ và áp lực từ các phương tiện truyền thông bảo thủ

Nguyên nhân thực sự đằng sau sự thay đổi của Tổng thống Trump dường như liên quan đến áp lực từ các phương tiện truyền thông bảo thủ và một số đồng minh quan trọng. Một số tờ báo như Wall Street Journal và kênh Fox News đã đặt ra các câu hỏi về việc tại sao thỏa thuận với Saudi Arabia được ký mà không có điều kiện về việc bình thường hóa quan hệ với Israel, điều mà chính quyền cựu Tổng thống Joe Biden cũng từng đặt ra nhưng không đạt được đồng thuận.

Các chuyên gia về không phổ biến vũ khí hạt nhân cũng lên tiếng bày tỏ lo ngại về việc Saudi Arabia có thể làm giàu uranium và việc thiếu sự tham gia bắt buộc vào cơ chế thanh tra bổ sung của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế. Tuy nhiên, những người ủng hộ thỏa thuận cho rằng việc hợp tác với Mỹ sẽ giúp kiểm soát các chương trình hạt nhân của Saudi Arabia tốt hơn, thay vì để họ hợp tác với các nước như Trung Quốc hoặc Nga.

Vai trò của Israel trong sự thay đổi điều kiện

Theo một số nguồn tin từ Israel, Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã cố gắng gây ảnh hưởng đến quyết định của Tổng thống Trump vào phút cuối, yêu cầu điều kiện Saudi Arabia phải bình thường hóa quan hệ với Israel trước khi thỏa thuận được công bố chính thức. Mặc dù Nhà Trắng phủ nhận có bất kỳ trao đổi nào giữa Trump và Netanyahu về điều này, tuy nhiên, quan ngại của Israel về khả năng Saudi Arabia phát triển chương trình hạt nhân được cho là nguyên nhân thúc đẩy yêu cầu bổ sung điều kiện.

Phản ứng từ Bộ Năng lượng Mỹ và quan điểm chính thức của Nhà Trắng

Phát ngôn viên Bộ Năng lượng Mỹ, Ben Dieterich, xác nhận toàn bộ quá trình đàm phán và công bố thỏa thuận đều có sự phối hợp chặt chẽ với Nhà Trắng và Bộ Ngoại giao, bác bỏ thông tin cho rằng Bộ này hoạt động một cách đơn lẻ. Ông nhấn mạnh mục tiêu chung của thỏa thuận và Abraham Accords là đảm bảo hòa bình lâu dài ở Trung Đông thông qua hợp tác kinh tế và an ninh.

Một phát ngôn viên Nhà Trắng, Taylor Rogers, khẳng định thỏa thuận chỉ có hiệu lực khi Saudi Arabia đồng ý tham gia Abraham Accords. Đây được xem là một bước quan trọng để thiết lập hòa bình bền vững tại khu vực Trung Đông.

Bối cảnh và tiến trình đàm phán thỏa thuận

Ý tưởng ký thỏa thuận hạt nhân dân sự giữa Mỹ và Saudi Arabia không mới, được hai nước đề cập từ gần 20 năm trước. Tháng 10 năm ngoái, hai Bộ trưởng Năng lượng đã tuyên bố đã đạt được bước tiến đầu tiên trong việc đạt thỏa thuận sơ bộ. Tuy nhiên, các thủ tục cần thiết để gửi thỏa thuận đến Quốc hội Mỹ vẫn chưa hoàn tất khi lễ ký diễn ra khiến nhiều quan chức không hài lòng.

Quảng cáo300 × 250

Trước đó, các quan ngại về khả năng xảy ra chiến tranh với Iran cũng gây trì hoãn việc phê duyệt thỏa thuận. Một số đồng minh của Tổng thống Trump cho biết lễ ký được tổ chức khi chưa có sự đồng thuận hoàn toàn từ ông, dẫn đến sự bất đồng trong nội bộ chính phủ.

Những điều bổ ích từ bài viết

  • Mỹ và Saudi Arabia ký thỏa thuận hạt nhân dân sự sau gần 20 năm đàm phán.
  • Tổng thống Trump yêu cầu Saudi Arabia gia nhập Abraham Accords mới chấp thuận thỏa thuận.
  • Sự thay đổi điều kiện khiến thỏa thuận trở nên không chắc chắn và gây tranh cãi trong nội bộ Mỹ.
  • Israel được cho là đã có ảnh hưởng trong việc bổ sung điều kiện mới cho thỏa thuận.
  • Các chuyên gia lo ngại về việc Saudi Arabia làm giàu uranium và thiếu sự giám sát bổ sung.

Đăng ký bản tin QMVN

Nhận tin tổng hợp mỗi sáng - chỉ những bài đáng đọc, không spam.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.