EU đẩy mạnh xây dựng các nhà máy giga AI với vốn đầu tư hơn 30 tỷ euro

Ủy ban châu Âu (EU) vừa khởi xướng một cuộc gọi đấu thầu với mục tiêu thu hút hơn 30 tỷ euro từ nguồn vốn nhà nước và tư nhân để xây dựng bảy nhà máy giga AI, nhằm đẩy mạnh khả năng tự chủ về công nghệ điện toán tại châu Âu. Trong tổng số vốn này, khoảng 10 tỷ euro sẽ được tài trợ bởi EU và các quốc gia thành viên, trong khi 20 tỷ euro còn lại đến từ các nhà đầu tư tư nhân.

Quá trình thu thập và phân phối vốn được giao cho EuroHPC JU, một liên doanh điện toán hiệu năng cao được thành lập năm 2020 nhằm phát triển hệ sinh thái điện toán siêu mạnh hàng đầu thế giới thông qua việc hợp tác giữa Liên minh châu Âu, các quốc gia thành viên và đối tác tư nhân.

Các liên danh và tổ chức mục đích đặc biệt (SPV) bao gồm nhà cung cấp công nghệ, dịch vụ đám mây, cơ quan công và các nhà đầu tư đều đủ điều kiện để nộp hồ sơ xin tài trợ. Những tên tuổi lớn trong ngành chip như AMD, Nvidia và Qualcomm đã ký các thư thể hiện ý định cung cấp chip cho các nhóm tham gia dự án, theo thông tin từ Ủy ban châu Âu.

Chương trình đặt mục tiêu mở rộng năng lực điện toán AI của châu Âu, hỗ trợ các công ty khởi nghiệp, doanh nghiệp vừa và nhỏ, ngành công nghiệp, học thuật và các cơ quan công quyền tiếp cận cơ sở hạ tầng hiện đại.

Henna Virkkunen, Phó chủ tịch điều hành EU phụ trách Chủ quyền Công nghệ, An ninh và Dân chủ, nhận định việc xây dựng các nhà máy này - sản xuất chip AI tiên tiến, phần mềm, công nghệ đám mây, kết nối tốc độ cao và trung tâm dữ liệu tiết kiệm năng lượng - là một bước ngoặt quan trọng. Bà nhấn mạnh, sức mạnh tính toán khổng lồ từ các nhà máy giga AI là nhu cầu chiến lược khi sự phát triển AI ngày càng tăng tốc tại châu Âu.

Hiện Liên minh châu Âu đang vận hành 19 trung tâm dữ liệu trải dài từ Tây Ban Nha tới Phần Lan, nhưng vẫn phụ thuộc nhiều vào các đối tác nước ngoài, khiến EU đối mặt với rủi ro khi phụ thuộc vào bên ngoài. Trước đây, Mỹ và Trung Quốc đều tận dụng lợi thế kinh tế hoặc nguồn nguyên liệu để gây ảnh hưởng tới chuỗi cung ứng và chính sách công nghệ của EU.

EU dự định trong vòng 5-7 năm tới sẽ tăng gấp ba công suất trung tâm dữ liệu để có thể tự chủ hơn về công nghệ AI. Tuy nhiên, Liên minh này phải cạnh tranh với Mỹ và Trung Quốc, những quốc gia có lợi thế về năng lượng rẻ và quy mô đầu tư lớn.

Báo cáo mới của Ủy ban châu Âu gửi tới Nghị viện châu Âu cảnh báo nếu không cải thiện, các doanh nghiệp và cơ quan công vẫn sẽ phụ thuộc vào các nhà cung cấp AI Mỹ, gây bất lợi cho các nhà cung cấp châu Âu. Đồng thời, sự phụ thuộc vào các dịch vụ điện toán đám mây quy mô lớn cũng khiến dữ liệu có nguy cơ bị truy cập bởi các quốc gia thứ ba, gây nguy hiểm cho tính hoạt động độc lập.

Mặc dù giới lãnh đạo EU phát đi tín hiệu khẩn cấp về sự tụt hậu trong cuộc đua AI, nhiều người dân vẫn tỏ ra lo ngại về tác động xã hội, kinh tế và môi trường của công nghệ mới. Ủy ban châu Âu cam kết công nghệ sẽ được phát triển và vận hành theo các tiêu chuẩn của EU về bảo vệ dữ liệu, an toàn, an ninh và đạo đức, theo khuôn khổ pháp lý Digital Services Act và Digital Market Act của khối.

Việc xây dựng các trung tâm dữ liệu lớn cũng gây tranh cãi trên toàn cầu do tiêu thụ nước, điện năng lớn và ô nhiễm tiếng ồn.

Ủy ban châu Âu sẽ nhận hồ sơ đấu thầu cho dự án đến ngày 12/11, dự kiến giải ngân vốn vào đầu năm 2027 để chuẩn bị xây dựng ngay trong năm đó, hướng tới mục tiêu nâng cao năng lực AI cho Liên minh châu Âu.