Tổng thư ký Liên Hợp Quốc kêu gọi dỡ bỏ mọi lệnh trừng phạt với Syria trong chuyến thăm hai ngày

Tổng thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres vừa kết thúc chuyến thăm chính thức kéo dài hai ngày tại Syria vào Chủ nhật. Trong chuyến thăm này, ông Guterres đã gặp gỡ nhiều quan chức cấp cao của Syria như Tổng thống Ahmed al-Sharaa, Bộ trưởng Ngoại giao Asaad al-Shaibani và chủ tịch quốc hội chuyển tiếp mới thành lập, quốc hội đã họp phiên khai mạc vào tháng này. Mục tiêu chuyến thăm nhằm tăng cường quan hệ hợp tác và hỗ trợ quá trình chuyển đổi chính trị của Syria.

Ông cũng có các buổi tiếp xúc với các thành viên lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc đang hoạt động tại Cao nguyên Golan do Israel chiếm đóng, cùng đại diện các nhóm xã hội dân sự, cộng đồng đa dạng, phụ nữ và thanh niên Syria. Đáng chú ý, ông đã đến thăm nhà tù Sednaya gần thủ đô Damascus, được biết đến là cơ sở giam giữ nghiêm ngặt và tàn bạo dưới thời Tổng thống al-Assad.

Trong khi một số quốc gia phương Tây, trong đó có Mỹ, đã tuyên bố nới lỏng các lệnh trừng phạt, các nhà đầu tư vẫn tỏ ra dè dặt. Ngân hàng Thế giới ước tính chi phí tái xây dựng Syria sau chiến tranh có thể lên đến 216 tỷ USD (tương đương 190 tỷ euro).

Ông Guterres bày tỏ hoan nghênh các bước nới lỏng trên nhưng đồng thời nhấn mạnh mọi lệnh trừng phạt cần được gỡ bỏ ngay lập tức để tạo điều kiện cho sự phục hồi kinh tế. Tổng thư ký lên tiếng nhấn mạnh Liên Hợp Quốc cam kết sát cánh cùng người dân Syria trong giai đoạn then chốt này và kêu gọi cộng đồng quốc tế không ngừng hỗ trợ Syria, cả về nhân lực, kinh tế lẫn các cơ sở hạ tầng cần thiết.

Ông cũng nhấn mạnh Syria cần sự giúp đỡ để khôi phục các dịch vụ thiết yếu, tái xây dựng cơ sở hạ tầng, thúc đẩy sinh kế và hỗ trợ việc trở về an toàn, tự nguyện và có phẩm giá của người tị nạn cùng những người bị di dời trong nước.

Từ khi chính quyền mới lên nắm quyền, theo Liên Hợp Quốc, đã có khoảng 1,7 triệu người tị nạn trở về Syria, trong khi vẫn còn khoảng 5,5 triệu người tiếp tục phải di dời nội địa và 6 triệu người khác sống lưu vong ở nước ngoài.

Antonio Guterres là Tổng thư ký Liên Hợp Quốc đầu tiên đến thăm Syria kể từ Ban Ki-moon năm 2009, trước khi cuộc chiến kéo dài hơn một thập kỷ bùng nổ và cướp đi sinh mạng hơn nửa triệu người.

Ông cũng đánh giá cao tiến trình chuyển tiếp chính trị đang diễn ra dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Ahmed al-Sharaa và các thành viên trong chính quyền mới, cho rằng nó đang đi đúng hướng với nỗ lực thiết lập một hệ thống quản trị bao gồm mọi thành phần dân tộc và tôn giáo đa dạng của Syria.

Trong thời gian ông Guterres ở Syria, truyền thông nhà nước Syria báo cáo về một cuộc xâm nhập mới từ phía lực lượng Israel vào miền nam Syria. Theo hãng thông tấn SANA, các binh sĩ Israel đã tiến vào các làng Maariya và Al-Aarda ở vùng lưu vực Yarmuk, phía tây tỉnh Daraa, kèm theo ba phương tiện quân sự và một máy ủi, lập chốt kiểm soát tại Al-Aarda và phát tờ rơi cảnh báo người dân không được cản trở đường đi của lực lượng này.

Kể từ sau cuộc lật đổ Bashar al-Assad vào tháng 12 năm 2024, Israel đã triển khai quân vào khu vực đệm do Liên Hợp Quốc giám sát, chia tách lực lượng hai bên tại Cao nguyên Golan do Israel chiếm đóng. Israel cũng thực hiện nhiều đợt tấn công và xâm nhập sâu vào lãnh thổ Syria, với mục tiêu duy trì vùng "an ninh" tại miền nam Syria, đồng thời tìm cách thiết lập vùng phi quân sự rộng hơn.

Tổng thư ký Liên Hợp Quốc nhấn mạnh rằng mọi hành động vi phạm chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ Syria là không thể chấp nhận và cần phải chấm dứt ngay lập tức. Ông nhấn mạnh việc các lực lượng Israel xuất hiện trong khu vực Cao nguyên Golan là hành động hoàn toàn không được phép, khẳng định khu vực này là lãnh thổ Syria.

Tại buổi gặp với Tổng thống Ahmed al-Sharaa vào thứ Bảy, Guterres tái khẳng định cam kết của Liên Hợp Quốc đối với chủ quyền, độc lập, sự thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ Syria, đồng thời bày tỏ lo ngại sâu sắc về việc Israel vi phạm thỏa thuận rút quân năm 1974.